Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 12-12:2022/BCT về An toàn sản phẩm vật liệu nổ công nghiệp - Thuốc nổ Trinitrotoluen (TNT) được ban hành kèm theo Thông tư số 33/2022/TT-BCT ngày 21 tháng 12 năm 2022 của Bộ trưởng Bộ Công Thương. Quy chuẩn này quy định các chỉ tiêu kỹ thuật, phương pháp thử và quy định quản lý an toàn đối với thuốc nổ Trinitrotoluen (TNT) sử dụng trong mục đích công nghiệp nhằm bảo đảm an toàn trong các hoạt động sản xuất, bảo quản, vận chuyển và sử dụng trên lãnh thổ Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Quy chuẩn xác định rõ giới hạn pháp lý và các nhóm đối tượng chịu sự ràng buộc trực tiếp bởi các quy định kỹ thuật an toàn này:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn này áp dụng đối với các chỉ tiêu kỹ thuật, phương pháp thử và quy định quản lý đối với thuốc nổ Trinitrotoluen (TNT) công nghiệp. Các loại thuốc nổ TNT phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn này.
• Đối tượng áp dụng: Quy chuẩn áp dụng bắt buộc đối với mọi tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến nghiên cứu, thử nghiệm, chế tạo, sản xuất, bảo quản, vận chuyển, kinh doanh, sử dụng, xuất khẩu, nhập khẩu thuốc nổ TNT tại Việt Nam, cũng như các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức đánh giá sự phù hợp có liên quan.

Giải thích từ ngữ và nhận diện sản phẩm

Thuốc nổ Trinitrotoluen (TNT) công nghiệp là một hợp chất hóa học có công thức phân tử C7H5N3O6. Đây là loại vật liệu nổ mạnh, có tính ổn định hóa học cao, ít nhạy cảm với va đập và ma sát hơn so với nhiều loại thuốc nổ khác. Về mặt ngoại quan, thuốc nổ TNT công nghiệp thường có dạng vảy hoặc dạng bột tinh thể, màu sắc đặc trưng dao động từ vàng nhạt đến nâu nhạt.

Các chỉ tiêu kỹ thuật an toàn cốt lõi

Để đảm bảo chất lượng và tính an toàn tuyệt đối trong quá trình lưu thông và sử dụng, thuốc nổ TNT công nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Nhiệt độ đông đặc: Đây là chỉ số quan trọng nhất để đánh giá độ tinh khiết của sản phẩm. Quy chuẩn quy định nhiệt độ đông đặc của thuốc nổ TNT công nghiệp không được thấp hơn 80,2 độ C.
• Hàm lượng chất không tan trong benzen: Để hạn chế các tạp chất cơ học có thể gây mất an toàn hoặc làm giảm hiệu suất nổ, hàm lượng chất không tan trong benzen được giới hạn tối đa không quá 0,1% theo khối lượng.
• Hàm lượng axit tự do: Axit dư thừa trong quá trình sản xuất có thể gây ăn mòn bao bì, thiết bị chứa đựng và làm tăng độ nhạy nguy hiểm của thuốc nổ. Do đó, hàm lượng axit tự do (tính chuyển đổi theo axit sunfuric H2SO4) không được vượt quá 0,01% theo khối lượng.
• Độ ẩm và hàm lượng chất bay hơi: Chỉ tiêu này phải được khống chế nghiêm ngặt ở mức không vượt quá 0,1% theo khối lượng nhằm đảm bảo khả năng kích nổ tối ưu và tính ổn định hóa học của thuốc nổ trong suốt thời hạn bảo quản.
• Độ nhạy va đập và độ nhạy ma sát: Sản phẩm phải được thử nghiệm và xác định các chỉ số độ nhạy cơ học nằm trong giới hạn an toàn cho phép theo các phương pháp thử tiêu chuẩn quy định tại quy chuẩn này.

Quy định về quản lý, chứng nhận hợp quy và ghi nhãn

Công tác quản lý chất lượng và lưu thông thuốc nổ TNT được kiểm soát chặt chẽ thông qua các biện pháp pháp lý cụ thể:

• Công bố hợp quy: Thuốc nổ TNT sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu phải được đánh giá sự phù hợp và công bố hợp quy theo đúng các quy định kỹ thuật tại Quy chuẩn này trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường.
• Phương thức đánh giá sự phù hợp: Việc đánh giá hợp quy được thực hiện theo các phương thức quy định của Bộ Công Thương, bao gồm thử nghiệm mẫu điển hình kết hợp đánh giá quá trình sản xuất hoặc kiểm tra, thử nghiệm theo từng lô sản phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu.
• Bao gói và ghi nhãn: Bao bì chứa đựng thuốc nổ TNT phải đảm bảo độ bền cơ học, khả năng chống thấm nước và chống ẩm tốt. Nhãn mác trên bao bì phải được ghi rõ ràng, đầy đủ các thông tin bắt buộc bao gồm: Tên sản phẩm, tên và địa chỉ nhà sản xuất, số lô sản xuất, ngày sản xuất, hạn sử dụng, khối lượng tịnh và các biểu tượng cảnh báo nguy hiểm theo quy định pháp luật về hóa chất và vật liệu nổ.

Hiệu lực thi hành

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 12-12:2022/BCT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 07 năm 2023. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp có trách nhiệm rà soát quy trình công nghệ, trang thiết bị thử nghiệm để đảm bảo sản phẩm thuốc nổ TNT sản xuất hoặc nhập khẩu hoàn toàn tương thích với các yêu cầu của quy chuẩn này.