TOÀ ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 1 - HÀ TĨNH Số: 06/2026/QĐST-VDS

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Hà Tĩnh, ngày 21 tháng 01 năm 2026

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

TOÀ ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 1 - HÀ TĨNH

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Nguyễn Thị Thắm

Thư ký phiên họp: Bà Trần Thị Diệu Thúy, Thư ký Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hà Tĩnh.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Hà Tĩnh tham gia phiên họp: Bà Trần Thị Thu Hiền - Kiểm sát viên.

Ngày 21 tháng 01 năm 2026, tại trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hà Tĩnh mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 188/2025/TLST-DS, ngày 11 tháng 12 năm 2025 về việc: “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự” theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 04/2026/QĐST-VDS, ngày 08 tháng 01 năm 2026, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

• - Người yêu cầu: Bà Trần Thị A, sinh năm 1966; Số CCCD: [...]; do Cục Q về trật tự an toàn xã hội cấp ngày: 15/10/2025; Địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh, có mặt.
• - Người bị yêu cầu: Ông Trần Thượng K, sinh năm 1964; CCCD số: [...]; do Cục Q về trật tự an toàn xã hội cấp ngày: 04/04/2021; Địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh, vắng mặt.
• - Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:
  • + Anh Trần Quang V, Sinh năm: 1987, địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh, vắng mặt.
  • + Anh Trần Văn T, Sinh năm: 1988, địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh, vắng mặt.
  • + Chị Trần Thị Kim O, Sinh năm: 1992, địa chỉ: Thôn L, xã M, tỉnh Hà Tĩnh, vắng mặt.
  • + Chị Trần Thị Thu H, Sinh năm: 1993, địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh, vắng mặt.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Tại đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự, bản tự khai và tại phiên họp giải quyết việc dân sự bà Trần Thị A trình bày: Bà A là vợ của ông Trần Thượng K, vợ chồng bà A sinh được 04 người con gồm: Trần Quang V, Sinh năm: 1987, Trần Văn T, Sinh năm: 1988, Trần Thị Kim O, Sinh năm: 1992, Trần Thị Thu H, Sinh năm: 1993. Bố mẹ của ông Trần Thượng K đều đã chết. Ông Trần Thượng K có biểu hiện suy giảm trí nhớ và mất dần ý thức mọi sinh hoạt trong cuộc sống. Từ khi phát hiện bệnh gia đình đã đưa ông K đi chữa bệnh ở một số bệnh viện nhưng bệnh tình không thuyên giảm mà ngày càng nặng hơn. Hiện nay ông K nằm một chỗ không đi lại được, không nói, không vận động được, không có khả năng nhận thức, mọi sinh hoạt phải có người nhà phục vụ. Khi làm các thủ tục hành chính liên quan ông K gia đình không thể thực hiện được. Vì vậy, bà A làm đơn đề nghị Tòa tuyên bố ông Trần Thượng K bị mất năng lực hành vi dân sự và cử bà A làm người giám hộ đương nhiên cho ông K.

Tại Bản tự khai của những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: Anh Trần Quang V, anh Trần Văn T, chị Trần Thị Kim O, chị Trần Thị Thu H trình bày: Thống nhất với lời trình bày của bà Trần Thị A, đề nghị Tòa án tuyên bố ông Trần Thượng K mất năng lực hành vi dân sự, cử bà Trần Thị A làm người giám hộ cho ông K và xin vắng mặt trong quá trình Tòa án giải quyết việc dân sự.

Tại phiên họp, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Hà Tĩnh phát biểu ý kiến: Căn cứ khoản 1 Điều 27; điểm a khoản 2 Điều 39; Điều 35; Điều 149, Điều 366, Điều 367, Điều 369, Điều 370, Điều 371, Điều 372, Điều 376, Điều 378 Bộ luật Tố tụng dân sự; Các Điều 22; Điều 46; Điều 47; Điều 48; Điều 49; Khoản 1 Điều 53; Điều 57; Điều 58 Bộ luật Dân sự; Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án: Chấp nhận yêu cầu của bà Trần Thị A về việc yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự. Tuyên bố ông Trần Thượng K, sinh năm 1964; CCCD số: [...]; do Cục Q về trật tự an toàn xã hội cấp ngày: 04/04/2021; Địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh là: “Người mất năng lực hành vi dân sự”. Về người giám hộ: Bà Trần Thị A và ông Trần Thượng K là vợ chồng, trước khi mất năng lực hành vi dân sự, ông Trần Thượng K không lựa chọn người giám hộ cho mình, nên bà Trần Thị A là người giám hộ đương nhiên của ông Trần Thượng K. Về lệ phí: Bà Trần Thị A là người yêu cầu phải chịu lệ phí theo quy định.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của các đương sự, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Tòa án nhân dân khu vực 1 – Hà Tĩnh nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng:

[1.1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Bà Trần Thị A có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Trần Thượng K mất năng lực hành vi dân sự, ông Trần Thượng K có nơi cư trú tại xã L, tỉnh Hà Tĩnh. Căn cứ khoản 1 Điều 27, Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025, xác định quan hệ pháp luật là “yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự”. Việc giải quyết việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân khu vực 1 - Hà Tĩnh.

[1.2] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: anh Trần Quang V, anh Trần Văn T, chị Trần Thị Kim O, chị Trần Thị Thu H vắng mặt và có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt; ông Trần Thượng K vắng mặt. Xét thấy việc vắng mặt những người này không ảnh hưởng đến kết quả giải quyết việc dân sự. Căn cứ khoản 3 Điều 367 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hà Tĩnh tiến hành mở phiên họp giải quyết việc dân sự vắng mặt những người này.

[2] Xét yêu cầu của bà Trần Thị A đề nghị Tòa án tuyên bố ông Trần Thượng K mất năng lực hành vi dân sự: Tòa án đã có quyết định số 39/2025/QĐ-TCGĐ, ngày 12/12/2025 Trưng cầu Viện pháp y tâm thần T1, Phân viện pháp y tâm thần Bắc miền T, thực hiện giám định pháp y tâm thần đối với ông Trần Thượng K. Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số 64/KLGĐ, ngày 31/12/2025 của Phân viện Pháp y tâm thần Bắc miền T2 kết luận: “Tại thời điểm giám định (hiện tại), ông Trần Thượng K bị bệnh: Mất trí trong bệnh A1, theo phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 năm 1992 (ICD 10), có mã bệnh là: F00 (mất trí mức độ trầm trọng). Tại thời điểm đã nêu, ông Trần Thượng K mất khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi”. Căn cứ khoản 1 Điều 22 của Bộ luật dân sự, việc bà Trần Thị A yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Trần Thượng K mất năng lực hành vi dân sự là có cơ sở chấp nhận.

[3] Về người giám hộ: Bà Trần Thị A là vợ của ông Trần Thượng K, hiện đang chung sống và chăm sóc cho ông K; bà A có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và đảm bảo các điều kiện khác của người giám hộ quy định tại Điều 49 Bộ luật Dân sự; Trước khi mất năng lực hành vi dân sự, ông Trần Thượng K không lựa chọn người giám hộ cho mình. Những người con của ông K đều thống nhất đề nghị cử bà Trần Thị A làm người giám hộ cho ông Trần Thượng K. Theo quy định tại khoản 1 Điều 53 Bộ luật dân sự, bà Trần Thị A là người giám hộ đương nhiên của ông Trần Thượng K. Bà A có các quyền, nghĩa vụ của người giám hộ quy định tại khoản 1 Điều 57 và khoản 1 Điều 58 của Bộ luật dân sự.

[4] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Hà Tĩnh tại phiên họp là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật.

[5] Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Căn cứ vào khoản 2 Điều 146, khoản 1 Điều 149 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 1 Điều 35; khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 30 tháng 12 năm 2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án, bà Trần Thị A phải nộp lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự theo quy định pháp luật.

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 22, Điều 46, điểm c khoản 1 Điều 47, Điều 48, Điều 49, khoản 1 Điều 53, khoản 1 Điều 57, khoản 1 Điều 58 Bộ luật dân sự; Khoản 1 Điều 27, Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39, Điều 361, khoản 3 Điều 367, Điều 370, 371, Điều 372, Điều 376, Điều 378 Bộ luật tố tụng dân sự; Khoản 2 Điều 146, khoản 1 Điều 149 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án:

1. Chấp nhận yêu cầu giải quyết việc dân sự của bà Trần Thị Anh. Tuyên bố ông Trần Thượng K, sinh năm 1964; CCCD số: [...]; do Cục Q về trật tự an toàn xã hội cấp ngày: 04/04/2021; Địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh mất năng lực hành vi dân sự.
2. Bà Trần Thị A; sinh năm 1966; Số CCCD: [...]; do cục Q về trật tự an toàn xã hội cấp ngày: 15/10/2025; Địa chỉ: Thôn T, xã L, tỉnh Hà Tĩnh, là người giám hộ đương nhiên của ông Trần Thượng K. Bà Trần Thị A có nghĩa vụ và quyền của người giám hộ đối với người được giám hộ mất năng lực hành vi dân sự quy định tại khoản 1 Điều 57, khoản 1 Điều 58 Bộ luật dân sự.
3. Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Bà Trần Thị A phải nộp 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) tiền lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm. Được trừ vào 300.000 đồng tiền tạm ứng lệ phí bà Trần Thị A đã nộp theo biên lai số 0000802, ngày 11 tháng 12 năm 2025 tại Chi hành án dân sự tỉnh Hà Tĩnh.
4. Quyền kháng cáo, kháng nghị: Người yêu cầu giải quyết việc dân sự có mặt tại phiên họp có quyền kháng cáo quyết định này trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt có quyền kháng cáo trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định này hoặc kể từ ngày quyết định này được thông báo, niêm yết. Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định này trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.

Nơi nhận: - Các đương sự; - TAND tỉnh Hà Tĩnh; - VKSND tỉnh Hà Tĩnh; - VKSND khu vực 1 – Hà Tĩnh; - Phòng THADS khu vực 1 – Hà Tĩnh; - UBND xã Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh; - Lưu HS, VT, THCTP.

THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN HỌP Nguyễn Thị Thắm