Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13058:2025 về Phương tiện giao thông đường bộ - An toàn ôtô điện - Yêu cầu và phương pháp thử trong phê duyệt kiểu được ban hành nhằm thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất về an toàn đối với xe ô tô điện chạy pin và xe ô tô điện lai trong quá trình thử nghiệm và phê duyệt kiểu loại tại Việt Nam. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp chuẩn hóa quy trình đánh giá chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường xe điện.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về đăng kiểm, các tổ chức thử nghiệm, chứng nhận chất lượng, cùng các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu xe ô tô điện tại Việt Nam.
• Đối tượng điều chỉnh trực tiếp bao gồm các phương tiện giao thông đường bộ chạy bằng điện thuộc nhóm M (xe chở người) và nhóm N (xe chở hàng) có vận tốc thiết kế lớn nhất vượt quá 25 km/h, sử dụng hệ thống truyền động điện áp cao.
• Xác định rõ ràng các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi như Hệ thống lưu trữ năng lượng có thể nạp lại (REESS), điện áp cao (High Voltage), hàng rào bảo vệ cơ học, và các bộ phận dẫn điện có thể tiếp cận được nhằm tạo sự đồng nhất trong quá trình áp dụng thực tế.

Yêu cầu an toàn đối với hệ thống truyền động điện

• Bảo vệ chống tiếp xúc trực tiếp: Quy định nghiêm ngặt việc cách điện các bộ phận mang điện áp cao. Các dây cáp điện áp cao phải được bọc trong các ống bảo vệ có màu sắc cảnh báo đặc trưng (màu cam). Các đầu nối và vỏ bọc bảo vệ phải yêu cầu dụng cụ chuyên dụng mới có thể tháo mở, nhằm ngăn ngừa tối đa việc tiếp xúc vô ý từ người sử dụng.
• Bảo vệ chống tiếp xúc gián tiếp: Yêu cầu liên kết điện (nối đất) giữa các bộ phận dẫn điện có thể tiếp cận được với khung gầm xe để triệt tiêu dòng điện rò rỉ. Điện trở liên kết này phải cực kỳ nhỏ nhằm đảm bảo an toàn khi xảy ra sự cố chạm mạch.
• Điện trở cách điện tối thiểu: Quy định cụ thể về giá trị điện trở cách điện giữa hệ thống điện áp cao và khung gầm xe. Đối với dòng điện xoay chiều (AC), điện trở cách điện tối thiểu phải đạt 100 Ω/V; đối với dòng điện một chiều (DC), giá trị này phải đạt tối thiểu 500 Ω/V.
• Hệ thống cảnh báo rò rỉ điện: Xe phải được trang bị hệ thống giám sát điện trở cách điện chủ động, có khả năng phát tín hiệu cảnh báo bằng âm thanh hoặc hình ảnh trực quan trên bảng điều khiển cho người lái biết khi phát hiện sự suy giảm cách điện dưới mức an toàn.

Yêu cầu an toàn đối với Hệ thống lưu trữ năng lượng (REESS)

• Khả năng chống va đập cơ học: Cụm pin (REESS) phải được thiết kế và lắp đặt ở vị trí an toàn, có khả năng chịu đựng lực tác động lớn từ các vụ va chạm giao thông mà không bị biến dạng nghiêm trọng, không rò rỉ chất điện phân độc hại, không bốc cháy hoặc phát nổ.
• Hệ thống quản lý pin (BMS): Yêu cầu bắt buộc phải có hệ thống BMS thông minh để giám sát liên tục trạng thái hoạt động của pin. BMS phải có chức năng tự động ngắt kết nối nguồn điện áp cao khi phát hiện các sự cố nguy hiểm như quá nhiệt, quá dòng, sạc quá mức hoặc xả quá sâu.
• Khả năng chống cháy lan: Thiết kế của cụm pin phải đảm bảo nếu xảy ra sự cố nhiệt ở một cell pin đơn lẻ, hệ thống phải có khả năng ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình cháy lan sang các cell pin lân cận, tạo đủ thời gian an toàn cho hành khách thoát hiểm.
• Khả năng chống chịu môi trường: Pin phải vượt qua các bài kiểm tra nghiêm ngặt về khả năng chống rung động liên tục, sốc nhiệt đột ngột, ngập nước sâu và khả năng chống cháy từ nguồn nhiệt bên ngoài.

Phương pháp thử nghiệm trong phê duyệt kiểu

• Thử nghiệm đo điện trở cách điện: Sử dụng các thiết bị đo chuyên dụng để kiểm tra độ cách điện của toàn bộ hệ thống truyền động điện trong cả hai điều kiện khô ráo thông thường và điều kiện ẩm ướt mô phỏng thời tiết mưa bão.
• Thử nghiệm va chạm và nén cơ học: Tiến hành các thử nghiệm va đập động lực học và nén tĩnh lên cụm pin để đánh giá độ bền cơ học của vỏ bảo vệ và các liên kết bên trong pin.
• Thử nghiệm chu kỳ nhiệt và sốc nhiệt: Đưa cụm pin vào các buồng khí hậu để thay đổi nhiệt độ cực đoan từ âm sang dương trong thời gian ngắn nhằm đánh giá độ ổn định của các vật liệu cách điện và liên kết hóa học.
• Thử nghiệm bảo vệ chủ động: Mô phỏng các tình huống lỗi hệ thống như ngắn mạch ngoài, sạc quá mức để kiểm tra phản ứng kích hoạt ngắt mạch tự động của hệ thống bảo vệ an toàn trên xe.

Hiệu lực thi hành và định hướng áp dụng

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13058:2025 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành. Tiêu chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật tối cao để các cơ quan đăng kiểm thực hiện việc kiểm định, thử nghiệm và cấp giấy chứng nhận phê duyệt kiểu loại cho các dòng xe ô tô điện trước khi lưu hành trên thị trường Việt Nam. Việc tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các nhà sản xuất trong nước và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người tham gia giao thông.