Nghị định số 04/2011/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về việc bãi bỏ việc sử dụng các khu phân lũ, làm chậm lũ thuộc hệ thống sông Hồng. Đây là một quyết sách quan trọng nhằm chuyển đổi phương thức phòng, chống lũ từ chủ động phân lũ, chậm lũ sang điều tiết dòng chảy bằng hệ thống hồ chứa thượng nguồn, đồng thời tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội ổn định tại các vùng trước đây là khu vực chậm lũ, phân lũ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Nghị định áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, Ban Chỉ đạo phòng, chống lụt, bão Trung ương, các Bộ, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thuộc lưu vực sông Hồng, sông Thái Bình, sông Đáy và các tổ chức, cá nhân tham gia vào công tác quy hoạch, vận hành công trình thủy điện, đê điều và phòng chống thiên tai.

Bãi bỏ việc sử dụng các khu phân lũ, làm chậm lũ thuộc hệ thống sông Hồng

• Chính thức bãi bỏ việc sử dụng các khu chậm lũ bao gồm: khu Tam Thanh thuộc tỉnh Phú Thọ, khu Lập Thạch thuộc tỉnh Vĩnh Phúc, các khu Lương Phú – Quảng Oai và Ba Vì thuộc thành phố Hà Nội, cùng hệ thống phân lũ sông Đáy (được quy định trước đây tại Nghị định số 62/1999/NĐ-CP).
• Thời điểm áp dụng bãi bỏ được tính kể từ khi công trình thủy điện Sơn La chính thức tham gia cắt lũ cho hạ du.
• Các giải pháp phòng, chống lũ trên hệ thống sông Hồng phải được điều chỉnh đồng bộ nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho Thủ đô Hà Nội và vùng đồng bằng sông Hồng theo quy hoạch mới phù hợp với việc bãi bỏ này.

Các giải pháp công trình và vận hành liên hồ chứa thay thế

• Vận hành liên hồ chứa cắt lũ: Sử dụng công trình thủy điện Sơn La phối hợp chặt chẽ với các hồ chứa Hòa Bình, Tuyên Quang và Thác Bà để thực hiện điều tiết, cắt giảm lũ cho vùng hạ du.
• Phân bổ dung tích phòng lũ: Dành tổng dung tích phòng lũ cụ thể của các hồ chứa để điều tiết lũ bao gồm: hồ Sơn La và hồ Hòa Bình trên sông Đà là 07 tỷ m3; hồ Tuyên Quang là 01 tỷ m3; hồ Thác Bà là 450 triệu m3.
• Chỉ tiêu kiểm soát dòng chảy: Vận hành điều tiết liên hồ bảo đảm lưu lượng lũ trên sông Hồng tại trạm Thủy văn Sơn Tây nhỏ hơn hoặc bằng 28.000 m3/s; tại trạm Thủy văn Hà Nội nhỏ hơn hoặc bằng 20.000 m3/s và mực nước sông Hồng tại trạm Thủy văn Hà Nội không vượt quá 13,40 m.
• Xử lý tình huống khẩn cấp: Trong trường hợp xảy ra sự cố nghiêm trọng đối với hệ thống đê điều hoặc khi dự báo xuất hiện trận lũ lớn hơn chu kỳ 500 năm một lần (nhưng nhỏ hơn lũ thiết kế công trình hồ Sơn La là lũ 10.000 năm xuất hiện một lần), được phép sử dụng một phần dung tích chống lũ của công trình Sơn La để cắt giảm lũ cho hạ du nhưng phải bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình đầu mối.

Quy hoạch, cải tạo hệ thống sông Đáy và đê điều

• Cải tạo sông Đáy: Quy hoạch xây dựng mới, cải tạo nâng cấp các công trình đầu mối, hệ thống đê sông Đáy và tiến hành nạo vét lòng dẫn sông Đáy. Mục tiêu là chủ động đưa nước từ sông Hồng vào sông Đáy với lưu lượng mùa kiệt từ 30 m3/s đến 100 m3/s, mùa lũ từ 600 m3/s đến 800 m3/s để phục vụ sinh hoạt, sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội và cải thiện môi trường.
• Năng lực thoát lũ dự phòng của sông Đáy: Đảm bảo sông Đáy có khả năng thoát được lưu lượng tối đa 2.500 m3/s để làm phương án dự phòng khi xuất hiện lũ có chu kỳ lặp lại lớn hơn 500 năm trên hệ thống sông Hồng hoặc khi xảy ra sự cố đê điều nghiêm trọng tại khu vực nội thành Hà Nội.
• Củng cố hệ thống đê: Tiến hành củng cố, nâng cấp các tuyến đê sông Hồng – sông Thái Bình và các tuyến đê bảo vệ khu vực Tam Thanh, Lập Thạch, Lương Phú – Quảng Oai, Ba Vì đạt tiêu chuẩn thiết kế theo quy hoạch phòng chống lũ và quy hoạch đê điều.

Phân công trách nhiệm của các cơ quan, Bộ, ngành Trung ương

• Trưởng Ban Chỉ đạo phòng, chống lụt, bão Trung ương: Chỉ đạo theo dõi sát diễn biến lũ; chỉ đạo thực hiện Quy trình vận hành liên hồ chứa theo phân công của Thủ tướng Chính phủ; trình Thủ tướng Chính phủ quyết định lệnh vận hành công trình đầu mối sông Đáy khi xuất hiện lũ lớn hơn chu kỳ 500 năm hoặc xảy ra sự cố đê điều nghiêm trọng tại nội thành Hà Nội.
• Bộ Công thương: Đôn đốc tiến độ xây dựng và công bố thời điểm hoàn thành, đưa công trình thủy điện Sơn La vào tham gia cắt lũ; giám sát việc vận hành các hồ chứa Sơn La, Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang theo đúng quy trình liên hồ được phê duyệt.
• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Chỉ đạo công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, cung cấp kịp thời số liệu mưa, lũ theo giờ cho Ban Chỉ đạo và các cơ quan liên quan để phục vụ công tác tham mưu điều hành.
• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chủ trì điều chỉnh quy hoạch phòng, chống lũ hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình; phối hợp với các tỉnh liên quan lập điều chỉnh quy hoạch tổng thể hệ thống đê sông Đáy; khảo sát, quyết định phương án cải tạo hoặc xây mới công trình đầu mối phân lũ sông Đáy; chỉ đạo kiểm tra việc nâng cấp các tuyến đê bảo vệ các khu vực chậm lũ cũ.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các địa phương liên quan xây dựng cơ chế đầu tư, tạo nguồn vốn thực hiện các giải pháp nâng cấp đê điều và cải tạo sông Đáy để trình Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các địa phương

• Các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình: Tổ chức lập, điều chỉnh quy hoạch phòng, chống lũ chi tiết và quy hoạch đê điều sông Đáy thuộc phạm vi quản lý; điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, bố trí sắp xếp lại dân cư và xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp với quy hoạch mới; quản lý và triển khai các dự án đầu tư theo quy hoạch.
• Các tỉnh, thành phố Hà Nội, Phú Thọ, Vĩnh Phúc: Chỉ đạo và tổ chức thực hiện việc củng cố, nâng cấp các tuyến đê bảo vệ khu vực Tam Thanh, Lập Thạch, Lương Phú – Quảng Oai, Ba Vì đạt tiêu chuẩn thiết kế.
• Các địa phương có đê thuộc hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình: Tổ chức thực hiện củng cố, nâng cấp các tuyến đê sông theo Chương trình nâng cấp hệ thống đê sông đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Hiệu lực thi hành và điều khoản bãi bỏ

• Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 3 năm 2011.
• Nghị định này thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 62/1999/NĐ-CP ngày 31 tháng 7 năm 1999 của Chính phủ ban hành quy chế về phân lũ, chậm lũ thuộc hệ thống sông Hồng để bảo vệ an toàn cho Thủ đô Hà Nội.
• Bãi bỏ quy định tại khoản 1 Điều 8 Nghị định số 08/2006/NĐ-CP ngày 16 tháng 01 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Pháp lệnh Phòng, chống lụt, bão (đã được sửa đổi, bổ sung ngày 24 tháng 8 năm 2000).
• Trưởng Ban Chỉ đạo phòng, chống lụt, bão Trung ương, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.