Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 56002:2020 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 56002:2019) về Quản lý đổi mới - Hệ thống quản lý đổi mới - Hướng dẫn do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, cung cấp khuôn khổ hướng dẫn toàn diện cho việc thiết lập, thực hiện, duy trì và cải tiến liên tục hệ thống quản lý đổi mới sáng tạo trong mọi tổ chức.

Phạm vi áp dụng và đối tượng hướng tới của tiêu chuẩn

TCVN ISO 56002:2020 được xây dựng nhằm áp dụng rộng rãi cho tất cả các loại hình tổ chức, không phân biệt quy mô, lĩnh vực hoạt động hay loại hình sở hữu. Tiêu chuẩn này đặc biệt hướng tới:

• Các tổ chức mong muốn đạt được thành công bền vững bằng cách phát triển và duy trì năng lực đổi mới sáng tạo một cách hệ thống.
• Khách hàng, đối tác và các bên quan tâm khác đang tìm kiếm sự tin cậy vào khả năng đổi mới sáng tạo của một tổ chức.
• Các bên cung cấp dịch vụ đào tạo, tư vấn hoặc đánh giá về quản lý đổi mới sáng tạo và hệ thống quản lý đổi mới.
• Các nhà hoạch định chính sách và các chương trình hỗ trợ nhằm thúc đẩy năng lực đổi mới sáng tạo trong cộng đồng doanh nghiệp và xã hội.

Nội dung cốt lõi của Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Dưới đây là phân tích chi tiết các nội dung trọng tâm được quy định tại phần mở đầu và bốn điều khoản đầu tiên của TCVN ISO 56002:2020:

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và mục đích của tiêu chuẩn. TCVN ISO 56002:2020 cung cấp các hướng dẫn mang tính chất khuyến nghị, không bắt buộc, giúp tổ chức cấu trúc hóa các hoạt động đổi mới sáng tạo. Tiêu chuẩn bao quát tất cả các khía cạnh của đổi mới sáng tạo, bao gồm:

• Các loại hình đổi mới: Đổi mới sản phẩm, dịch vụ, quy trình, phương pháp tiếp thị, mô hình kinh doanh, cơ cấu tổ chức hoặc đổi mới mang tính hệ thống.
• Các cấp độ đổi mới: Từ đổi mới mang tính cải tiến (incremental) đến đổi mới mang tính đột phá (radical) hoặc mang tính chuyển đổi (disruptive).
• Mọi cách tiếp cận: Đổi mới nội bộ (internal innovation) hoặc đổi mới mở (open innovation) thông qua hợp tác với các đối tác bên ngoài.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Tiêu chuẩn viện dẫn các tài liệu cần thiết cho việc áp dụng hiệu quả hệ thống quản lý đổi mới. Tài liệu viện dẫn cốt lõi và không thể thiếu là TCVN ISO 56000 (ISO 56000), cung cấp các nguyên tắc cơ bản và từ vựng về quản lý đổi mới sáng tạo. Việc hiểu rõ các thuật ngữ trong tài liệu viện dẫn này là điều kiện tiên quyết để triển khai đúng đắn TCVN ISO 56002:2020.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Để đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn sử dụng hệ thống thuật ngữ chuẩn hóa từ TCVN ISO 56000. Một số khái niệm then chốt bao gồm:

• Đổi mới sáng tạo (Innovation): Thực thể mới hoặc được thay đổi, tạo ra hoặc phân phối lại giá trị. Thực thể ở đây có thể là sản phẩm, dịch vụ, quy trình, mô hình hoặc phương pháp.
• Quản lý đổi mới (Innovation management): Các hoạt động có phối hợp để định hướng và kiểm soát một tổ chức liên quan đến đổi mới sáng tạo.
• Hệ thống quản lý đổi mới (Innovation management system): Tập hợp các yếu tố tương tác hoặc liên quan lẫn nhau của tổ chức nhằm thiết lập chính sách, mục tiêu đổi mới và các quy trình để đạt được các mục tiêu đó.
• Giá trị (Value): Lợi ích tài chính hoặc phi tài chính được tạo ra cho các bên quan tâm, có thể là giá trị kinh tế, xã hội, môi trường hoặc trải nghiệm của khách hàng.

Điều 4: Bối cảnh của tổ chức

Đây là bước khởi đầu quan trọng nhất để xây dựng một hệ thống quản lý đổi mới phù hợp với thực tế của từng tổ chức. Điều khoản này yêu cầu tổ chức phải phân tích toàn diện cả yếu tố bên trong và bên ngoài:

• Hiểu tổ chức và bối cảnh của tổ chức (Khoản 4.1): Tổ chức phải xác định các vấn đề bên ngoài (xu hướng công nghệ, thị trường, luật pháp, chính trị, văn hóa xã hội) và các vấn đề bên trong (năng lực cốt lõi, nguồn lực, văn hóa doanh nghiệp, cấu trúc tổ chức) có ảnh hưởng đến khả năng đạt được kết quả dự kiến của hệ thống quản lý đổi mới.
• Hiểu nhu cầu và mong đợi của các bên quan tâm (Khoản 4.2): Xác định rõ ai là các bên quan tâm (khách hàng, nhà cung cấp, đối tác, cơ quan quản lý, nhân viên) và những yêu cầu, mong đợi của họ đối với hoạt động đổi mới sáng tạo của tổ chức.
• Xác định phạm vi của hệ thống quản lý đổi mới (Khoản 4.3): Tổ chức cần xác định ranh giới và khả năng áp dụng của hệ thống quản lý đổi mới. Phạm vi này phải được lập thành văn bản và có thể bao gồm toàn bộ tổ chức hoặc chỉ một số bộ phận, đơn vị kinh doanh cụ thể.
• Thiết lập hệ thống quản lý đổi mới và văn hóa đổi mới (Khoản 4.4): Tổ chức phải thiết lập, thực hiện, duy trì và cải tiến liên tục hệ thống quản lý đổi mới, bao gồm các quy trình cần thiết và sự tương tác giữa chúng. Đặc biệt, tổ chức phải thúc đẩy một văn hóa hỗ trợ các hoạt động đổi mới sáng tạo, khuyến khích sự sáng tạo, chấp nhận rủi ro và học hỏi từ thất bại.

Hiệu lực thi hành

TCVN ISO 56002:2020 có hiệu lực kể từ ngày được công bố. Vì đây là tiêu chuẩn hướng dẫn (guideline), nó không nhằm mục đích chứng nhận bắt buộc như ISO 9001, mà đóng vai trò là bộ khung tham chiếu tự nguyện giúp các tổ chức tối ưu hóa năng lực sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.