Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14147:2024 về Vật liệu nhân giống cây trồng nông nghiệp - Lấy mẫu quy định các nguyên tắc, phương pháp và quy trình kỹ thuật nhằm thu thập mẫu đại diện từ các lô vật liệu nhân giống cây trồng nông nghiệp, phục vụ cho công tác kiểm nghiệm, đánh giá và chứng nhận chất lượng giống.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, kiểm nghiệm và quản lý chất lượng vật liệu nhân giống cây trồng nông nghiệp tại Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh bao gồm các loại vật liệu nhân giống vô tính và hữu tính như hạt giống, củ giống, thân giống, cành giống, chồi, mắt ghép và cây con của các loài cây trồng nông nghiệp.

Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết các quy định cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14147:2024:

• Xác định các yêu cầu kỹ thuật đối với việc lấy mẫu đại diện từ các lô vật liệu nhân giống cây trồng nông nghiệp để xác định chất lượng của cả lô sản phẩm.
• Tiêu chuẩn này không thay thế cho các quy trình lấy mẫu chuyên biệt đã được quy định riêng cho một số đối tượng cây trồng đặc thù, trừ khi có viện dẫn cụ thể.

• Hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quốc tế liên quan được sử dụng làm căn cứ đối chiếu khi thực hiện lấy mẫu.
• Nguyên tắc áp dụng tài liệu viện dẫn: Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế bằng văn bản mới thì áp dụng theo phiên bản mới nhất.

• Lô vật liệu nhân giống: Là một lượng vật liệu nhân giống xác định, có tính đồng nhất về nguồn gốc, giống, cấp giống, thời gian sản xuất và được bao gói, ghi nhãn đồng bộ.
• Mẫu ban đầu (mẫu đơn): Lượng vật liệu nhỏ được lấy ra từ một vị trí đơn lẻ trong lô vật liệu nhân giống.
• Mẫu hỗn hợp: Mẫu được tạo thành bằng cách gộp chung và trộn đều tất cả các mẫu ban đầu được lấy từ cùng một lô vật liệu.
• Mẫu trung bình (mẫu gửi phòng thử nghiệm): Mẫu được rút gọn từ mẫu hỗn hợp theo phương pháp quy định để gửi đi kiểm nghiệm.
• Mẫu phân tích: Phần mẫu được cân hoặc lấy ra từ mẫu trung bình tại phòng thử nghiệm để thực hiện các phép thử cụ thể.

• Tính đại diện: Quá trình lấy mẫu phải đảm bảo mọi phần của lô vật liệu nhân giống đều có cơ hội được lựa chọn ngang nhau, phản ánh trung thực chất lượng thực tế của toàn bộ lô.
• Yêu cầu đối với người lấy mẫu: Người thực hiện lấy mẫu phải được đào tạo chuyên môn, có chứng chỉ hoặc chứng nhận năng lực lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng theo quy định của pháp luật hiện hành.
• Thiết bị và dụng cụ lấy mẫu: Phải phù hợp với từng loại vật liệu nhân giống, đảm bảo sạch sẽ, không gây nhiễm chéo giữa các lô và không làm tổn thương cơ học hoặc ảnh hưởng đến chất lượng sinh học của mẫu.
• Kiểm tra tính đồng nhất trước khi lấy mẫu: Trước khi tiến hành lấy mẫu, người lấy mẫu phải kiểm tra thực tế lô vật liệu về bao bì, nhãn mác, sự đồng đều về trạng thái vật lý. Nếu phát hiện lô vật liệu không đồng nhất, có quyền từ chối lấy mẫu hoặc yêu cầu chủ lô phân chia lại thành các lô đồng nhất trước khi thực hiện.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14147:2024 là căn cứ kỹ thuật quan trọng giúp chuẩn hóa hoạt động lấy mẫu, hạn chế tối đa sai số trong quá trình kiểm nghiệm chất lượng giống cây trồng, góp phần bảo vệ quyền lợi của người sản xuất và người tiêu dùng trong ngành nông nghiệp.