Nghị định 50/2010/NĐ-CP được ban hành nhằm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thuế tài nguyên năm 2009, bao gồm các quy định về đối tượng chịu thuế, sản lượng tài nguyên tính thuế, giá tính thuế, thuế suất, và các trường hợp miễn, giảm thuế tài nguyên.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các quy định về đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế bao gồm sản lượng và giá tính thuế, thuế suất, cùng các chính sách miễn, giảm thuế tài nguyên. Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân có hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên thuộc đối tượng chịu thuế theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Các nội dung chính sách cốt lõi của Nghị định

1. Đối tượng chịu thuế tài nguyên

Đối tượng chịu thuế tài nguyên được quy định cụ thể bao gồm các nhóm tài nguyên thiên nhiên sau:

• Khoáng sản kim loại và khoáng sản không kim loại.
• Dầu thô, khí thiên nhiên và khí than theo quy định của Luật Dầu khí.
• Sản phẩm của rừng tự nhiên, bao gồm các loại thực vật và các sản phẩm khác khai thác từ rừng tự nhiên. Quy định này loại trừ các loại động vật rừng và các sản phẩm như hồi, quế, sa nhân, thảo quả do chính người nộp thuế tự gieo trồng tại khu vực rừng tự nhiên được Nhà nước giao khoanh nuôi, bảo vệ.
• Hải sản tự nhiên, bao gồm cả động vật và thực vật khai thác từ biển.
• Nước thiên nhiên, bao gồm cả nguồn nước mặt và nguồn nước dưới đất.
• Yến sào thiên nhiên.
• Các loại tài nguyên thiên nhiên khác do Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành liên quan báo cáo Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định bổ sung.

2. Quy định về sản lượng tài nguyên tính thuế

Sản lượng tài nguyên tính thuế được xác định theo nguyên tắc cụ thể cho từng loại hình tài nguyên:

• Đối với nước khoáng thiên nhiên, nước nóng thiên nhiên, và nước thiên nhiên phục vụ cho mục đích sản xuất công nghiệp: Sản lượng tính thuế được đo lường bằng mét khối (m3) hoặc lít (l) thông qua hệ thống thiết bị đo đếm đạt tiêu chuẩn đo lường chất lượng của Việt Nam.
• Trường hợp không thể xác định trực tiếp sản lượng khai thác thực tế qua hệ thống đo đếm đạt chuẩn: Cơ quan quản lý sẽ thực hiện khoán sản lượng tài nguyên khai thác theo từng kỳ tính thuế. Cơ quan thuế phối hợp với các cơ quan chức năng có liên quan tại địa phương để xác định mức sản lượng khoán này, dựa trên cơ sở tình hình khai thác thực tế, định mức tiêu chuẩn kỹ thuật của ngành hoặc quy mô khai thác của các tổ chức, cá nhân khác có điều kiện tương đương.
• Bộ Tài chính có thẩm quyền ban hành các quy định chi tiết về phương thức xác định sản lượng tính thuế đối với từng trường hợp cụ thể.

3. Phương pháp xác định giá tính thuế tài nguyên

Giá tính thuế tài nguyên được xác định cụ thể theo các nguyên tắc và trường hợp đặc thù sau:

• Nguyên tắc chung: Giá tính thuế tài nguyên là giá bán đơn vị sản phẩm tài nguyên của tổ chức, cá nhân khai thác thực tế trên thị trường, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng (GTGT).
• Trường hợp chưa xác định được giá bán: Giá tính thuế được căn cứ vào giá bán thực tế trên thị trường khu vực trong phạm vi địa bàn cấp tỉnh của sản phẩm tài nguyên cùng loại, nhưng không được thấp hơn mức giá tính thuế tối thiểu do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
• Tài nguyên chứa nhiều chất khác nhau: Giá tính thuế được xác định dựa trên giá bán đơn vị của từng chất và hàm lượng tương ứng của từng chất có trong tài nguyên khai thác, đảm bảo không thấp hơn mức giá do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
• Đối với nước thiên nhiên dùng cho sản xuất thủy điện: Giá tính thuế được xác định là giá bán điện thương phẩm bình quân do cơ quan có thẩm quyền công bố.
• Đối với gỗ tự nhiên: Giá tính thuế là giá bán thực tế tại bãi giao (kho, bãi tại nơi khai thác). Trường hợp chưa xác định được giá bán tại bãi giao thì áp dụng theo bảng giá tính thuế do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành.
• Đối với tài nguyên xuất khẩu: Nếu tài nguyên khai thác chỉ dùng để xuất khẩu thì giá tính thuế là giá xuất khẩu đơn vị sản phẩm tại cửa khẩu xuất (giá FOB). Trường hợp tài nguyên vừa tiêu thụ trong nước vừa xuất khẩu thì phần tiêu thụ nội địa tính theo giá bán chưa thuế GTGT, phần xuất khẩu tính theo giá FOB.
• Đối với dầu thô, khí thiên nhiên và khí than: Giá tính thuế được xác định là giá bán tại điểm giao nhận theo thỏa thuận trong hợp đồng dầu khí (nơi chuyển giao quyền sở hữu tài nguyên).
• Phân cấp thẩm quyền: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm ban hành bảng giá tính thuế tài nguyên chi tiết tại địa phương. Bộ Tài chính hướng dẫn phương pháp xác định giá tính thuế đối với thủy điện, dầu khí và các trường hợp đặc thù khác.

4. Quy định về thuế suất thuế tài nguyên

• Mức thuế suất cụ thể áp dụng cho từng nhóm, loại tài nguyên được thực hiện nghiêm túc theo Biểu mức thuế suất thuế tài nguyên do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành.
• Trong quá trình thực hiện, Bộ Tài chính có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan theo dõi, tổng hợp và báo cáo Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh mức thuế suất đối với từng loại tài nguyên cho phù hợp với tình hình thực tế và các nguyên tắc quy định tại Luật Thuế tài nguyên.

5. Chính sách miễn, giảm thuế tài nguyên

• Các trường hợp được miễn, giảm thuế tài nguyên được thực hiện theo đúng các quy định hiện hành tại Điều 9 của Luật Thuế tài nguyên.
• Đối với các trường hợp đặc thù khác ngoài quy định cần được miễn hoặc giảm thuế tài nguyên để khuyến khích đầu tư hoặc hỗ trợ khó khăn, Bộ Tài chính sẽ chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Nghị định 50/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành chính thức kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2010. Nghị định này thay thế và bãi bỏ hoàn toàn Nghị định số 05/2009/NĐ-CP ngày 19 tháng 01 năm 2009 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Thuế tài nguyên và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Điều 6 Pháp lệnh Thuế tài nguyên. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành chi tiết các nội dung của Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Nghị định này.