Thông tư 51/TT-BYT năm 2024 do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành quy định chi tiết về việc thực hiện công tác xã hội trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Văn bản này được ban hành nhằm chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ tâm lý, xã hội cho người bệnh và thân nhân, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ sở y tế và người làm công tác xã hội trong môi trường bệnh viện.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này quy định về dịch vụ công tác xã hội trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; quy trình cung cấp dịch vụ công tác xã hội; cùng nội dung kế hoạch can thiệp và đánh giá kế hoạch can thiệp công tác xã hội. Đối tượng áp dụng của Thông tư là các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được cấp giấy phép hoạt động theo hình thức bệnh viện.

Các dịch vụ công tác xã hội trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

Dịch vụ công tác xã hội cung cấp cho người bệnh và thân nhân người bệnh bao gồm một hoặc nhiều nhóm dịch vụ cốt lõi sau đây:

• Cung cấp các dịch vụ trợ giúp khẩn cấp cho người bệnh: Thực hiện đánh giá nguy cơ, nhu cầu về tâm lý và xã hội để sàng lọc, phân loại người bệnh. Trong đó, đặc biệt lưu ý đến các đối tượng yếu thế cần hỗ trợ khẩn cấp hoặc là nạn nhân (hoặc nghi ngờ là nạn nhân) của bạo lực, bạo hành, xâm hại, thảm họa như trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật, người bị rối loạn sức khỏe tâm thần, người cao tuổi. Phối hợp với các khoa, phòng, đơn vị và cơ quan chức năng để hỗ trợ kịp thời về chăm sóc y tế, tài chính, nhu yếu phẩm (nước uống, thực phẩm, quần áo, đồ dùng thiết yếu) hoặc chuyển gửi người bệnh đến các cơ sở y tế, giáo dục, cơ quan công an, tổ chức phù hợp khác.
• Cung cấp các dịch vụ hướng dẫn, can thiệp và phục hồi cho người bệnh: Tổ chức tiếp đón, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người bệnh khi đến khám, chữa bệnh nhằm hướng tới sự hài lòng. Thực hiện lập Hồ sơ Công tác xã hội trong trường hợp cần thiết; lập, triển khai kế hoạch can thiệp, trợ giúp và tiến hành giám sát, đánh giá các hoạt động can thiệp này.
• Truyền thông giáo dục sức khỏe: Lập kế hoạch truyền thông giáo dục sức khỏe cho cộng đồng và phối hợp với các khoa, phòng lập kế hoạch cho người bệnh. Đồng thời, phối hợp xây dựng nội dung, tài liệu để giới thiệu, quảng bá hình ảnh, dịch vụ và hoạt động của cơ sở y tế thông qua các sự kiện, hội thảo, kênh thông tin nội bộ và trên các nền tảng số.
• Tổ chức vận động nguồn lực thực hiện hoạt động công tác xã hội: Làm đầu mối xây dựng kế hoạch và tổ chức vận động các nguồn lực tài chính, vật chất từ xã hội để hỗ trợ cho hoạt động công tác xã hội chung của cơ sở cũng như hỗ trợ trực tiếp cho từng cá nhân người bệnh có hoàn cảnh khó khăn.

Quy trình cung cấp dịch vụ và kế hoạch can thiệp công tác xã hội

Quy trình cung cấp dịch vụ công tác xã hội cho người bệnh trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thực hiện thống nhất theo quy định tại Điều 9 Nghị định số 110/2024/NĐ-CP ngày 30 tháng 8 năm 2024 của Chính phủ về công tác xã hội. Nội dung chi tiết về kế hoạch can thiệp bao gồm:

• Nội dung cơ bản của kế hoạch can thiệp: Thực hiện tư vấn, cung cấp thông tin, giới thiệu về dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; phổ biến các chương trình, chính sách xã hội liên quan (bảo hiểm y tế, trợ cấp xã hội, chế độ chính sách khác); giải đáp các thắc mắc của người bệnh; hỗ trợ tâm lý, xã hội và thực hiện các kỹ thuật chuyên môn của công tác xã hội để trợ giúp người bệnh.
• Đánh giá việc thực hiện kế hoạch can thiệp: Tiến hành đánh giá thường xuyên trong quá trình thực hiện để điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với thực tế. Khi hoàn thành các nội dung trong kế hoạch, nếu người bệnh không còn nhu cầu hỗ trợ thì kết thúc kế hoạch và lưu trữ Hồ sơ Công tác xã hội cùng Hồ sơ bệnh án để quản lý toàn diện. Trường hợp người bệnh vẫn còn nhu cầu hỗ trợ, cơ sở sẽ lập kế hoạch can thiệp mới hoặc chuyển gửi người bệnh đến cơ sở trợ giúp phù hợp khác.

Trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm tổ chức và bảo đảm các điều kiện hoạt động cho công tác xã hội:

• Bố trí nguồn lực và mô hình tổ chức: Bảo đảm nguyên tắc mỗi khoa, phòng, đơn vị của cơ sở y tế phải phân công tối thiểu một nhân viên làm đầu mối tổ chức triển khai hoạt động công tác xã hội. Tùy thuộc vào nhu cầu, điều kiện thực tế, Giám đốc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh quyết định triển khai một trong các mô hình tổ chức: Tổ Công tác xã hội, Phòng Công tác xã hội, hoặc Trung tâm Công tác xã hội.
• Đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức công tác xã hội cho đội ngũ nhân sự; tổ chức thực hành công tác xã hội và cấp giấy chứng nhận cập nhật kiến thức, giấy xác nhận thực hành công tác xã hội theo đúng quy định của pháp luật.

Trách nhiệm của người làm công tác xã hội

Người làm công tác xã hội tại cơ sở y tế có vai trò trực tiếp trong việc hỗ trợ người bệnh thông qua các nhiệm vụ:

• Thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ thuộc dịch vụ công tác xã hội được quy định tại Thông tư.
• Quản lý chi tiết từng trường hợp người bệnh sử dụng dịch vụ công tác xã hội tại cơ sở.
• Tổ chức phối hợp hoạt động theo nhóm đa chuyên ngành (bao gồm người làm công tác xã hội, nhân viên y tế và các chuyên gia chuyên ngành phù hợp) nhằm chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người bệnh.
• Chủ động phối hợp liên ngành giữa cơ sở khám bệnh, chữa bệnh với các cơ quan, tổ chức bên ngoài để giải quyết triệt để các vấn đề tâm lý, xã hội phát sinh của người bệnh.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Thông tư 51/TT-BYT năm 2024 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 03 năm 2025. Kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực, Thông tư số 43/2015/TT-BYT ngày 26 tháng 11 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định về nhiệm vụ và hình thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ công tác xã hội của bệnh viện sẽ hết hiệu lực thi hành. Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật được dẫn chiếu tại Thông tư này có sự sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo văn bản mới.

Trách nhiệm tổ chức thực hiện được phân công cụ thể như sau:

• Cục Quản lý Khám, chữa bệnh: Chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra hoạt động công tác xã hội tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên phạm vi toàn quốc; đồng thời tổ chức sơ kết, tổng kết hoạt động này.
• Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra, sơ kết và tổng kết hoạt động công tác xã hội tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc thẩm quyền quản lý. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các đơn vị cần kịp thời phản ánh về Bộ Y tế (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh) để được hướng dẫn và xem xét giải quyết.