Nghị định số 48/2014/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý và nghiên cứu khoa học lý luận chính trị của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn mới.

Nghị định này áp dụng đối với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các đơn vị trực thuộc Học viện, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và nghiên cứu khoa học lý luận chính trị.

Vị trí và chức năng của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là cơ quan trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chính phủ, đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của Bộ Chính trị và Ban Bí thư. Học viện giữ vai trò là:

• Trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung cấp, cao cấp, cán bộ khoa học lý luận chính trị của hệ thống chính trị.
• Trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các khoa học chính trị, khoa học lãnh đạo và quản lý.
• Đơn vị tài chính cấp I, sử dụng con dấu hình Quốc huy và có tên giao dịch quốc tế bằng tiếng Anh là Ho Chi Minh National Academy of Politics (viết tắt là HCMA).

Nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi

Học viện được giao thực hiện các nhóm nhiệm vụ và quyền hạn toàn diện sau:

• Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ: Đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước cho cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp, lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập. Đào tạo cao cấp lý luận chính trị cho cán bộ đương chức và quy hoạch. Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới cho các chức danh lãnh đạo. Đào tạo giảng viên, nghiên cứu viên chuyên ngành khoa học chính trị, khoa học xã hội, báo chí, truyền thông, tuyên giáo, tổ chức, kiểm tra, dân vận, tôn giáo và đối ngoại.
• Nghiên cứu khoa học: Nghiên cứu lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam. Nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và phong thực tiễn cách mạng thế giới. Xây dựng, bổ sung chương trình, giáo trình, tài liệu học tập phục vụ đào tạo.
• Tham mưu và tư vấn chính sách: Đề xuất, cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho Đảng, Nhà nước trong việc hoạch định đường lối, chính sách phát triển đất nước và đổi mới hệ thống chính trị.
• Quản lý hệ thống các trường chính trị: Chủ trì, phối hợp xây dựng, hướng dẫn và thống nhất quản lý chương trình, nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy, quy chế quản lý đào tạo và bồi dưỡng giảng viên cho các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Hướng dẫn công tác lịch sử Đảng: Hướng dẫn nghiên cứu, biên soạn và thẩm định lịch sử Đảng địa phương, các bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương; tài liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh và các lãnh tụ Đảng, Nhà nước.
• Hợp tác quốc tế: Triển khai hợp tác trong đào tạo và nghiên cứu khoa học với các cơ quan nước ngoài, các đảng cộng sản, công nhân, lực lượng tiến bộ và các chính đảng cầm quyền trên thế giới.
• Quản lý nội bộ và các nhiệm vụ đặc thù: Quản lý tổ chức bộ máy, biên chế, cán bộ, công chức, viên chức; quản lý tài chính, tài sản và các dự án đầu tư; xuất bản tạp chí, ấn phẩm khoa học; thực hiện đào tạo đại học, sau đại học và cấp văn bằng, chứng chỉ theo quy định của Đảng và Nhà nước.

Cơ cấu tổ chức bộ máy

Cơ cấu tổ chức của Học viện bao gồm 34 đơn vị trực thuộc, được phân chia thành hai nhóm rõ rệt:

• Các đơn vị tham mưu, giúp việc Giám đốc Học viện (gồm 10 đơn vị): Vụ Tổ chức - Cán bộ; Vụ Quản lý đào tạo; Vụ Quản lý khoa học; Vụ Các trường chính trị; Vụ Hợp tác quốc tế; Vụ Kế hoạch - Tài chính; Ban Thanh tra; Văn phòng Học viện; Văn phòng Đảng - Đoàn thể; Trung tâm Khảo thí và Đảm bảo chất lượng đào tạo. Các đơn vị này được phép thành lập các phòng trực thuộc để triển khai công việc.
• Các đơn vị sự nghiệp trực thuộc (gồm 24 đơn vị): Gồm 4 Học viện Chính trị khu vực (I, II, III, IV); Học viện Báo chí và Tuyên truyền; 15 Viện chuyên ngành (Triết học, Kinh tế chính trị học, Kinh tế, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Chính trị học, Nhà nước và Pháp luật, Văn hóa và Phát triển, Quan hệ quốc tế, Nghiên cứu quyền con người, Xã hội học, Nghiên cứu tôn giáo, tín ngưỡng, Lãnh đạo học và Chính sách công); Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý; Viện Thông tin khoa học; Tạp chí Lý luận chính trị; Nhà xuất bản Lý luận chính trị.

Việc thay đổi cơ cấu tổ chức của Học viện do Học viện phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương và các cơ quan chức năng trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ xem xét, quyết định.

Chế độ lãnh đạo và điều hành Học viện

Công tác lãnh đạo, quản lý Học viện được quy định cụ thể như sau:

• Cơ cấu lãnh đạo: Học viện gồm có Giám đốc và không quá 04 Phó Giám đốc. Ban Giám đốc hoạt động theo chế độ thủ trưởng.
• Trách nhiệm của Giám đốc Học viện: Là người đứng đầu, trực tiếp tổ chức và điều hành mọi hoạt động của Học viện. Giám đốc do Bộ Chính trị phân công và chịu trách nhiệm trước Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và trước pháp luật. Giám đốc có thẩm quyền ban hành quy chế hoạt động, quy định chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trực thuộc và quyết định công tác cán bộ (bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật...) đối với lãnh đạo các đơn vị trực thuộc.
• Trách nhiệm của Phó Giám đốc Học viện: Do Ban Bí thư Trung ương Đảng bổ nhiệm theo đề nghị của Giám đốc Học viện, có trách nhiệm hỗ trợ Giám đốc và chịu trách nhiệm trước Giám đốc về các lĩnh vực công tác được phân công.

Hiệu lực thi hành

Nghị định số 48/2014/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 7 năm 2014. Nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định số 129/2008/NĐ-CP ngày 17 tháng 12 năm 2008 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh.