Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13325:2021 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn châu Âu BS EN 12276:2013) quy định về các yêu cầu an toàn và phương pháp thử đối với neo ma sát được sử dụng trong hoạt động leo núi, leo đá và các hoạt động thể thao mạo hiểm trên cao liên quan. Tiêu chuẩn này được ban hành nhằm thiết lập một hệ thống chỉ tiêu kỹ thuật thống nhất, đảm bảo các thiết bị neo giữ hoạt động ổn định, an toàn và giảm thiểu tối đa rủi ro cho người sử dụng trong điều kiện chịu tải khắc nghiệt.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, thử nghiệm và kiểm định các thiết bị leo núi tại Việt Nam. Đối tượng điều chỉnh trực tiếp là các loại neo ma sát (frictional anchors) - thiết bị được thiết kế để đặt vào các khe nứt của đá nhằm tạo ra điểm neo giữ an toàn thông qua lực ma sát hoặc cơ chế nêm chủ động/bị động.

Nội dung cốt lõi của TCVN 13325:2021

1. Thuật ngữ và định nghĩa cơ bản (Điều 3)

• Neo ma sát (Frictional anchor): Thiết bị bảo hộ cá nhân được đưa vào khe nứt của đá để tạo điểm neo bằng lực ma sát hoặc lực giãn nở cơ học khi chịu tải trọng từ người leo núi hoặc hệ thống dây bảo hộ.
• Neo ma sát chủ động (Active frictional anchor): Thiết bị có cơ cấu lò xo hoặc cơ cấu điều chỉnh kích thước linh hoạt (như cam, friend) để tự động thích ứng với độ rộng của khe nứt đá.
• Neo ma sát bị động (Passive frictional anchor): Thiết bị nêm cố định không có bộ phận chuyển động cơ học, giữ an toàn bằng cách nêm chặt vào các góc hẹp tự nhiên của khe đá.

2. Yêu cầu an toàn kỹ thuật (Điều 4)

• Thiết kế và cấu tạo: Thiết bị không được có các cạnh sắc, góc nhọn hoặc ba-via có thể làm hỏng dây cáp, dây thừng hoặc gây chấn thương cho người sử dụng trong quá trình thao tác. Các bộ phận kim loại phải được xử lý bề mặt chống ăn mòn hiệu quả để chịu được môi trường ngoài trời.
• Khả năng chịu tải tối thiểu: Tiêu chuẩn quy định cụ thể mức lực kéo đứt tối thiểu mà neo ma sát phải chịu đựng được khi thử nghiệm trong các điều kiện khe nứt giả định khác nhau, đảm bảo không bị biến dạng hoặc phá hủy dưới tác động của lực rơi tự do.
• Độ bền của dây cáp và dây đai đi kèm: Các bộ phận liên kết trung gian như dây cáp thép hoặc dây đai dệt đi kèm neo ma sát phải đáp ứng các tiêu chuẩn riêng biệt về độ bền kéo, khả năng chịu mài mòn và khả năng chịu nhiệt do ma sát sinh ra.

3. Phương pháp thử nghiệm hiệu năng

• Thử nghiệm độ bền tĩnh: Neo ma sát được lắp đặt vào các khối thử nghiệm tiêu chuẩn (bằng kim loại hoặc vật liệu giả lập đá) và chịu lực kéo tăng dần cho đến khi bị phá hủy hoặc trượt hoàn toàn để xác định giới hạn chịu tải tối đa của thiết bị.
• Thử nghiệm khả năng chống trượt: Đánh giá hệ số ma sát và khả năng bám giữ của thiết bị trong các khe nứt có góc mở và bề mặt khác nhau nhằm đảm bảo thiết bị không bị văng ra ngoài khi có lực tác động đột ngột từ nhiều hướng.

4. Ghi nhãn và thông tin của nhà sản xuất

• Sản phẩm lưu thông trên thị trường phải được ghi nhãn rõ ràng, bền bỉ, không bị tẩy xóa, bao gồm các thông tin bắt buộc: Tên nhà sản xuất, ký hiệu sản phẩm, số lô sản xuất, lực chịu tải tối thiểu (tính bằng kilonewton - kN) và ký hiệu tiêu chuẩn áp dụng.
• Tài liệu hướng dẫn sử dụng đi kèm phải chi tiết, hướng dẫn rõ cách lắp đặt, bảo dưỡng, kiểm tra định kỳ và các trường hợp bắt buộc phải loại bỏ thiết bị để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng.

Hiệu lực thi hành

TCVN 13325:2021 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ, đóng vai trò là căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng để kiểm soát chất lượng các thiết bị bảo hộ leo núi chuyên dụng tại Việt Nam.