TOÀ ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 1 - NGHỆ AN Số: 02/2026/QÐST-VDS V/v “Về việc tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự”

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Vinh, ngày 14 tháng 01 năm 2026

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

TOÀ ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 1 - NGHỆ AN

Thành phần tham gia phiên họp gồm có:

- Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung

- Thư ký phiên họp: ông Trần Hưng Phúc

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Nghệ An tham gia phiên họp: Bà Trần Thị Tú - Kiểm sát viên.

Ngày 14 tháng 01 năm 2026, tại trụ sở Tòa án nhân dân Khu vực 1 – Nghệ An mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 01/2025/TLST-VDS ngày 04 tháng 07 năm 2025 về việc "Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự và cử người giám hộ" theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 01/2026/QÐST-VDS ngày 05 tháng 01 năm 2026 giữa các đương sự:

1. Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: ông Vũ Văn L, sinh năm 1952. CCCD số 036052012159 cấp ngày 11/11/2021. Trú tại: xóm A, xã N, thành phố V gọi là phường V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt. Người được ủy quyền: bà Hồ Thị Hồng N, sinh năm 1992. CCCD số 040192004535 cấp ngày 13/04/2021. là Luật sư Công ty L1 – Đoàn Luật sư tỉnh N, có mặt.
2. Người bị yêu cầu: bà Đỗ Thị T, sinh năm 1952 CCCD số 038152014974 cấp ngày 04/01/2022. Trú tại: xóm A, xã N, thành phố V gọi là phường V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Theo nội dung đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự đề ngày 16/6/2025; đơn yêu cầu bổ sung và quá trình tố tụng giải quyết việc dân sự, người yêu cầu là ông Vũ Văn L trình bày:

Ông và bà Đỗ Thị Thủy tổ C lễ cưới và về chung sống với nhau vào năm 1974, không có đăng ký kết hôn. Từ khi về chung sống với nhau vợ chồng ông sức khỏe bình thường cho đến đầu năm 2022 thì vợ ông bị tai biến mạch máu não nghiêm trọng. Sau cơn tai biến bà được đưa sang Bệnh viện H (bệnh viện B cũ) điều trị và được chẩn đoán bị tổn thương thương thần kinh trung ương nghiêm trọng, dẫn đến liệt toàn thân, ảnh hưởng trực tiếp đến não bộ và hệ vận động. Mặc dù đã điều trị tích cực nhưng đến nay đã hơn 3 năm, tình trạng của bà không có dấu hiệu hồi phục. Hiện tại, bà Đỗ Thị T bị liệt toàn thân, không thể tự đi lại hay sinh hoạt cá nhân, không nói được, không còn khả năng giao tiếp bình thường, không còn nhận thức được người thân, không còn nhận biết được thời gian, không gian. Hoàn toàn mất khả năng tự quản lý tài sản và thực hiện các giao dịch dân sự. Mọi sinh hoạt cá nhân, chăm sóc, ăn uống, y tế đều phải có người hỗ trợ 24/24. Ông là người trực tiếp chăm sóc, theo dõi và lo liệu toàn bộ mọi việc của bà từ khi phát bệnh đến nay. Tình trạng bệnh lý của bà đã được Bệnh viện H xác nhận “Sa sút trí tuệ do nguyên nhân mạch (F01)” là tình trạng rối loạn nhận thức mạn tính không thể phục hồi. Do đó ông làm đơn đến Tòa án yêu cầu tuyên bố như sau: vợ ông là bà Đỗ Thị T bị mất năng lực hành vi dân sự và cử ông Vũ Văn L (tức là chồng) là người giám hộ cho bà Đỗ Thị T. Để ông có cơ sở đại diện cho bà T (vợ ông) làm mọi thủ tục giao dịch tại các cơ quan có thẩm quyền về đất đai, các Ngân hàng, các tổ chức tín dụng và các việc khác theo quy định pháp luật.

Tại phiên họp:

Ông Vũ Văn L tuy vắng mặt nhưng người được ủy quyền của ông L là bà Hồ Thị Hồng N vẫn giữ nguyên yêu cầu tuyên bố bà Đỗ Thị T mất năng lực hành vi dân sự. Đề nghị cử ông Vũ Văn L là người giám hộ và là người đại diện theo pháp luật cho bà Đỗ Thị T để làm các thủ tục giấy tờ có liên quan và thực hiện các nghĩa vụ công dân theo quy định của pháp luật.

Chủ tọa phiên họp đã công bố các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự này.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Nghệ An phát biểu ý kiến về việc giải quyết việc dân sự.

Về tố tụng:

Từ khi thụ lý đến phiên họp hôm nay, Thẩm phán và thư ký Tòa án đã thực hiện đúng nhiệm vụ, quyền hạn và tuân theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự khi tiến hành giải quyết việc dân sự này. Ông Vũ Văn L và người được ông L ủy quyền là bà Hồ Thị Hồng N đã thực hiện đúng quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo đúng quy định của pháp luật.

Về nội dung:

Đơn yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự của ông L; Văn bản ủy quyền, đơn yêu cầu bổ sung và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự đã đảm bảo thủ tục đúng theo quy định pháp luật. Căn cứ điều 22 của Bộ luật dân sự năm 2015, đề nghị Tòa tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự đối với bà Đỗ Thị T, sinh năm 1952.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của các đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân khu vực 1 – Nghệ An nhận định:

[1] Về tố tụng: Quyền yêu cầu giải quyết việc dân sự, quan hệ pháp luật, thẩm quyền giải quyết của Tòa án:

Bà Đỗ Thị T là vợ của ông Vũ Văn L; trước đây bà T là công nhân, sau khi nghỉ hưu được một thời gian, đến năm 2022 thì bị tai biến mạch máu não nghiêm trọng, mất trí nhớ ngày càng nặng, mặc dù được gia đình đưa đi chữa trị nhiều năm nhưng không hồi phục. Đến nay mọi sinh hoạt đều có người phục vụ, không nhận biết được hành vi của mình; bà Đỗ Thị T cư trú tại phường V, tỉnh Nghệ An; căn cứ khoản 1 điều 27; điểm a khoản 2 điều 35; điểm a khoản 2 điều 39; điều 376 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; điều 22 của Bộ luật dân sự 2015; Tòa án xác định đây là việc dân sự về “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự và cử người giám hộ”, nên ông Vũ Văn L có quyền yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực 1 - Nghệ An có thẩm quyền giải quyết việc dân sự tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự đối với bà Đỗ Thị T.

[2] Về nội dung yêu cầu của đương sự:

Ông Vũ Văn L đã có bản tự khai như sau: từ năm 2022 đến nay bà Đỗ Thị T trí tuệ ngày càng sa sút, không nhớ bất kỳ ai, không nói được, đi lại khó khăn, không thể tự mình sinh hoạt, phục vụ bản thân mà phải có người phục vụ từ ăn uống đến vệ sinh cá nhân, không thể nhận biết được hành vi của mình. Ông L là người trực tiếp chăm sóc bà T là chính từ trước đến nay.

Bác sỹ của Bệnh viện H kết luận: bà Đỗ Thị T ý thức lơ mơ, tiếp xúc khó, da niêm mạc kém hồng, tuyến giáp không to, hạch ngoại vi không sờ thấy, nét mặt thờ ơ, vô cảm, thiếu đáp ứng với các tác động từ môi trường xung quanh, gọi hỏi không trả lời, không nói được, không còn khả năng nhận biết thực tại khách quan; không thể nhớ và kể lại được các sự việc đã xảy ra; không có khả năng phân tích tổng hợp kiến thức và hiểu biết xã hội; không duy trì tập trung chú ý khi thăm khám. Bà T liệt ½ người phải, vận động hạn chế, không làm được việc gì, mọi sinh hoạt cá nhân phải có người hỗ trợ, ăn uống phải có người bón, ngủ ít, đại tiểu tiện không tự chủ phải mặc bỉm.... Hội chẩn thống nhất thể loại F01 (bệnh mất trí trong bệnh mạch máu).

Tại kết luận giám định pháp y tâm thần số A59/KLGĐ ngày 31/12/2025 của V, phân viện pháp y tâm thần B1, kết luận:

- Tại các thời điểm giám định, bà Đỗ Thị T bị bệnh: Mất trí trong bệnh mạch máu; theo phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 năm 1992 (ICD) có mã bệnh là F01 (Mất trí ở mức độ trầm trọng).

- Tại các thời điểm đã nêu, bà T mất khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi”.

Như vậy đã có đủ cơ sở để xác định bà Đỗ Thị T là người mất năng lực hành vi dân sự, phù hợp với quy định tại điều 22 của Bộ luật dân sự năm 2015, nên yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự của ông L với bà T là có cơ sở xem xét để chấp nhận.

[3] Xét yêu cầu của ông Vũ Văn L về về việc yêu cầu tuyên bố bà Đỗ Thị T là người mất năng lực hành vi dân sự là có căn cứ, phù hợp với các quy định của pháp luật, không trái đạo đức xã hội, tại phiên họp Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Nghệ An đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu của ông Vũ Văn L tuyên bố bà Đỗ Thị T là người mất năng lực hành vi dân sự. Đề nghị này phù hợp với nhận định của Tòa án, nên yêu cầu của ông L được Tòa án chấp nhận.

Theo quy định tại khoản 1 điều 53 BLDS thì: “1. Trường hợp vợ là người mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ”. Do đó ông L là người giám hộ đương nhiên của bà T nên yêu cầu của ông L về việc cử ông là người giám hộ và là người đại diện theo pháp luật cho bà T để làm các thủ tục giấy tờ có liên quan và thực hiện các nghĩa vụ công dân theo quy định của pháp luật là có căn cứ chấp nhận.

[4] Về lệ phí giải quyết việc dân sự: ông Vũ Văn L là người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn lệ phí theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 điều 27, điểm a khoản 2 điều 35, điều 36, điều 48, khoản 2 điều 67, khoản 4 điều 143, các điều 149, 150, 361, 367, 370, 371, 372, 376, 377, 378 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

Căn cứ các điều 22, 46, 47, 48, 49, 51, 53, 57, 58, 59, 60, 62, 63, 134, khoản 2 điều 136, điểm a, b khoản 4 điều 140, 141, 143 Bộ luật dân sự năm 2015.

Căn cứ khoản 2 điều 71, điều 103, điều 105 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014.

Căn cứ khoản 1 điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý án phí, lệ phí Tòa án.

[1] - Chấp nhận yêu cầu giải quyết việc dân sự của ông Vũ Văn L.

• - Tuyên bố bà Đỗ Thị T, sinh năm: 1952, giới tính: nữ, CCCD số 038152014974 cấp ngày 04/01/2022. Trú tại: xóm A, xã N, thành phố V gọi là phường V, tỉnh Nghệ An là người mất năng lực hành vi dân sự.
• - Ông Vũ Văn L (chồng của bà T), CCCD số 036052012159 cấp ngày 11/11/2021, trú tại: xóm A, xã N, thành phố V gọi là phường V, tỉnh Nghệ An làm người giám hộ và là người đại diện theo pháp luật cho bà Đỗ Thị T.
• - Giao dịch của bà Đỗ Thị T do ông Vũ Văn L xác lập thực hiện.
• - Ông Vũ Văn L được thực hiện các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ và người đại diện theo pháp luật cho bà Đỗ Thị T theo quy định pháp luật.

[2] Về lệ phí giải quyết việc dân sự:

Ông Vũ Văn L là người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn lệ phí giải quyết việc dân sự theo quy định của pháp luật.

[3] Về quyền kháng cáo, kháng nghị:

Đương sự là ông Vũ Văn L có quyền kháng cáo quyết định sơ thẩm giải quyết việc dân sự này trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định (24/7/2023).

Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Nghệ an có quyền kháng nghị quyết định sơ thẩm giải quyết việc dân sự này trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định.

Nơi nhận: THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN HỌP - Các đương sự - VKSND KV1 – Nghệ An - VKSND tỉnh Nghệ An - TAND tỉnh Nghệ An - Cơ quan THA tỉnh Nghệ An - Lưu văn phòng và hồ sơ.

Nguyễn Thị Tuyết Nhung