Lệnh của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về việc công bố Luật Di sản văn hóa năm 2024 là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chính thức công bố và đưa vào thi hành đạo luật mới về di sản văn hóa được Quốc hội thông qua. Văn bản này đánh dấu bước tiến mới trong việc hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho các hoạt động bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của dân tộc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Luật Di sản văn hóa năm 2024 xác định rõ phạm vi điều chỉnh bao gồm các hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị đối với di sản văn hóa phi vật thể, di sản văn hóa vật thể và di sản tư liệu. Đối tượng áp dụng của Luật bao gồm các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân trong nước; tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động liên quan đến di sản văn hóa trên lãnh thổ Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

- Phạm vi điều chỉnh (Điều 1)

• Quy định chi tiết về các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, di sản văn hóa vật thể, di sản tư liệu.
• Xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cộng đồng và cá nhân đối với di sản văn hóa quốc gia.
• Tạo cơ sở pháp lý thống nhất để quản lý nhà nước về di sản văn hóa từ trung ương đến địa phương.

- Đối tượng áp dụng (Điều 2)

• Áp dụng rộng rãi đối với mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng và cá nhân Việt Nam có liên quan đến hoạt động di sản.
• Mở rộng phạm vi áp dụng đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động hoặc có liên quan đến di sản văn hóa tại Việt Nam, đảm bảo tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

- Giải thích từ ngữ và các khái niệm nền tảng (Điều 3)

• Định nghĩa rõ ràng về di sản văn hóa phi vật thể, di sản văn hóa vật thể và di sản tư liệu nhằm tránh các cách hiểu khác nhau trong quá trình thực thi pháp luật.
• Làm rõ các khái niệm liên quan như di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.
• Bổ sung và chuẩn hóa các thuật ngữ mới phát sinh trong thực tiễn quản lý di sản hiện đại, đặc biệt là các khái niệm liên quan đến số hóa di sản và di sản tư liệu.

- Chính sách của Nhà nước về di sản văn hóa (Điều 4)

• Khẳng định di sản văn hóa là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội và bền vững đất nước.
• Nhà nước bảo đảm kinh phí cho các hoạt động cốt lõi như bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tiêu biểu, di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt và bảo vật quốc gia.
• Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đóng góp, tài trợ, đầu tư cho các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa thông qua các chính sách xã hội hóa.
• Tôn vinh, có chính sách đãi ngộ xứng đáng đối với nghệ nhân, người có công bảo tồn, truyền dạy và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể.
• Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Hiệu lực thi hành

Lệnh công bố của Chủ tịch nước có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Luật Di sản văn hóa năm 2024 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành theo thời hạn được quy định cụ thể tại phần điều khoản thi hành của Luật, thay thế cho các quy định trước đây không còn phù hợp, tạo bước ngoặt mới cho công tác bảo tồn di sản tại Việt Nam.