Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11996-4:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 61850-4:2011) quy định về "Mạng và hệ thống truyền thông trong tự động hóa hệ thống điện - Phần 4: Quản lý hệ thống và dự án". Tiêu chuẩn này tập trung vào việc thiết lập các hướng dẫn, quy trình kỹ thuật và yêu cầu quản lý chất lượng đối với các dự án phát triển, tích hợp và vận hành hệ thống truyền thông trong tự động hóa trạm biến áp và hệ thống điện.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia vào chu kỳ phát triển, thiết kế và quản lý dự án tự động hóa hệ thống điện, bao gồm:

• Các nhà sản xuất thiết bị điện tử thông minh (IED) và thiết bị truyền thông dùng trong hệ thống điện.
• Các đơn vị tích hợp hệ thống, đơn vị thiết kế, thử nghiệm và nghiệm thu hệ thống tự động hóa trạm biến áp.
• Các chủ đầu tư, đơn vị quản lý vận hành hệ thống truyền tải và phân phối điện năng sử dụng công nghệ truyền thông theo chuẩn TCVN 11996 (IEC 61850).

Nội dung cốt lõi về quản lý hệ thống và dự án

TCVN 11996-4:2017 xác định các yêu cầu kỹ thuật và quản lý trong suốt vòng đời của một dự án tự động hóa hệ thống điện, cụ thể bao gồm các nội dung trọng tâm sau:

1. Quy trình quản lý dự án và kỹ thuật hệ thống (Engineering Process)

• Quy định các bước thực hiện từ giai đoạn lập kế hoạch, thiết kế chi tiết, cấu hình hệ thống cho đến giai đoạn tích hợp và vận hành thực tế.
• Xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các bên liên quan (nhà sản xuất, đơn vị tích hợp, khách hàng) trong từng giai đoạn của dự án nhằm đảm bảo tính đồng bộ và giảm thiểu rủi ro kỹ thuật.
• Yêu cầu thiết lập các tài liệu kỹ thuật chuẩn hóa để phục vụ cho việc bàn giao, vận hành và bảo trì hệ thống sau này.

2. Quản lý chất lượng và kiểm soát phiên bản (Quality Assurance & Version Control)

• Đưa ra các tiêu chí kiểm soát chất lượng đối với cả phần cứng và phần mềm của các thiết bị truyền thông trong hệ thống tự động hóa.
• Yêu cầu nghiêm ngặt về quản lý cấu hình và kiểm soát phiên bản phần mềm (firmware) của các thiết bị IED để đảm bảo tính tương thích liên tục khi có sự nâng cấp hoặc thay thế.
• Quy định quy trình thử nghiệm và nghiệm thu, bao gồm thử nghiệm điển hình (Type test), thử nghiệm nghiệm thu tại nhà máy (FAT) và thử nghiệm nghiệm thu tại hiện trường (SAT).

3. Quản lý vòng đời hệ thống và thiết bị (Lifecycle Management)

• Xác định các giai đoạn trong vòng đời của hệ thống tự động hóa trạm biến áp, từ lúc bắt đầu thiết kế, đưa vào vận hành, bảo trì định kỳ cho đến khi ngừng hoạt động hoặc thay thế.
• Đảm bảo khả năng bảo trì và nâng cấp hệ thống một cách linh hoạt mà không làm gián đoạn hoạt động truyền thông cốt lõi của hệ thống điện.
• Quy định về việc lưu trữ dữ liệu cấu hình hệ thống để phục vụ cho công tác khắc phục sự cố và khôi phục hệ thống khi cần thiết.

4. Công cụ hỗ trợ kỹ thuật và cấu hình (Engineering Tools)

• Yêu cầu về tính tương thích và khả năng trao đổi dữ liệu giữa các công cụ cấu hình của các nhà sản xuất khác nhau thông qua ngôn ngữ cấu hình phân đoạn hệ thống (SCL - System Configuration Language).
• Đảm bảo các công cụ kỹ thuật phải hỗ trợ đầy đủ việc nhập/xuất các tệp cấu hình theo đúng định dạng chuẩn hóa để tối ưu hóa quá trình tích hợp hệ thống.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11996-4:2017 (IEC 61850-4:2011) có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và được áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc đối với các dự án đầu tư, nâng cấp hệ thống truyền thông tự động hóa lưới điện.