Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13693:2023 về Công trình thủy lợi - Tường hào bentonite chống thấm - Thi công và nghiệm thu quy định các yêu cầu kỹ thuật, quy trình thi công và công tác nghiệm thu đối với tường hào bentonite chống thấm trong xây dựng công trình thủy lợi. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng kỹ thuật, đảm bảo chất lượng và an toàn cho các công trình thủy lợi có yêu cầu xử lý chống thấm nền hoặc thân công trình.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật về thi công và nghiệm thu tường hào bentonite chống thấm dạng màng mỏng (tường hào tự cứng hoặc tường hào đất - xi măng - bentonite) dùng để chống thấm cho nền hoặc thân của các công trình thủy lợi. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động xây dựng, giám sát, thiết kế và nghiệm thu công trình thủy lợi có hạng mục tường hào bentonite chống thấm.
• Các công trình xây dựng khác như công trình giao thông, xây dựng dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật có hạng mục tường hào chống thấm tương tự có thể tham khảo áp dụng các quy định tại tiêu chuẩn này.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành liên quan đến vật liệu và phương pháp thử nghiệm, bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về xi măng (xi măng poóc lăng, xi măng hỗn hợp) dùng cho xây dựng.
• Các tiêu chuẩn về bentonite nguyên liệu và phương pháp thử nghiệm các chỉ tiêu cơ lý của bentonite trong xây dựng.
• Các tiêu chuẩn về nước dùng cho bê tông và vữa xây dựng, đảm bảo không chứa các tạp chất gây ảnh hưởng đến chất lượng đông kết của hỗn hợp bentonite - xi măng.
• Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế bằng văn bản mới thì áp dụng phiên bản mới nhất.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế thi công:

• Tường hào bentonite chống thấm (Bentonite slurry trench cutoff wall): Là kết cấu tường chống thấm dạng màng mỏng được tạo thành bằng phương pháp đào hào dưới sự hỗ trợ giữ thành của dung dịch bentonite, sau đó hào được lấp đầy bằng vật liệu chống thấm chuyên dụng (như hỗn hợp đất - xi măng - bentonite hoặc hỗn hợp tự cứng).
• Dung dịch bentonite (Bentonite slurry): Hỗn hợp gồm bột sét bentonite và nước, có tính chất xúc biến (thixotropic), có khả năng tạo màng sét ngăn nước và giữ ổn định thành hào không bị sạt lở trong quá trình đào đất.
• Hỗn hợp tự cứng (Self-hardening slurry): Hỗn hợp lỏng gồm bentonite, xi măng, nước và các chất phụ gia (nếu có), có khả năng tự đông cứng theo thời gian để tạo thành một bức tường có độ thấm nước rất thấp và cường độ chịu lực nhất định.
• Hào thử nghiệm (Test trench): Đoạn hào được thi công thử nghiệm trước khi tiến hành thi công đại trà nhằm kiểm tra, đánh giá tính phù hợp của thiết bị, công nghệ thi công, kiểm chứng các thông số thiết kế và xác định cấp phối hỗn hợp tối ưu.

Quy định chung trong thi công và nghiệm thu (Điều 4)

Các nguyên tắc chung bắt buộc phải tuân thủ trước và trong quá trình thi công tường hào bentonite chống thấm bao gồm:

• Yêu cầu về hồ sơ thiết kế và khảo sát: Công tác thi công chỉ được tiến hành khi có đầy đủ hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt, báo cáo khảo sát địa chất công trình, địa chất thủy văn chi tiết tại tuyến xây dựng tường hào. Đặc biệt lưu ý đến cao độ mực nước ngầm và sự hiện diện của các lớp đất yếu, hang rỗng hoặc chướng ngại vật dưới lòng đất.
• Yêu cầu về năng lực thiết bị: Nhà thầu phải trang bị hệ thống thiết bị đào hào (gầu ngoạm, máy cắt trộn...) phù hợp với chiều sâu, chiều rộng thiết kế và điều kiện địa chất thực tế. Hệ thống trạm trộn, bể chứa, đường ống dẫn dung dịch bentonite phải có công suất đáp ứng liên tục cho quá trình thi công, tránh gián đoạn gây sạt lở thành hào.
• Bắt buộc thi công thử nghiệm: Trước khi thi công đại trà, phải tiến hành thi công đoạn hào thử nghiệm tại hiện trường. Kết quả thi công thử nghiệm là cơ sở để điều chỉnh, phê duyệt biện pháp thi công chính thức, xác định tỷ lệ phối trộn vật liệu và kiểm soát chất lượng dung dịch giữ thành.
• An toàn lao động và bảo vệ môi trường: Quá trình thi công phải có biện pháp rào chắn, biển cảnh báo xung quanh khu vực hào đào để tránh tai nạn. Dung dịch bentonite thải và đất đào lẫn bentonite phải được thu gom, xử lý và thải bỏ theo đúng quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, tuyệt đối không xả thải trực tiếp ra nguồn nước tự nhiên xung quanh công trình thủy lợi.