TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 13813-3:2025

ISO/IEC 21823-3:2021

INTERNET VẠN VẬT (IOT) - TÍNH LIÊN TÁC ĐỐI VỚI HỆ THỐNG IOT - PHẦN 3: TÍNH LIÊN TÁC NGỮ NGHĨA

Internet of things (IoT) - Interoperability for IoT system - Part 3: Semantic interoperability

Lời nói đầu

TCVN 13813-3:2025 hoàn toàn tương đương với ISO/IEC 21823-3:2021.

TCVN 13813-3:2025 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/JTC 1 “Công nghệ thông tin” biên soạn, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Lời giới thiệu

Việc sử dụng Internet vạn vật (IoT) đang tăng lên hàng năm, trong các lĩnh vực ứng dụng như sản xuất, chăm sóc sức khỏe và các ứng dụng liên miền mới liên quan đến đô thị thông minh (ví dụ: nước, năng lượng, giao thông hoặc y tế). Hầu hết các hệ thống IoT đều chia sẻ thông tin, điều này có thể thực hiện được thông qua tính liên tác. Do đó, cần có các cơ chế về cách trao đổi thông tin và sử dụng dữ liệu liên quan và mô tả dữ liệu.

Tính liên tác IoT được mô tả là tương tác thành công giữa các thực thể được quy định trong TCVN 13117 (ISO/IEC 30141) [1], ví dụ giữa các dịch vụ IoT do các nhà cung cấp dịch vụ IoT khác nhau cung cấp. Điều này có thể đạt được bằng cách sử dụng mô hình đa phương diện tính liên tác được định nghĩa trong TCVN 13813-1 (ISO/IEC 21823-1), trong đó định nghĩa năm khía cạnh: tính liên tác vận chuyển, cú pháp, ngữ nghĩa, hành vi và chính sách.

Tính liên tác ngữ nghĩa IoT là khía cạnh cho phép trao đổi dữ liệu giữa các hệ thống IoT bằng cách sử dụng các mô hình thông tin dữ liệu đã hiểu (hoặc ý nghĩa ngữ nghĩa). Theo một sách trắng mới được công bố [2]:

"Tính liên tác ngữ nghĩa đạt được khi các hệ thống tương tác gán cùng một ý nghĩa cho một phần dữ liệu được trao đổi, đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu trên các hệ thống bất kể định dạng dữ liệu riêng lẻ. Tính nhất quán về ý nghĩa này có thể được bắt nguồn từ các tiêu chuẩn hoặc thỏa thuận có sẵn về định dạng và ý nghĩa của dữ liệu hoặc có thể được bắt nguồn theo cách động bằng cách sử dụng các từ vựng được chia sẻ dưới dạng sơ đồ và/hoặc theo cách tiếp cận dựa trên bản thể học."

Như thể hiện trong Hình 1,

- tính liên tác ngữ nghĩa có nghĩa là thông tin trong các mô hình thông tin dữ liệu khác nhau có thể được dịch thành ý nghĩa dễ hiểu và trao đổi giữa các ứng dụng;

- tính liên tác ngữ nghĩa cung cấp khả năng cho các ứng dụng hiểu được thông tin được trao đổi;

- tính liên tác ngữ nghĩa cho IoT đạt được bằng cách sử dụng các dịch vụ và bằng cách sử dụng tri thức và khái niệm cụ thể về IoT.

Hình 1 - Phương diện liên tác ngữ nghĩa cho IoT

Tính liên tác ngữ nghĩa đạt được thông qua việc sử dụng siêu dữ liệu hoặc mô tả dữ liệu. Phương pháp cung cấp dữ liệu và mô tả đã được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống CNTT. Hai ví dụ là:

a) lược đồ khái niệm đã được sử dụng để mô tả nội dung cơ sở dữ liệu;