Thông tư 57/2025/TT-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy định chi tiết về các hạn chế, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tài chính vi mô. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro chặt chẽ, bảo vệ quyền lợi của khách hàng gửi tiền và bảo đảm sự phát triển an toàn, bền vững của hệ thống tài chính vi mô tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này quy định về các tỷ lệ bảo đảm an toàn hoạt động bao gồm: tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu; tỷ lệ về khả năng chi trả; và quy định cấp tín dụng đối với người thẩm định, xét duyệt cấp tín dụng tại tổ chức tài chính vi mô. Đối tượng áp dụng là các tổ chức tài chính vi mô hoạt động tại Việt Nam (ngoại trừ các tổ chức đang trong diện kiểm soát đặc biệt) cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan. Trong trường hợp cần thiết để bảo đảm an toàn hệ thống, căn cứ vào kết quả giám sát và mức độ rủi ro, Ngân hàng Nhà nước có quyền yêu cầu tổ chức tài chính vi mô thực hiện các tỷ lệ bảo đảm an toàn chặt chẽ hơn so với mức tối thiểu quy định tại Thông tư này.

Hệ thống công nghệ thông tin và quy định nội bộ

Để đảm bảo tính chính xác và kịp thời trong việc tính toán các tỷ lệ an toàn, tổ chức tài chính vi mô phải xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu sau:

• Lưu trữ, truy cập và bổ sung đầy đủ cơ sở dữ liệu về khách hàng nhằm phục vụ công tác quản lý rủi ro theo quy định của pháp luật và quy chế nội bộ.
• Thống kê, theo dõi chặt chẽ các khoản mục vốn, tài sản Có, nợ phải trả để tính toán và giám sát các tỷ lệ bảo đảm an toàn hoạt động.
• Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn hệ thống thông tin trong hoạt động ngân hàng và đáp ứng đầy đủ chế độ báo cáo, thống kê của Ngân hàng Nhà nước.

Bên cạnh đó, tổ chức tài chính vi mô có trách nhiệm ban hành các quy định nội bộ do cấp có thẩm quyền phê duyệt:

• Hội đồng thành viên ban hành hoặc phê duyệt quy định nội bộ về quản lý tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và quản lý thanh khoản. Quy định này phải bao gồm quy trình theo dõi, phương pháp cảnh báo sớm rủi ro và phương án xử lý cụ thể khi các tỷ lệ này suy giảm (bao gồm biện pháp tăng vốn, phân công trách nhiệm phối hợp).
• Tổng giám đốc (Giám đốc) ban hành hoặc phê duyệt quy định nội bộ về việc cấp tín dụng cho người thẩm định, xét duyệt cấp tín dụng, xác định rõ đối tượng khách hàng, hạn mức cho vay tối đa và cơ chế báo cáo cho chủ sở hữu, thành viên góp vốn.
• Định kỳ ít nhất mỗi năm một lần, tổ chức tài chính vi mô phải tiến hành rà soát, đánh giá và sửa đổi các quy định nội bộ này cho phù hợp với thực tế hoạt động. Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày ban hành hoặc sửa đổi, văn bản quy định nội bộ phải được gửi tới Ngân hàng Nhà nước.

Giá trị thực của vốn điều lệ và phương án xử lý khi suy giảm

Giá trị thực của vốn điều lệ được xác định là giá trị còn lại của vốn điều lệ sau khi tổ chức tài chính vi mô đã trích lập đầy đủ dự phòng rủi ro và hạch toán đầy đủ các khoản thu nhập, chi phí để xác định kết quả kinh doanh. Công thức tính cụ thể bằng vốn điều lệ cộng với lợi nhuận lũy kế chưa phân phối và trừ đi các khoản lỗ lũy kế chưa xử lý trên sổ sách kế toán. Tổ chức tài chính vi mô phải liên tục theo dõi, đánh giá và báo cáo định kỳ chỉ số này cho Ngân hàng Nhà nước.

Trường hợp giá trị thực của vốn điều lệ giảm xuống dưới mức vốn pháp định, tổ chức tài chính vi mô phải thực hiện các bước xử lý nghiêm ngặt:

• Chủ động xây dựng và triển khai phương án khắc phục nhằm đưa giá trị thực của vốn điều lệ về mức tối thiểu bằng vốn pháp định.
• Trong thời hạn tối đa 30 ngày kể từ ngày xảy ra sự sụt giảm, phải báo cáo bằng văn bản gửi Ngân hàng Nhà nước về phương án xử lý, cam kết thực hiện, nêu rõ nguyên nhân sụt giảm và các biện pháp bảo đảm an toàn hoạt động.
• Ngân hàng Nhà nước sẽ tiến hành giám sát, kiểm tra, thanh tra hoặc yêu cầu kiểm toán độc lập để xác định chính xác số liệu. Tùy thuộc vào mức độ suy giảm, Ngân hàng Nhà nước sẽ áp dụng các biện pháp can thiệp phù hợp. Đặc biệt, nếu giá trị thực của vốn điều lệ giảm xuống dưới 80% mức vốn pháp định, Ngân hàng Nhà nước sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước hoặc tiến hành can thiệp sớm, cơ cấu lại tổ chức theo quy định pháp luật.

Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR)

Tổ chức tài chính vi mô có nghĩa vụ duy trì thường xuyên tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu ở mức 10%. Tỷ lệ này được xác định bằng tỷ lệ phần trăm giữa Vốn tự có so với Tổng tài sản Có rủi ro:

• Vốn tự có: Được xác định cụ thể theo hướng dẫn tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này.
• Tổng tài sản Có rủi ro: Là tổng giá trị các tài sản Có của tổ chức tài chính vi mô được phân loại và điều chỉnh theo các mức độ rủi ro quy định chi tiết tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư này.

Tỷ lệ về khả năng chi trả và xử lý nguy cơ mất thanh khoản

Để bảo đảm khả năng thanh toán các nghĩa vụ nợ đến hạn, tổ chức tài chính vi mô phải duy trì thường xuyên tỷ lệ về khả năng chi trả tối thiểu là 20%. Tỷ lệ này được tính toán dựa trên công thức:

Tỷ lệ khả năng chi trả (%) = (Tài sản có tính thanh khoản cao / Tổng số dư tiền gửi tự nguyện của khách hàng) x 100%

Trong đó, tài sản có tính thanh khoản cao bao gồm: tiền mặt tại quỹ; số dư tài khoản thanh toán mở tại Ngân hàng Nhà nước; và các khoản tiền gửi của tổ chức tài chính vi mô tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác. Cách xác định chi tiết được thực hiện theo Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư này.

Thông tư cũng quy định rõ các trạng thái rủi ro thanh khoản như sau:

• Nguy cơ mất khả năng chi trả: Xảy ra khi tổ chức tài chính vi mô bị thiếu hụt tài sản có tính thanh khoản cao từ 20% trở lên tại thời điểm tính toán, dẫn đến việc không duy trì được tỷ lệ khả năng chi trả tối thiểu theo quy định trong thời gian 30 ngày liên tục.
• Mất khả năng chi trả: Xảy ra khi tổ chức tài chính vi mô không thể thực hiện nghĩa vụ thanh toán các khoản nợ trong vòng 30 ngày kể từ ngày đến hạn thanh toán.
• Khi rơi vào một trong hai trạng thái trên, tổ chức tài chính vi mô phải lập tức báo cáo bằng văn bản cho Ngân hàng Nhà nước về thực trạng, nguyên nhân, các biện pháp đã và dự kiến áp dụng để khắc phục, kèm theo các kiến nghị hỗ trợ nếu có.

Cấp tín dụng đối với người thẩm định, xét duyệt cấp tín dụng

Việc cấp tín dụng đối với đối tượng là người thẩm định, xét duyệt cấp tín dụng tại tổ chức tài chính vi mô phải tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc quản trị rủi ro:

• Phải được thực hiện theo đúng các quy định, hạn mức và quy trình nghiêm ngặt đã được nêu trong quy định nội bộ của tổ chức tài chính vi mô.
• Tổ chức tài chính vi mô phải thực hiện báo cáo cho chủ sở hữu, thành viên góp vốn ngay khi phát sinh khoản cấp tín dụng cho các đối tượng này nhằm bảo đảm tính minh bạch.
• Đồng thời, phải báo cáo bằng văn bản cho Ngân hàng Nhà nước chậm nhất trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định cấp tín dụng.

Phân công trách nhiệm của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước

Thông tư phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trực thuộc Ngân hàng Nhà nước trong công tác quản lý, giám sát:

• Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng: Là đầu mối tiếp nhận các báo cáo, quy định nội bộ và phương án xử lý của tổ chức tài chính vi mô; thực hiện giám sát và áp dụng các biện pháp xử lý theo thẩm quyền; tham mưu, trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định các biện pháp can thiệp, cơ cấu lại khi giá trị thực của vốn điều lệ giảm sâu dưới mức vốn pháp định.
• Thanh tra Ngân hàng Nhà nước: Chịu trách nhiệm thanh tra, kiểm tra trực tiếp và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về tỷ lệ bảo đảm an toàn của tổ chức tài chính vi mô; phối hợp chặt chẽ và cung cấp thông tin thanh tra cho Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng để xử lý các trường hợp suy giảm vốn điều lệ.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 57/2025/TT-NHNN chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 09 tháng 02 năm 2026. Kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực, các văn bản quy phạm pháp luật sau đây sẽ hoàn toàn bị bãi bỏ:

• Thông tư số 33/2015/TT-NHNN ngày 31 tháng 12 năm 2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tài chính vi mô.
• Thông tư số 24/2024/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 33/2015/TT-NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.