Thông tư 13/2022/TT-BYT do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành quy định chi tiết về quy trình, biểu mẫu giám định pháp y, thời hạn và nhân lực thực hiện giám định pháp y, nhằm chuẩn hóa và nâng cao chất lượng hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực y tế.

Hệ thống quy trình và biểu mẫu giám định pháp y

Thông tư ban hành kèm theo hệ thống quy trình và biểu mẫu chuẩn hóa áp dụng thống nhất trên toàn quốc, bao gồm:

• Ban hành ba mươi bảy (37) quy trình giám định pháp y chi tiết tại Phụ lục 1.
• Ban hành mười tám (18) biểu mẫu văn bản ghi nhận quá trình thực hiện giám định pháp y tại Phụ lục 2.
• Ban hành ba mươi sáu (36) biểu mẫu kết luận giám định pháp y tại Phụ lục 3.

Quy định về thời hạn giám định pháp y

Thời hạn thực hiện giám định pháp y được phân định rõ ràng theo từng trường hợp cụ thể:

• Đối với các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định: Thực hiện nghiêm túc theo các mốc thời gian quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự.
• Đối với các trường hợp giám định xâm hại tình dục, hành hạ ngược đãi, xác định giới tính, sự có thai, khả năng tình dục nam: Thời hạn thực hiện không quá 09 ngày; trường hợp phải hội chẩn thì thời hạn không quá 18 ngày.
• Đối với các trường hợp giám định độc chất, mô bệnh học, ADN: Thời hạn thực hiện không quá 20 ngày; trường hợp phải hội chẩn thì thời hạn không quá 01 tháng.
• Đối với các trường hợp khác: Thời hạn giám định được thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 26a Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giám định tư pháp.
• Nguyên tắc tính thời hạn, gia hạn thời hạn và giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình giám định được áp dụng đồng bộ theo quy định tại Điều 26a Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giám định tư pháp.

Quy định về nhân lực thực hiện giám định pháp y

Thông tư quy định cụ thể về thành phần và số lượng nhân lực tham gia vào quá trình giám định:

• Thành phần nhân lực: Bao gồm giám định viên pháp y và người giúp việc cho giám định viên pháp y.
• Số lượng nhân lực cho giám định lần đầu: Yêu cầu tối thiểu 02 giám định viên và 02 người giúp việc.
• Số lượng nhân lực cho giám định lại: Yêu cầu tối thiểu 03 giám định viên và từ 02 đến 03 người giúp việc.
• Số lượng nhân lực cho giám định lại lần thứ hai hoặc giám định lại trong trường hợp đặc biệt: Yêu cầu tối thiểu phải có 03 giám định viên và 03 người giúp việc.
• Trường hợp khẩn cấp (thiên tai, thảm họa): Thủ trưởng tổ chức giám định tư pháp công lập về pháp y chủ động căn cứ vào nguồn nhân lực thực tế của đơn vị để phân công và phối hợp với các đơn vị khác nhằm bảo đảm tiến độ và thời hạn giám định.

Lộ trình thực hiện và điều khoản chuyển tiếp

Để bảo đảm tính khả thi và sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt nhân sự cho các tổ chức giám định, Thông tư đưa ra lộ trình và quy định chuyển tiếp cụ thể:

• Lộ trình áp dụng nhân lực: Quy định về số lượng nhân lực tối thiểu tại điểm a, b khoản 2 Điều 3 (02 giám định viên cho giám định lần đầu và 03 giám định viên cho giám định lại) bắt đầu chính thức áp dụng từ ngày 01 tháng 01 năm 2025.
• Giai đoạn chuyển tiếp (từ ngày Thông tư có hiệu lực đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2024): Số lượng giám định viên tối thiểu đối với giám định lần đầu là 01 giám định viên; đối với giám định lại tối thiểu là 02 giám định viên.
• Xử lý trường hợp đã giám định trước ngày Thông tư có hiệu lực: Đối với các vụ việc đã thực hiện giám định lần đầu trước ngày 01 tháng 3 năm 2023, các lần giám định lại tiếp theo (nếu có) sẽ tiếp tục áp dụng theo quy định cũ tại Thông tư số 47/2013/TT-BYT ngày 31 tháng 12 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Tổ chức thực hiện và phân công trách nhiệm

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc triển khai thực hiện Thông tư được phân công rõ ràng:

• Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế): Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan chỉ đạo, kiểm tra, thanh tra, sơ kết và tổng kết việc thực hiện Thông tư trên phạm vi toàn quốc.
• Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Y tế các Bộ, ngành: Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các tổ chức pháp y thuộc thẩm quyền quản lý thực hiện đúng quy định.
• Viện Pháp y Quốc gia (Bộ Y tế): Chịu trách nhiệm tập huấn quy trình, biểu mẫu cho các cá nhân, tổ chức giám định trên toàn quốc; thực hiện chỉ đạo tuyến, kiểm tra, tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện định kỳ gửi Bộ Y tế và Bộ Tư pháp.
• Các tổ chức, đơn vị giám định pháp y: Hằng năm báo cáo kết quả thực hiện về cơ quan quản lý trực tiếp và Viện Pháp y Quốc gia; Thủ trưởng đơn vị căn cứ năng lực, kinh nghiệm của giám định viên để phân công công việc phù hợp với quy trình chuyên môn.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 13/2022/TT-BYT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2023. Kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực, Thông tư số 47/2013/TT-BYT ngày 31 tháng 12 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành quy trình giám định pháp y hết hiệu lực thi hành. Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật được dẫn chiếu tại Thông tư này có sự sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo các văn bản mới đó.