Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14261:2024 về Gỗ biến tính - Gỗ biến tính nhiệt do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, ban hành nhằm thiết lập các quy chuẩn kỹ thuật, thuật ngữ pháp lý và phương pháp đánh giá chất lượng đối với sản phẩm gỗ được xử lý biến tính bằng nhiệt độ tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với sản phẩm gỗ biến tính nhiệt được sản xuất từ gỗ tự nhiên thông qua quá trình xử lý nhiệt ở nhiệt độ cao trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt về nồng độ oxy. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, kinh doanh, xuất nhập khẩu và kiểm định chất lượng gỗ biến tính nhiệt.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn cốt lõi để làm căn cứ thử nghiệm và đánh giá chất lượng gỗ, bao gồm:

• Các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về phương pháp xác định độ ẩm, khối lượng riêng và độ co rút của gỗ tự nhiên.
• Các tiêu chuẩn về thử nghiệm độ bền sinh học của gỗ đối với nấm mục, mối mọt và các sinh vật gây hại khác.
• Các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến phương pháp xác định tính chất cơ lý của gỗ sau khi chịu tác động của nhiệt độ cao.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành quan trọng để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế:

• Gỗ biến tính nhiệt (Thermally modified wood): Là gỗ đã được xử lý dưới tác động của nhiệt độ cao (thường từ 160 độ C đến 260 độ C) trong môi trường thiếu oxy (hoặc có sự bảo vệ của hơi nước, khí nitơ) nhằm thay đổi vĩnh viễn cấu trúc hóa học và các đặc tính vật lý của gỗ mà không sử dụng hóa chất độc hại.
• Độ ổn định kích thước: Khả năng hạn chế tối đa sự co giãn, cong vênh, nứt nẻ của gỗ khi độ ẩm của môi trường xung quanh thay đổi.
• Độ bền tự nhiên cải thiện: Khả năng kháng lại sự phân hủy của nấm mốc và sự tấn công của côn trùng phá hoại gỗ được gia tăng đáng kể sau quá trình xử lý nhiệt.

Phân loại và yêu cầu kỹ thuật chung (Điều 4)

Tiêu chuẩn đưa ra các nguyên tắc phân loại và yêu cầu kỹ thuật nền tảng đối với sản phẩm gỗ biến tính nhiệt:

• Phân loại theo mục đích sử dụng: Gỗ biến tính nhiệt được phân chia thành các cấp độ khác nhau dựa trên cường độ xử lý nhiệt, phù hợp cho việc sử dụng trong nhà (nơi khô ráo) hoặc ngoài trời (nơi tiếp xúc trực tiếp với thời tiết và độ ẩm cao).
• Yêu cầu về ngoại quan: Màu sắc của gỗ sau khi biến tính nhiệt phải thay đổi đồng đều từ tông màu nâu sáng đến nâu sẫm tùy thuộc vào nhiệt độ xử lý. Bề mặt gỗ không được xuất hiện các vết nứt vỡ nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến khả năng chịu lực và thẩm mỹ của sản phẩm.
• Yêu cầu về tính chất vật lý: Độ ẩm cân bằng của gỗ biến tính nhiệt phải thấp hơn rõ rệt so với gỗ chưa xử lý trong cùng một điều kiện môi trường. Khả năng hút nước và độ co giãn theo các chiều thớ gỗ phải giảm thiểu theo tỷ lệ quy định.
• Yêu cầu về độ bền sinh học: Sản phẩm sau khi biến tính nhiệt phải đạt được cấp độ bền tự nhiên tối thiểu chống lại nấm mục theo các tiêu chuẩn thử nghiệm hiện hành, đảm bảo tuổi thọ công trình.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14261:2024 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành, đóng vai trò là công cụ pháp lý và kỹ thuật quan trọng giúp chuẩn hóa chất lượng sản phẩm gỗ biến tính nhiệt trên thị trường Việt Nam.