Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13814:2023 về Truy xuất nguồn gốc - Yêu cầu đối với chuỗi cung ứng nước quả đưa ra các quy định kỹ thuật và hướng dẫn chi tiết nhằm thiết lập, vận hành và duy trì hệ thống truy xuất nguồn gốc hiệu quả đối với các sản phẩm nước quả. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc minh bạch hóa thông tin sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp sản xuất, chế biến nước quả trong nước và xuất khẩu.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu đối với hệ thống truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng nước quả, từ khâu canh tác, thu hoạch nguyên liệu, thu mua, vận chuyển, chế biến, đóng gói cho đến khâu phân phối và bán lẻ tới tay người tiêu dùng.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào chuỗi cung ứng nước quả, bao gồm nông dân, hợp tác xã, cơ sở thu mua, nhà máy chế biến, đơn vị vận chuyển, nhà phân phối, siêu thị và các cửa hàng bán lẻ.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn từ Điều 1 đến Điều 4

• Phạm vi áp dụng (Điều 1): Xác định rõ giới hạn và mục tiêu của tiêu chuẩn trong việc định hình khung pháp lý kỹ thuật cho hệ thống truy xuất nguồn gốc nước quả, đảm bảo tính liên tục và không bị đứt gãy thông tin trong toàn bộ chuỗi giá trị.
• Tài liệu viện dẫn (Điều 2): Liệt kê các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan làm căn cứ áp dụng, đặc biệt là các tiêu chuẩn về hệ thống mã số mã vạch vật phẩm (GS1) và các tiêu chuẩn chung về truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
• Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3): Làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi như chuỗi cung ứng nước quả, truy xuất nguồn gốc, phần tử dữ liệu chính (KDE), sự kiện theo dõi vết (CTE), mã nhận dạng đơn vị sản phẩm, lô sản phẩm và các bên tham gia chuỗi.
• Nguyên tắc chung (Điều 4): Thiết lập các nguyên tắc nền tảng của hệ thống truy xuất nguồn gốc bao gồm tính độc lập, tính nhất quán, tính chính xác, tính minh bạch và khả năng tương tác, kết nối dữ liệu giữa các mắt xích khác nhau trong chuỗi cung ứng.

Các phần tử dữ liệu chính (KDE) trong chuỗi cung ứng nước quả

• Dữ liệu tại công đoạn canh tác và thu hoạch: Yêu cầu ghi nhận thông tin về địa điểm nhà vườn, thông tin chủ vườn, giống quả, nhật ký sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, thời gian thu hoạch và sản lượng thu hoạch thực tế.
• Dữ liệu tại công đoạn thu mua và vận chuyển nguyên liệu: Ghi nhận thông tin về đơn vị thu mua, thời gian giao nhận, phương tiện vận chuyển, điều kiện bảo quản (nhiệt độ, độ ẩm) trong quá trình vận chuyển từ nông trại đến nhà máy chế biến.
• Dữ liệu tại công đoạn chế biến và đóng gói: Yêu cầu lưu trữ thông tin chi tiết về mã lô nguyên liệu đầu vào, quy trình công nghệ áp dụng (ép, lọc, cô đặc, thanh trùng), các chất phụ gia sử dụng (nếu có), mã lô sản phẩm đầu ra, ngày sản xuất, hạn sử dụng và quy cách đóng gói.
• Dữ liệu tại công đoạn phân phối và bán lẻ: Ghi nhận thông tin về kho lưu trữ, nhà phân phối, đại lý bán lẻ, thời gian xuất/nhập kho và các điều kiện bảo quản sản phẩm tại điểm bán.

Yêu cầu đối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nước quả

• Yêu cầu về định danh: Tất cả các đối tượng cần truy xuất (sản phẩm, lô sản phẩm, địa điểm, các bên tham gia) phải được cấp một mã định danh duy nhất, không trùng lặp, ưu tiên sử dụng các tiêu chuẩn mã hóa toàn cầu như GS1.
• Yêu cầu về ghi nhận và lưu trữ dữ liệu: Dữ liệu truy xuất nguồn gốc phải được ghi nhận kịp thời tại thời điểm phát sinh sự kiện (theo thời gian thực) và phải được lưu trữ an toàn trong một khoảng thời gian tối thiểu theo quy định của pháp luật đối với nhóm hàng thực phẩm.
• Yêu cầu về khả năng liên kết và chia sẻ thông tin: Hệ thống truy xuất nguồn gốc của từng đơn vị phải có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt với hệ thống của các bên liên quan trong chuỗi cung ứng và sẵn sàng cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý nhà nước khi có yêu cầu kiểm tra, giám sát.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13814:2023 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này là tự nguyện, tuy nhiên khuyến khích các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng nước quả chủ động áp dụng nhằm chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao uy tín thương hiệu và đáp ứng các hàng rào kỹ thuật khắt khe của các thị trường nhập khẩu quốc tế.