Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12202-5:2018 về Đất, đá quặng apatit và photphorit - Phần 5: Xác định hàm lượng titan bằng phương pháp đo màu là một phần trong bộ tiêu chuẩn quốc gia Việt Nam quy định các phương pháp thử nghiệm hóa học đối với quặng apatit và photphorit. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc hướng dẫn quy trình kỹ thuật nhằm xác định chính xác hàm lượng titan tồn tại trong các mẫu đất, đá quặng bằng phương pháp đo màu.

Phạm vi áp dụng và đối tượng thực hiện

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn quy định phương pháp đo màu để xác định hàm lượng titan (tính chuyển đổi theo TiO2 hoặc Ti) trong các mẫu đất, đá quặng apatit và photphorit. Phương pháp này được thiết kế để đảm bảo độ chính xác, độ lặp lại và độ tái lập trong các phép đo thử nghiệm hóa học khoáng sản.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các phòng thử nghiệm, cơ quan nghiên cứu địa chất, các doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, cùng các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan đến việc kiểm định chất lượng quặng apatit và photphorit tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn TCVN 12202-5:2018

Nội dung của tiêu chuẩn tập trung vào các nguyên tắc kỹ thuật và quy trình thực hiện phương pháp đo màu để xác định titan, bao gồm các điểm chính sau:

• Nguyên lý của phương pháp đo màu xác định titan: Phương pháp dựa trên việc tạo phức màu giữa titan với một thuốc thử đặc trưng trong môi trường axit thích hợp. Cường độ màu của phức chất tạo thành tỷ lệ thuận với nồng độ titan có trong dung dịch mẫu, được đo mật độ quang trên máy quang phổ hấp thụ phân tử ở bước sóng tối ưu.
• Yêu cầu về thiết bị và dụng cụ: Quy định chi tiết về các trang thiết bị cần thiết bao gồm máy đo phổ hấp thụ phân tử (máy đo màu), cân phân tích có độ chính xác cao, hệ thống lọc, bình định mức, pipet và các dụng cụ thủy tinh chuyên dụng khác trong phòng thí nghiệm.
• Hóa chất và thuốc thử: Yêu cầu sử dụng các hóa chất tinh khiết phân tích và nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương. Các dung dịch tiêu chuẩn titan, dung dịch axit nền và dung dịch tạo màu phải được chuẩn bị nghiêm ngặt theo đúng nồng độ quy định.
• Quy trình tiến hành thử nghiệm: Bao gồm các bước phân hủy mẫu (bằng phương pháp nóng chảy hoặc hòa tan bằng axit mạnh), chuẩn bị dung dịch mẫu thử, phát triển màu của phức chất titan, và tiến hành đo mật độ quang của dung dịch mẫu so với dung dịch mẫu trắng.
• Xây dựng đường chuẩn: Hướng dẫn chi tiết cách chuẩn bị dãy dung dịch tiêu chuẩn để đo mật độ quang và vẽ đường chuẩn biểu diễn mối quan hệ giữa mật độ quang và nồng độ titan.
• Tính toán kết quả: Công thức tính toán hàm lượng titan (hoặc titan điôxit) trong mẫu đất, đá quặng dựa trên trị số đo được từ đường chuẩn, có tính đến khối lượng mẫu cân và các hệ số pha loãng.

Vị trí của Phần 5 trong toàn bộ hệ thống tiêu chuẩn TCVN 12202

Để đánh giá toàn diện chất lượng đất, đá quặng apatit và photphorit, TCVN 12202-5:2018 được áp dụng đồng bộ và liên kết chặt chẽ với các phần khác trong bộ tiêu chuẩn, bao gồm:

• Phần 1: Xác định hàm lượng chất không tan bằng phương pháp khối lượng.
• Phần 2: Xác định hàm lượng photpho bằng phương pháp chuẩn độ.
• Phần 3: Xác định hàm lượng photpho bằng phương pháp quang phổ phát xạ plasma cảm ứng (ICP-OES).
• Phần 4: Xác định hàm lượng flo bằng phương pháp chuẩn độ và phương pháp đo màu.
• Phần 6: Xác định hàm lượng silic bằng phương pháp khối lượng.
• Phần 7: Xác định hàm lượng canxi, magie bằng phương pháp quang phổ phát xạ plasma cảm ứng (ICP-OES).
• Phần 8: Xác định hàm lượng sắt tổng số và sắt (II) bằng phương pháp chuẩn độ bicromat.
• Phần 9: Xác định hàm lượng lưu huỳnh bằng phương pháp khối lượng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12202-5:2018 có hiệu lực kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật thống nhất trên phạm vi toàn quốc cho việc phân tích và đánh giá hàm lượng titan trong quặng apatit và photphorit.