Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8630:2019 về Nồi hơi - Hiệu suất năng lượng và phương pháp xác định quy định các yêu cầu kỹ thuật về mức hiệu suất năng lượng tối thiểu, mức hiệu suất năng lượng cao và phương pháp xác định hiệu suất cho các loại nồi hơi công nghiệp. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý năng lượng, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại nồi hơi (lò hơi) công nghiệp có công suất sinh hơi định mức từ 1 tấn/giờ đến 50 tấn/giờ, sử dụng các loại nhiên liệu phổ biến như than, dầu, khí hóa lỏng (LPG), khí tự nhiên (NG) và sinh khối (biomass). Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, phân phối và sử dụng nồi hơi trên thị trường Việt Nam, cũng như các cơ quan thử nghiệm và quản lý chất lượng năng lượng.

Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp thử nghiệm nồi hơi, tiêu chuẩn về an toàn thiết bị áp lực và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường liên quan đến khí thải lò hơi.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Nồi hơi (Boiler): Thiết bị sử dụng nhiệt năng từ việc đốt cháy nhiên liệu để gia nhiệt nước thành hơi nước có áp suất và nhiệt độ nhất định phục vụ cho các quy trình công nghệ hoặc phát điện.
• Hiệu suất năng lượng (Energy Efficiency): Tỷ số giữa lượng nhiệt hữu ích mà nước và hơi nước hấp thụ được với lượng nhiệt năng toàn phần do nhiên liệu đưa vào nồi hơi trong cùng một khoảng thời gian xác định, biểu thị bằng phần trăm (%).
• Mức hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS): Mức hiệu suất năng lượng thấp nhất quy định cho từng loại nồi hơi mà các thiết bị khi lưu thông trên thị trường bắt buộc phải đạt được.
• Mức hiệu suất năng lượng cao (HEE): Mức hiệu suất năng lượng tiên tiến khuyến khích các nhà sản xuất hướng tới nhằm đạt được chứng nhận nhãn năng lượng tiết kiệm.

Quy định về mức hiệu suất năng lượng (Điều 4)

Tiêu chuẩn phân chia rõ ràng các mức hiệu suất năng lượng bắt buộc và khuyến khích đối với từng nhóm nồi hơi dựa trên loại nhiên liệu sử dụng và công suất thiết kế:

• Nồi hơi đốt than: Quy định chi tiết mức hiệu suất tối thiểu đối với các công nghệ đốt khác nhau như đốt ghi cố định, ghi xích, hoặc than phun. Hiệu suất yêu cầu tăng dần theo quy mô công suất của nồi hơi nhằm tối ưu hóa lượng than tiêu thụ và giảm thiểu phát thải carbon.
• Nồi hơi đốt dầu và khí: Do đặc tính nhiên liệu lỏng và khí có hiệu suất cháy cao hơn, tiêu chuẩn áp đặt mức hiệu suất năng lượng tối thiểu nghiêm ngặt hơn so với nồi hơi đốt than, thường yêu cầu đạt từ 80% đến hơn 90% tùy thuộc vào công suất và loại đầu đốt.
• Nồi hơi đốt sinh khối (Biomass): Khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo nhưng vẫn phải đảm bảo các chỉ tiêu hiệu suất năng lượng tối thiểu nhằm tránh lãng phí tài nguyên sinh khối và hạn chế khói bụi ra môi trường.

Phương pháp xác định hiệu suất năng lượng

Hiệu suất năng lượng của nồi hơi được xác định thông qua các phương pháp thử nghiệm chuẩn hóa:

• Phương pháp cân bằng nhiệt trực tiếp: Xác định trực tiếp bằng cách đo lượng nhiệt hữu ích thu được từ hơi nước và lượng nhiệt tiêu hao từ nhiên liệu đầu vào.
• Phương pháp cân bằng nhiệt gián tiếp (phương pháp tổn thất nhiệt): Xác định bằng cách đo đạc và tính toán các khoản tổn thất nhiệt bao gồm tổn thất theo khí thải, tổn thất do cháy không hoàn toàn (về mặt hóa học và cơ học), tổn thất nhiệt ra môi trường xung quanh qua bề mặt nồi hơi.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8630:2019 thay thế cho các phiên bản trước đó và có hiệu lực áp dụng kể từ ngày công bố. Các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu nồi hơi cần chủ động thực hiện thử nghiệm, chứng nhận hợp chuẩn và dán nhãn năng lượng theo đúng lộ trình quy định của pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.