Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12406:2020 về Phát thải nguồn tĩnh - Xác định chì vô cơ được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, quy định phương pháp xác định hàm lượng chì vô cơ trong khí thải phát tán từ các nguồn tĩnh vào môi trường không khí. Đây là tài liệu kỹ thuật quan trọng phục vụ công tác quan trắc môi trường, kiểm soát ô nhiễm và đánh giá sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

TCVN 12406:2020 áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, các đơn vị hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường, và các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có phát thải khí thải chứa chì vô cơ từ các nguồn tĩnh (như ống khói, thiết bị xử lý khí thải). Phương pháp này cho phép xác định nồng độ chì vô cơ trong dòng khí thải bằng cách lấy mẫu đẳng động học và phân tích bằng các phương pháp quang phổ phù hợp.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Quy định phương pháp xác định phát thải chì vô cơ từ các nguồn tĩnh.
• Phương pháp này áp dụng cụ thể cho việc lấy mẫu hạt chì và chì dạng hơi từ khí thải ống khói của các quá trình công nghiệp.
• Giới hạn phát hiện và khoảng đo của phương pháp phụ thuộc vào thể tích mẫu khí thu thập và độ nhạy của thiết bị phân tích (như quang phổ hấp thụ nguyên tử - AAS hoặc quang phổ phát xạ plasma cảm ứng dịch thể - ICP-OES/ICP-MS).

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là bộ phận không thể tách rời khi áp dụng TCVN 12406:2020.
• Bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về lấy mẫu khí thải nguồn tĩnh, các tiêu chuẩn về chất lượng nước dùng trong phòng thí nghiệm, và các tiêu chuẩn về an toàn hóa chất.
• Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng phiên bản mới nhất.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

• Chì vô cơ (Inorganic lead): Được hiểu là các hợp chất của chì không chứa liên kết cộng hóa trị giữa cacbon và chì, tồn tại dưới dạng hạt bụi mịn hoặc dạng hơi trong khí thải.
• Lấy mẫu đẳng động học (Isokinetic sampling): Là kỹ thuật lấy mẫu khí thải sao cho tốc độ của dòng khí đi vào đầu dò lấy mẫu bằng đúng tốc độ của dòng khí thải tại điểm lấy mẫu trong ống khói. Đây là điều kiện bắt buộc để đảm bảo tính đại diện của mẫu bụi chì thu được.
• Nguồn tĩnh (Stationary source): Các nguồn phát thải cố định như ống khói nhà máy, lò đốt, lò luyện kim, hoặc các thiết bị sản xuất công nghiệp khác.

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

• Mẫu khí thải được rút ra đẳng động học từ nguồn tĩnh thông qua một đầu dò lấy mẫu có gia nhiệt.
• Các hạt chì vô cơ được giữ lại trên một đầu lọc sợi thủy tinh hoặc sợi thạch anh có hiệu suất lọc cao.
• Chì dạng hơi (nếu có) đi qua đầu lọc sẽ được hấp thụ trong các bình rửa chứa dung dịch axit nitric (HNO3) và hydro peroxit (H2O2) loãng.
• Sau khi kết thúc quá trình lấy mẫu, phần đầu lọc và dung dịch hấp thụ được xử lý hóa học (phân hủy bằng axit) để chuyển toàn bộ chì về dạng ion hòa tan trong dung dịch.
• Hàm lượng chì trong dung dịch sau xử lý được xác định bằng phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa (FLAA), quang phổ hấp thụ nguyên tử lò graphite (GFAA), hoặc quang phổ ICP.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12406:2020 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các tổ chức chứng nhận, phòng thử nghiệm và cơ quan quan trắc môi trường cần cập nhật quy trình kỹ thuật, trang thiết bị và hóa chất theo đúng các yêu cầu nghiêm ngặt được quy định từ Điều 1 đến Điều 4 để đảm bảo kết quả phân tích đạt độ chính xác và có giá trị pháp lý cao nhất.