Thông tư số 21/2025/TT-BYT được ban hành bởi Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chi tiết về tiêu chuẩn bổ nhiệm giám định viên pháp y và giám định viên pháp y tâm thần. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chuẩn hóa, nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp của đội ngũ giám định viên tư pháp trong lĩnh vực y tế, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động tố tụng.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này quy định cụ thể về các tiêu chuẩn bổ nhiệm đối với hai chức danh bao gồm giám định viên pháp y và giám định viên pháp y tâm thần. Đối tượng áp dụng là các công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam, đang công tác trong ngành y tế, công an, quân đội và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực pháp y và pháp y tâm thần.

Tiêu chuẩn chung đối với giám định viên

Để được bổ nhiệm làm giám định viên pháp y hoặc giám định viên pháp y tâm thần, cá nhân phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chung sau đây:

• Là công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam, đang công tác trong ngành y tế, công an, quân đội, có đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
• Đáp ứng các chuẩn mực đạo đức cơ bản của người hoạt động trong lĩnh vực tư pháp, bao gồm: có tinh thần trách nhiệm, tận tụy, sáng tạo, kỷ cương, chí công vô tư; luôn lấy pháp luật làm chuẩn mực để xử lý công việc.
• Giữ vững sự khách quan, công tâm khi thực hiện công tác giám định; kiên quyết đấu tranh với mọi hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân.
• Thẳng thắn đấu tranh bảo vệ lẽ phải, sự công bằng; không nể nang, né tránh hoặc bao che trong quá trình thực hiện chuyên môn nghiệp vụ.
• Không cửa quyền, hách dịch, không lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tham nhũng, trục lợi cá nhân.
• Thường xuyên học tập, nâng cao nhận thức chính trị - pháp lý; giữ gìn, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, tư cách và lối sống lành mạnh.
• Không thuộc một trong các trường hợp cấm quy định tại khoản 2 Điều 7 Luật Giám định tư pháp.

Tiêu chuẩn bổ nhiệm giám định viên pháp y

Cá nhân đề nghị bổ nhiệm giám định viên pháp y phải đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và thời gian hoạt động thực tế như sau:

• Về trình độ chuyên môn: Phải có trình độ từ đại học trở lên thuộc một trong các chuyên ngành đào tạo theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cụ thể cho từng lĩnh vực chuyên sâu:
  • Người thực hiện giám định về pháp y: Có trình độ đại học ngành y khoa (mã số 7720101).
  • Người thực hiện giám định về độc chất: Có trình độ đại học ngành đào tạo hóa học (mã số 7440112) hoặc một trong các ngành thuộc nhóm ngành đào tạo dược học (mã số 77202).
  • Người thực hiện giám định về y sinh: Có trình độ đại học một trong các ngành thuộc nhóm ngành đào tạo sinh học (mã số 74201) và sinh học ứng dụng (mã số 74202).
• Về nghiệp vụ giám định: Có chứng chỉ nghiệp vụ giám định pháp y được cấp có thẩm quyền cấp theo quy định tại Thông tư số 06/2019/TT-BYT hoặc đáp ứng các tiêu chí tương đương quy định tại Điều 10 của Thông tư số 06/2019/TT-BYT.
• Về thời gian thực tế hoạt động chuyên môn:
  • Phải có tổng thời gian thực tế hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo từ đủ 05 năm trở lên và thời gian gián đoạn chuyên môn (nếu có) không quá 02 năm tính đến thời điểm đề nghị bổ nhiệm.
  • Trường hợp đã trực tiếp giúp việc cho hoạt động giám định pháp y tại cơ quan, tổ chức có thực hiện giám định pháp y thuộc ngành y tế, công an, quân đội thì thời gian hoạt động thực tế chuyên môn yêu cầu từ đủ 03 năm liên tục trở lên.

Tiêu chuẩn bổ nhiệm giám định viên pháp y tâm thần

Đối với chức danh giám định viên pháp y tâm thần, các tiêu chuẩn được quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm năng lực đánh giá chuyên sâu về trạng thái tâm thần trong tố tụng:

• Về trình độ chuyên môn: Có trình độ đại học ngành y khoa (mã số 7720101) và phải có trình độ chuyên khoa cấp I (hoặc tương đương) trở lên chuyên ngành tâm thần.
• Về nghiệp vụ giám định: Có chứng chỉ nghiệp vụ giám định pháp y tâm thần được cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định tại Thông tư số 06/2019/TT-BYT hoặc đáp ứng tiêu chí quy định tại Điều 10 Thông tư số 06/2019/TT-BYT.
• Về thời gian thực tế hoạt động chuyên môn:
  • Phải có tổng thời gian thực tế hoạt động chuyên môn về lĩnh vực tâm thần tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh từ đủ 05 năm trở lên (tính cả thời gian đào tạo sau đại học chuyên ngành tâm thần) và thời gian gián đoạn (nếu có) không quá 02 năm tính đến thời điểm đề nghị bổ nhiệm.
  • Trường hợp đã trực tiếp giúp việc trong hoạt động giám định ở tổ chức giám định pháp y tâm thần thì thời gian hoạt động thực tế chuyên môn yêu cầu từ đủ 03 năm liên tục trở lên.

Quy định chuyển tiếp

Để bảo đảm tính liên tục của hoạt động giám định và tạo điều kiện cho đội ngũ hiện tại chuẩn hóa trình độ, Thông tư đưa ra các quy định chuyển tiếp cụ thể:

• Giám định viên pháp y tâm thần đã được bổ nhiệm trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành nhưng chưa đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn (chuyên khoa I trở lên) thì vẫn được tiếp tục thực hiện giám định. Tuy nhiên, các đối tượng này phải hoàn thành việc chuẩn hóa để đạt trình độ chuyên môn theo quy định trước ngày 15 tháng 8 năm 2028.
• Trường hợp giám định viên pháp y tâm thần được cử đi học tập để đáp ứng trình độ nhưng không tham gia học tập hoặc kết quả học tập không đạt yêu cầu thì cơ quan, đơn vị sử dụng giám định viên có trách nhiệm báo cáo cơ quan có thẩm quyền để xem xét quyết định miễn nhiệm và thu hồi thẻ giám định viên.
• Đối với các hồ sơ đề nghị bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên pháp y, giám định viên pháp y tâm thần đã nộp trước ngày 01 tháng 7 năm 2025 thì tiếp tục thực hiện theo quy định tại Thông tư số 11/2022/TT-BYT cho đến khi kết thúc thủ tục hành chính.

Hiệu lực thi hành

Thông tư số 21/2025/TT-BYT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 8 năm 2025. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 11/2022/TT-BYT ngày 01 tháng 11 năm 2022 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn, hồ sơ, thủ tục bổ nhiệm, cấp thẻ, miễn nhiệm và thu hồi thẻ giám định viên pháp y và giám định viên pháp y tâm thần. Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật được dẫn chiếu áp dụng tại Thông tư này được sửa đổi, bổ sung, thay thế thì sẽ áp dụng theo các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế mới nhất. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các cơ quan, tổ chức, cá nhân cần kịp thời phản ánh về Bộ Y tế (qua Cục Quản lý Khám, chữa bệnh) để xem xét, giải quyết.