Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11699:2023 về Công trình thủy lợi - Đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2023, ban hành nhằm thiết lập các nguyên tắc, nội dung và phương pháp đánh giá an toàn đối với đập, hồ chứa nước, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du trong suốt quá trình quản lý, vận hành và khai thác.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến công tác quản lý, vận hành, khai thác, kiểm định và đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước thủy lợi trên lãnh thổ Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm các loại đập đất, đập đá, đập bê tông, đập bê tông trọng lực, đập vòm cùng các công trình xả lũ, cống lấy nước dưới đập và hồ chứa nước đi kèm.

- Quy định chung và giải thích từ ngữ

• Đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước: Là hoạt động xem xét, phân tích và đánh giá mức độ an toàn của đập, hồ chứa nước dựa trên kết quả quan trắc, kiểm tra trực quan hiện trạng, tính toán kiểm tra lại và đánh giá công tác quản lý vận hành thực tế.
• Phân loại quy mô công trình: Việc phân loại quy mô đập, hồ chứa nước (đặc biệt quan trọng, lớn, vừa, nhỏ) để áp dụng các mức độ đánh giá an toàn tương ứng được thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước.
• Tài liệu viện dẫn: Tiêu chuẩn này được áp dụng đồng bộ và kết hợp với các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về thiết kế, thi công, nghiệm thu công trình thủy lợi, tiêu chuẩn về quan trắc khí tượng thủy văn và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan.

- Nguyên tắc đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước

• Công tác đánh giá an toàn phải được thực hiện định kỳ theo quy định hoặc đột xuất khi xuất hiện các diễn biến bất thường về thời tiết, thiên tai cực đoan, hoặc khi công trình có dấu hiệu hư hỏng, sự cố đe dọa đến an toàn vận hành.
• Quá trình đánh giá phải dựa trên cơ sở khoa học, số liệu quan trắc thực tế tích lũy qua các năm, kết quả kiểm tra hiện trạng trực quan và các kết quả tính toán kiểm tra lại theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành.
• Đánh giá an toàn phải mang tính toàn diện, xem xét từ khâu khảo sát, thiết kế, thi công, nghiệm thu đến quá trình quản lý vận hành, bảo trì và sửa chữa công trình.
• Kết quả đánh giá phải đưa ra được kết luận rõ ràng, khách quan về mức độ an toàn của công trình và đề xuất các giải pháp khắc phục, xử lý kịp thời nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn.

- Nội dung đánh giá an toàn cốt lõi

• Đánh giá an toàn về mặt thủy văn, thủy lực: Thực hiện kiểm tra, tính toán lại khả năng xả lũ của công trình đầu mối (đập tràn, cống xả sâu) theo các kịch bản lũ thiết kế và lũ kiểm tra mới nhất; đánh giá sự phù hợp của dung tích phòng lũ và quy trình vận hành hồ chứa trong điều kiện biến đổi khí hậu.
• Đánh giá an toàn về mặt địa chất và địa chất thủy văn: Xem xét, đánh giá các hiện tượng thấm, rò rỉ nước qua thân đập, nền đập và vai đập; đánh giá sự ổn định của nền đất đá dưới tác động của áp lực nước và dòng thấm.
• Đánh giá an toàn về mặt kết cấu và ổn định: Kiểm tra độ ổn định chống trượt, chống lật của đập bê tông; đánh giá độ ổn định mái dốc của đập đất, đập đá; kiểm tra tình trạng nứt, lún, biến dạng của thân đập và các công trình phụ trợ.
• Đánh giá hệ thống thiết bị cơ khí và điện: Kiểm tra trạng thái hoạt động, khả năng vận hành an toàn của các cửa van, thiết bị nâng hạ, hệ thống nguồn điện dự phòng và các thiết bị điều khiển, giám sát vận hành.
• Đánh giá công tác quản lý vận hành và quan trắc: Xem xét việc thực hiện quy trình vận hành hồ chứa, quy trình vận hành liên hồ chứa; đánh giá tính đầy đủ, độ tin cậy của hệ thống thiết bị quan trắc và việc thực hiện công tác quan trắc, phân tích số liệu định kỳ.

- Phân loại mức độ an toàn đập, hồ chứa nước

• Mức độ an toàn (Bình thường): Công trình hoạt động ổn định, các thông số quan trắc nằm trong giới hạn cho phép, không có hư hỏng ảnh hưởng đến an toàn công trình.
• Mức độ ít an toàn (Cần lưu ý): Công trình xuất hiện một số hư hỏng nhỏ hoặc có sự sai lệch nhẹ trong các thông số quan trắc nhưng chưa đe dọa trực tiếp đến an toàn; cần theo dõi chặt chẽ và có kế hoạch sửa chữa, khắc phục định kỳ.
• Mức độ mất an toàn (Nguy hiểm): Công trình xuất hiện các hư hỏng nghiêm trọng (thấm lớn, nứt nẻ sâu, trượt mái, cửa van không hoạt động...) có nguy cơ gây sự cố vỡ đập; yêu cầu phải áp dụng ngay các biện pháp khẩn cấp để hạ thấp mực nước hồ và tiến hành sửa chữa đột xuất.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11699:2023 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi, chủ đập, tổ chức quản lý khai thác đập, hồ chứa nước có trách nhiệm tổ chức thực hiện việc đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước theo đúng các quy định và hướng dẫn kỹ thuật tại tiêu chuẩn này nhằm chủ động phòng ngừa sự cố, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân vùng hạ du.