Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13351:2021 do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với chuồng nuôi các loài hổ, sư tử, gấu chó và gấu ngựa nhằm đảm bảo an toàn cho con người, vật nuôi và đáp ứng các yêu cầu về phúc lợi động vật.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động xây dựng, cải tạo và vận hành chuồng nuôi các loài hổ, sư tử, gấu chó và gấu ngựa tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm các vườn thú, trung tâm cứu hộ động vật hoang dã, cơ sở nghiên cứu khoa học và các cơ sở nuôi dưỡng hợp pháp khác.

Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Quy định các yêu cầu kỹ thuật cơ bản về thiết kế, xây dựng và bố trí chuồng nuôi (bao gồm nhà chuồng, sân chơi, hàng rào bảo vệ, hành lang an toàn) cho bốn loài thú lớn: hổ, sư tử, gấu chó và gấu ngựa.
• Đảm bảo các điều kiện tối thiểu về không gian, vệ sinh thú y, an toàn sinh học và an toàn cho người quản lý, chăm sóc cũng như khách tham quan.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là cực kỳ cần thiết cho việc áp dụng. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất.
• Liên kết chặt chẽ với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng, an toàn công trình và các quy định pháp luật về bảo tồn động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn xác nhằm thống nhất cách hiểu trong quá trình thiết kế và vận hành:

• Chuồng nuôi: Là khu vực giới hạn không gian để nuôi giữ động vật, bao gồm nhà chuồng (khu vực có mái che) và sân chơi (khu vực ngoài trời).
• Nhà chuồng (chuồng ngủ): Khu vực khép kín, có mái che kiên cố, cửa khóa chắc chắn, dùng để động vật tránh thời tiết xấu, ngủ ban đêm hoặc cách ly khi cần thiết.
• Sân chơi (khu trưng bày/vận động): Khu vực ngoài trời có rào chắn an toàn, được thiết kế mô phỏng môi trường tự nhiên để động vật vận động và thể hiện các tập tính tự nhiên.
• Hành lang an toàn: Khoảng không gian đệm ngăn cách giữa hàng rào chuồng nuôi với khu vực dành cho khách tham quan hoặc lối đi của nhân viên nhằm ngăn ngừa sự tiếp xúc trực tiếp nguy hiểm.
• Hệ thống cửa kép (chốt chặn hai lớp): Thiết kế cửa gồm hai lớp khóa độc lập, đảm bảo khi một cửa mở thì cửa kia phải đóng, ngăn chặn tuyệt đối nguy cơ động vật sổng ra ngoài.

Điều 4: Yêu cầu chung về thiết kế và bố trí chuồng nuôi

Các yêu cầu nền tảng bắt buộc phải tuân thủ khi bắt đầu xây dựng hoặc cải tạo hệ thống chuồng trại:

• Địa điểm xây dựng: Phải được bố trí ở nơi cao ráo, dễ thoát nước, không bị ngập úng. Vị trí chuồng nuôi phải cách biệt hợp lý với khu dân cư, trường học, bệnh viện để tránh ô nhiễm tiếng ồn và mùi hôi, đồng thời đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cộng đồng.
• Hướng chuồng: Ưu tiên thiết kế hướng chuồng đón được ánh sáng tự nhiên (hướng Đông hoặc Đông Nam) để đảm bảo độ thông thoáng, khô ráo, hạn chế sự phát triển của mầm bệnh.
• Kết cấu chịu lực và vật liệu: Vật liệu xây dựng chuồng nuôi phải siêu bền, không bị ăn mòn nhanh, chịu được lực va đập cực lớn từ các loài thú dữ. Các mối hàn, lưới thép, kính cường lực hoặc tường bê tông phải được tính toán kỹ lưỡng về khả năng chịu lực kéo, lực nén và khả năng cào xé của động vật.
• An toàn vận hành: Hệ thống khóa cửa, then cài phải được thiết kế chuyên dụng, nằm ngoài tầm với của động vật. Phải có lối đi riêng dành cho nhân viên chăm sóc và hệ thống hành lang kỹ thuật để dọn dẹp vệ sinh, cho ăn mà không cần tiếp xúc trực tiếp với thú dữ khi không có đồ bảo hộ hoặc biện pháp khống chế.
• Yêu cầu về phúc lợi động vật: Thiết kế chuồng nuôi không chỉ chú trọng an toàn nhưng phải đảm bảo các yếu tố làm phong phú môi trường (enrichment) như bục gỗ, cành cây leo trèo, hồ nước tắm, bóng mát tự nhiên, giúp động vật giảm căng thẳng (stress) khi bị nuôi nhốt.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13351:2021 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố áp dụng. Các cơ sở đang nuôi dưỡng các loài hổ, sư tử, gấu chó và gấu ngựa có trách nhiệm rà soát, cải tạo hệ thống chuồng trại hiện tại để đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật được quy định trong tiêu chuẩn này nhằm đảm bảo tính pháp lý và an toàn sinh học.