Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14466:2025, hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ITU-T Y.3601 (phiên bản 5/2018), quy định về "Dữ liệu lớn - Khung và yêu cầu trao đổi dữ liệu". Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng thiết lập khung tham chiếu chung và các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi đối với hoạt động trao đổi dữ liệu lớn giữa các thực thể trong hệ sinh thái công nghệ thông tin và truyền thông.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này được áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào quá trình nghiên cứu, phát triển, cung cấp, vận hành hoặc sử dụng các dịch vụ, giải pháp liên quan đến dữ liệu lớn. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào việc định hình kiến trúc, xác định các yêu cầu chức năng và phi chức năng nhằm đảm bảo quá trình trao đổi dữ liệu lớn diễn ra an toàn, hiệu quả và tương thích giữa các hệ thống khác nhau.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14466:2025

- Khung tổng quan và các điều khoản ban đầu (Điều 1 đến Điều 4)

• Xác định phạm vi áp dụng cụ thể của tiêu chuẩn trong việc thiết lập cơ chế trao đổi dữ liệu lớn an toàn và tối ưu hóa hiệu năng hệ thống.
• Cung cấp danh mục các tài liệu viện dẫn không thể thiếu để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác.
• Định nghĩa chi tiết các thuật ngữ chuyên ngành liên quan đến dữ liệu lớn, nhà cung cấp dữ liệu, bên tiêu thụ dữ liệu, thực thể trung gian và các cơ chế giao dịch dữ liệu.
• Xác định các chữ viết tắt và ký hiệu viết tắt được sử dụng xuyên suốt trong toàn bộ văn bản tiêu chuẩn nhằm thống nhất cách hiểu và diễn giải kỹ thuật.

- Khung kiến trúc trao đổi dữ liệu lớn

• Mô tả mô hình tham chiếu cho việc trao đổi dữ liệu lớn, xác định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên tham gia bao gồm bên cung cấp, bên sử dụng và bên môi giới dữ liệu.
• Phân tích các luồng dữ liệu, luồng kiểm soát và luồng thông tin giao dịch giữa các thành phần trong hệ thống để đảm bảo tính thông suốt và giảm thiểu độ trễ.
• Thiết lập các điểm tương tác chuẩn hóa nhằm hỗ trợ khả năng tích hợp linh hoạt giữa các nền tảng công nghệ khác nhau.

- Các yêu cầu chức năng đối với hệ thống trao đổi dữ liệu

• Yêu cầu về quản lý dữ liệu: Quy định khả năng phân loại, gắn nhãn dữ liệu, quản lý siêu dữ liệu (metadata) và duy trì tính nhất quán của dữ liệu trong suốt chu kỳ trao đổi.
• Yêu cầu về xử lý và chuyển đổi: Đảm bảo hệ thống có khả năng định dạng lại dữ liệu, chuyển đổi giao thức truyền tải và chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu phù hợp với yêu cầu của bên tiếp nhận.
• Yêu cầu về kiểm soát truy cập và bảo mật: Thiết lập cơ chế xác thực mạnh, phân quyền chi tiết đến từng cấp độ dữ liệu và ghi nhật ký hệ thống (audit log) để phục vụ công tác giám sát, hậu kiểm.

- Các yêu cầu phi chức năng và bảo đảm an toàn thông tin

• Hiệu năng và khả năng mở rộng: Hệ thống phải đáp ứng khả năng xử lý lưu lượng dữ liệu cực lớn với tốc độ cao, hỗ trợ mở rộng quy mô linh hoạt khi nhu cầu trao đổi dữ liệu tăng lên.
• Độ tin cậy và tính sẵn sàng: Đảm bảo cơ chế dự phòng, khôi phục sau sự cố và duy trì hoạt động liên tục của dịch vụ trao đổi dữ liệu.
• Bảo vệ quyền riêng tư: Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, thực hiện ẩn danh hóa hoặc mã hóa dữ liệu nhạy cảm trước khi thực hiện giao dịch trao đổi.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14466:2025 (ITU-T Y.3601 (5/2018)) có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố ban hành, đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật để các đơn vị xây dựng phương án kỹ thuật và đánh giá sự phù hợp của các hệ thống trao đổi dữ liệu lớn tại Việt Nam.