Thông tư số 04/2013/TT-TTCP do Thanh tra Chính phủ ban hành quy định chi tiết về thẩm quyền, nội dung thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về khiếu nại đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan hành chính nhà nước các cấp. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đảm bảo tính nghiêm minh trong công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại trên phạm vi cả nước.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này quy định về thẩm quyền, nội dung thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về khiếu nại. Trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra trách nhiệm thực hiện theo quy định tại Luật Thanh tra và Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2011 của Chính phủ. Đối tượng áp dụng bao gồm Thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước, Thủ trưởng cơ quan thanh tra nhà nước, Trưởng đoàn thanh tra, thành viên đoàn thanh tra; người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân trong các cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm thực hiện pháp luật về khiếu nại, cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động thanh tra

• Thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về khiếu nại; giải quyết khó khăn, vướng mắc, xử lý kịp thời kiến nghị của cơ quan thanh tra, đoàn thanh tra; ban hành kết luận thanh tra và chỉ đạo, tổ chức thực hiện kết luận thanh tra theo quy định.
• Cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân là đối tượng thanh tra có trách nhiệm báo cáo, giải trình, cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung thanh tra; thực hiện nghiêm túc các yêu cầu, kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý về thanh tra của người có thẩm quyền.
• Cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu theo yêu cầu của người có thẩm quyền tiến hành thanh tra.

Thẩm quyền thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về khiếu nại

• Thanh tra Chính phủ: Tiến hành thanh tra trách nhiệm đối với bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, cơ quan, tổ chức, đơn vị khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập. Trong quá trình thanh tra, Đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ có quyền xem xét, đánh giá việc thực hiện pháp luật về khiếu nại đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thuộc quyền quản lý của các đối tượng nêu trên.
• Thanh tra bộ, cơ quan ngang bộ: Tiến hành thanh tra trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thuộc quyền quản lý trực tiếp của bộ; đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, cơ quan, tổ chức, đơn vị khác do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quyết định thành lập.
• Thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Tiến hành thanh tra trách nhiệm đối với cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (sở); Ủy ban nhân dân cấp huyện; đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, cơ quan, tổ chức, đơn vị khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập.
• Thanh tra sở: Tiến hành thanh tra trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thuộc quyền quản lý trực tiếp của sở.
• Thanh tra quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh: Tiến hành thanh tra trách nhiệm đối với phòng, ban chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị sự nghiệp công lập, đơn vị khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thành lập.

Nội dung thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về tiếp công dân

• Thanh tra việc thực hiện quy định về Trụ sở tiếp công dân, địa điểm tiếp công dân: Đánh giá việc bố trí địa điểm, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện cần thiết; việc ban hành nội quy, quy chế, lịch tiếp công dân; việc niêm yết các quy định pháp luật về khiếu nại, quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; việc thực hiện trách nhiệm của cán bộ tiếp công dân và người phụ trách.
• Thanh tra việc bố trí cán bộ tiếp công dân: Xem xét số lượng, tiêu chuẩn và việc thực hiện chế độ bồi dưỡng đối với cán bộ tiếp công dân.
• Thanh tra việc tổ chức tiếp công dân: Đánh giá việc thực hiện tiếp công dân thường xuyên, định kỳ, đột xuất của cán bộ tiếp công dân và của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước; việc phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong tiếp công dân; việc thực hiện quy trình tiếp công dân và các biện pháp bảo đảm an ninh trật tự, an toàn tại nơi tiếp công dân.
• Thanh tra trách nhiệm tiếp công dân của người đứng đầu: Kiểm tra việc trực tiếp tiếp công dân định kỳ và đột xuất (thời gian tiếp, số lượt người, số vụ việc trực tiếp tiếp hoặc ủy quyền); công tác chuẩn bị phục vụ tiếp công dân; quy trình thực hiện và hiệu quả tiếp công dân của người đứng đầu.
• Thanh tra việc theo dõi, tổng hợp tình hình: Đánh giá công tác tổng hợp tình hình công dân đến khiếu nại, kiến nghị, phản ánh; tình hình an ninh trật tự tại nơi tiếp công dân; việc tiếp nhận, phân loại và xử lý khiếu nại tại Trụ sở tiếp công dân, địa điểm tiếp công dân.

Nội dung thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

• Thụ lý giải quyết khiếu nại: Kiểm tra việc tiếp nhận, ghi chép, phân loại khiếu nại; việc thụ lý hoặc không thụ lý giải quyết đối với khiếu nại thuộc thẩm quyền; số lượng vụ việc thuộc thẩm quyền đã tiếp nhận, đang thụ lý hoặc chưa thụ lý; việc trả lời, hướng dẫn cho người khiếu nại đối với vụ việc không thuộc thẩm quyền và việc thông báo thụ lý giải quyết khiếu nại.
• Thời hạn giải quyết khiếu nại: Đánh giá số vụ việc được giải quyết đúng thời hạn; số vụ việc giải quyết chậm trễ, nguyên nhân và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan; số vụ việc phức tạp, tồn đọng, kéo dài; số vụ việc thuộc thẩm quyền nhưng không giải quyết.
• Tổ chức đối thoại: Kiểm tra số vụ việc được tổ chức đối thoại hoặc không tổ chức đối thoại; việc trực tiếp đối thoại của người giải quyết khiếu nại hoặc ủy quyền đối thoại; thời điểm, số lần, nội dung, thành phần, địa điểm tổ chức đối thoại; việc lập biên bản đối thoại và kết quả đối thoại.
• Áp dụng biện pháp khẩn cấp và đình chỉ giải quyết: Xem xét việc áp dụng biện pháp khẩn cấp (số vụ việc, căn cứ, thủ tục, kết quả áp dụng); việc đình chỉ giải quyết khiếu nại khi người khiếu nại rút đơn (số vụ việc, thủ tục, hiệu quả đình chỉ).
• Xác định thẩm quyền, xác minh nội dung và ban hành quyết định: Đánh giá tính chính xác trong việc xác định thẩm quyền giải quyết; căn cứ, nội dung, thủ tục, thời gian tiến hành xác minh; hình thức, nội dung, thời gian ban hành và gửi quyết định giải quyết khiếu nại; tính đúng đắn, khả thi của quyết định; phân loại số vụ việc khiếu nại đúng, đúng một phần, sai hoặc khiếu nại tiếp.
• Công khai quyết định giải quyết khiếu nại: Kiểm tra hình thức công khai (công bố tại cuộc họp, niêm yết tại trụ sở, thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng); nội dung, đối tượng, thời gian công khai và số lần thông báo.
• Thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật: Đánh giá trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại trong việc tổ chức thực hiện, chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra; trách nhiệm của người bị khiếu nại trong việc thi hành quyết định; việc tổ chức các biện pháp đảm bảo thi hành quyết định.
• Xử lý vụ việc khiếu nại đông người, phức tạp, tồn đọng, kéo dài: Thống kê số lượng, nội dung vụ việc, kết quả giải quyết, nguyên nhân, hậu quả và trách nhiệm liên quan; trong trường hợp cần thiết, tiến hành kiểm tra, rà soát một số vụ việc điển hình để kiến nghị phương hướng, giải pháp xử lý.
• Phối hợp xử lý trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung: Kiểm tra việc tiếp và nghe đại diện người khiếu nại trình bày; việc giải thích, hướng dẫn công dân; việc yêu cầu và thực hiện phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan trong xử lý vụ việc.

Nội dung thanh tra trách nhiệm quản lý nhà nước đối với công tác giải quyết khiếu nại và xử lý vi phạm

• Ban hành văn bản hướng dẫn thi hành: Đánh giá việc ban hành, số lượng văn bản đã ban hành; tính hợp pháp, hợp lý, khả thi, kịp thời của các văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật về khiếu nại theo thẩm quyền; kết quả thực hiện các văn bản đó.
• Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật: Kiểm tra việc xây dựng chương trình, kế hoạch, nội dung, hình thức tuyên truyền; việc quán triệt, tập huấn cho cán bộ, công chức, viên chức; việc tuyên truyền cho công dân, tổ chức; đánh giá chất lượng, hiệu quả của công tác tuyên truyền.
• Thực hiện thanh tra trách nhiệm: Xem xét việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về khiếu nại đối với cấp dưới; đánh giá chất lượng, hiệu quả của hoạt động thanh tra trách nhiệm này.
• Chế độ thông tin, báo cáo và lưu trữ hồ sơ: Kiểm tra việc thực hiện chế độ thông tin, báo cáo định kỳ, đột xuất (hình thức, nội dung, chất lượng, số lượng, thời gian báo cáo); việc quản lý, khai thác, sử dụng và lưu trữ hồ sơ giải quyết vụ việc khiếu nại.
• Xử lý vi phạm pháp luật về khiếu nại: Đánh giá việc xử lý hành vi vi phạm đối với người khiếu nại, người giải quyết khiếu nại và những người khác có liên quan về trình tự, thủ tục, thẩm quyền, hình thức, thời hạn và hiệu quả xử lý.
• Giải quyết tranh chấp thẩm quyền: Thống kê số vụ việc có tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại và kết quả giải quyết các tranh chấp đó.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Thông tư số 04/2013/TT-TTCP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 9 năm 2013. Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan có liên quan chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc hoặc phát sinh vấn đề mới, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân cần kịp thời phản ánh về Thanh tra Chính phủ để được hướng dẫn hoặc sửa đổi, bổ sung phù hợp.