Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3119:2022 về Bê tông - Phương pháp xác định cường độ chịu kéo khi uốn được biên soạn bởi Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (Bộ Xây dựng), đề nghị bởi Bộ Xây dựng và được công bố bởi Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm nhằm xác định giới hạn bền kéo khi uốn của các mẫu bê tông được chế tạo từ hỗn hợp bê tông nặng trong điều kiện tiêu chuẩn hoặc điều kiện thực tế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các mẫu bê tông đúc sẵn hoặc các mẫu được khoan, cắt từ kết cấu công trình xây dựng. Phương pháp này là cơ sở để đánh giá, nghiệm thu chất lượng bê tông về khả năng chịu kéo khi uốn, phục vụ cho công tác thiết kế, thi công và giám sát công trình.

• Máy thử uốn bê tông: Phải có thang lực phù hợp, sai số đo lực không vượt quá 1% lực phá hủy thực tế của mẫu. Máy phải được trang bị cơ cấu truyền lực dạng gối tựa và gối truyền lực linh hoạt để đảm bảo lực truyền đều, không gây ra ứng suất cục bộ hoặc mô men xoắn lên mẫu thử.
• Thước đo: Sử dụng thước kim loại hoặc thước cặp có độ chính xác đến 1 mm để đo kích thước hình học của mẫu thử.
• Hệ thống gối uốn: Gồm hai gối đỡ phía dưới và hai gối truyền lực phía trên (đối với sơ đồ uốn hai điểm tại 1/3 nhịp) hoặc một gối truyền lực ở giữa (đối với sơ đồ uốn một điểm), đảm bảo khoảng cách tiêu chuẩn và khả năng tự lựa.

• Hình dạng và kích thước: Mẫu thử tiêu chuẩn có dạng hình lăng trụ (dầm) với kích thước cơ bản là 150 mm x 150 mm x 600 mm. Tùy thuộc vào kích thước hạt lớn nhất của cốt liệu, có thể sử dụng các kích thước mẫu khác như 100 mm x 100 mm x 400 mm hoặc 200 mm x 200 mm x 800 mm.
• Số lượng mẫu: Mỗi tổ mẫu thử phải gồm ít nhất 3 viên mẫu được chế tạo, bảo dưỡng trong cùng một điều kiện tiêu chuẩn hoặc cùng điều kiện của kết cấu công trình.
• Chuẩn bị bề mặt: Bề mặt tiếp xúc của mẫu với các gối tựa và gối truyền lực phải phẳng, không có khuyết tật lồi lõm lớn. Nếu bề mặt không đảm bảo độ phẳng, phải tiến hành mài phẳng hoặc bả phẳng bằng vật liệu chuyên dụng trước khi thử.

• Đo kích thước mẫu: Tiến hành đo chiều rộng và chiều cao của mẫu tại tiết diện giữa nhịp với độ chính xác đến 1 mm để làm cơ sở tính toán diện tích tiết diện chịu lực.
• Đặt mẫu vào máy: Đặt mẫu thử lên hai gối đỡ sao cho trục dọc của mẫu vuông góc với các gối tựa. Khoảng cách giữa hai gối đỡ (nhịp uốn) phải được cố định theo đúng quy định của tiêu chuẩn (thường bằng 3 lần chiều cao tiết diện mẫu).
• Gia tải: Tăng tải trọng liên tục và đều đặn với tốc độ tăng ứng suất trong khoảng từ 0,04 MPa/s đến 0,06 MPa/s cho đến khi mẫu bị phá hủy hoàn toàn.
• Ghi nhận kết quả: Ghi lại giá trị lực phá hủy lớn nhất hiển thị trên thiết bị đo của máy thử.

• Công thức tính cường độ chịu kéo khi uốn: Cường độ chịu kéo khi uốn được tính bằng Megapascal (MPa) theo công thức uốn hai điểm tại 1/3 nhịp: Rku = (F * l) / (b * h^2). Trong đó, F là lực phá hủy lớn nhất (N); l là khoảng cách giữa hai gối đỡ (mm); b là chiều rộng tiết diện mẫu (mm); h là chiều cao tiết diện mẫu (mm).
• Xử lý số liệu: Cường độ chịu kéo khi uốn của tổ mẫu là trung bình cộng kết quả của các viên mẫu trong tổ. Nếu có viên mẫu có kết quả dị biệt vượt quá 15% so với giá trị trung bình của tổ mẫu, cần xem xét loại bỏ viên đó và tính toán lại theo quy định cụ thể của tiêu chuẩn.

TCVN 3119:2022 thay thế cho tiêu chuẩn cũ TCVN 3119:1993. Tiêu chuẩn này có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành, là căn cứ pháp lý và kỹ thuật bắt buộc đối với các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD) trên toàn quốc.