QUYẾT ĐỊNH
SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ
V/v “ Tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự”.

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 4, TỈNH LÂM ĐỒNG

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Bà Lê Thị Hòa

Thư ký phiên họp: Bà Hoàng Thị Thúy Hoa- Thư ký Toà án nhân dân khu vực 4 - Lâm Đồng.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Lâm Đồng tham gia phiên họp:Ông Phạm Văn Thành- Kiểm sát viên.

Ngày 14 tháng 01 năm 2026, tại trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 4 - Lâm Đồng mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 230/2025/TLST-VDS ngày 17 tháng 10 năm 2025 về việc: Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 26/2025/QĐST-VDS ngày 31 tháng 12 năm 2025; gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

• Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Chị Nguyễn Thị H, sinh năm 1979; nơi thường trú: Số nhà A đường L, thôn A, xã D, tỉnh Lâm Đồng; (có đơn yêu cầu giải quyết vắng mặt).
• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Bà Đặng Thị L, sinh năm 1952; nơi thường trú: Số nhà B đường L, thôn A, xã D, tỉnh Lâm Đồng; (có đơn yêu cầu giải quyết vắng mặt).

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Theo đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự đề ngày 23/9/2025, bản tự khai, người yêu cầu chị Nguyễn Thị H trình bày:

Bố mẹ chị là ông Nguyễn Xuân L1 (chết năm 2024) và bà Đặng Thị L sinh được 04 người con gồm: Chị Nguyễn Thị H1, sinh năm 1977, chị Nguyễn Thị H, sinh năm 1979, anh Nguyễn Văn C, sinh năm 1982 và anh Nguyễn Văn Q (chết năm 2021). Từ khi còn nhỏ anh C đã chậm phát triển về thể chất, kém nhận thức, không làm chủ được hành vi, không có khả năng học tập, lao động nuôi sống bản thân, mọi sinh hoạt cá nhân đều do người thân trong gia đình phục vụ. Anh C đang được hưởng trợ cấp hàng tháng tại Ủy ban nhân dân xã D, tỉnh Lâm Đồng đối với con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Hiện anh C đang do bà Nguyễn Thị L2 và chị Nguyễn Thị H trực tiếp chăm sóc. Do đó, chị H đề nghị Tòa án tuyên bố anh C mất năng lực hành vi dân sự.

Tại bản tự khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đặng Thị L trình bày: Bà là mẹ của anh Nguyễn Văn C, bà thống nhất với yêu cầu của chị H; đề nghị Tòa án tuyên bố anh Nguyễn Văn C, sinh năm 1982 là người mất năng lực hành vi dân sự.

Tại phiên họp, đại diện viện kiểm sát nhân dân khu vực 4, tỉnh Lâm Đồng tham gia phiên họp phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Thư ký phiên họp, việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng dân sự kể từ khi thụ lý việc dân sự cho đến trước thời điểm Thẩm phán ra quyết định giải quyết việc dân sự là đúng theo quy định của pháp luật. Đồng thời đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu của chị H, tuyên bố anh Nguyễn Văn C là người mất năng lực hành vi dân sự.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của các đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân khu vực 4 - Lâm Đồng nhận định:

[1] Về tố tụng: Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự do chị Nguyễn Thị H cung cấp, có cơ sở xác định đây là việc dân sự về “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự”, anh C trú tại số nhà B đường L, thôn A, xã D, tỉnh Lâm Đồng nên căn cứ khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Lâm Đồng.

Về quyền yêu cầu: Chị Nguyễn Thị H là người có quyền, lợi ích liên quan nên có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố anh Nguyễn Văn C là người mất năng lực hành vi dân sự theo quy định tại khoản 1 Điều 376 Bộ luật tố tụng dân sự.

Về thủ tục giải quyết vắng mặt: Người yêu cầu chị Nguyễn Thị H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đặng Thị L có đơn xin vắng mặt tại phiên họp đồng thời đã có lời khai trực tiếp với Tòa án nên căn cứ Điều 367 Bộ luật tố tụng dân sự để tiến hành phiên họp theo thủ tục chung;

[2] Về nội dung: Chị Nguyễn Thị H có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố anh Nguyễn Văn C mất năng lực hành vi dân sự. Qua các lời khai của người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và kết quả xác minh tại địa phương cho thấy anh Nguyễn Văn C từ nhỏ đến nay không có khả năng nhận thức hoặc tự lo vệ sinh cá nhân cho mình, tinh thần không ổn định, thường xuyên la hét, không làm chủ được hành vi, không nhận thức, không được đi học, không biết chữ, không có vợ, con. Thỉnh thoảng còn quậy phá nên gia đình phải thay nhau giám sát.

Ngày 15/12/2025 Tòa án nhân dân khu vực 4 - Lâm Đồng đã ban hành quyết định trưng cầu giám định số 30/2025/QĐ-TA trưng cầu giám định về tình trạng sức khỏe, năng lực hành vi dân sự của anh C. Tại kết luận giám định pháp y tâm thần theo trưng cầu số 9854/KLGĐ ngày 17/12/2025 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Thành phố H kết luận “Về y học: Đương sự chậm phát triển tâm thần mức độ nặng/Động kinh (F72/G40-ICD 10); Về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Đương sự mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi”. Do đó yêu cầu của chị H là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật. Căn cứ Điều 22 Bộ luật Dân sự chấp nhận yêu cầu của chị H, tuyên bố anh Nguyễn Văn C mất năng lực hành vi dân sự.

[3] Xét đề nghị của Đại diện viện kiểm sát tại phiên họp là có cơ sở phù hợp với quy định của pháp luật nên cần chấp nhận.

[4] Về lệ phí việc dân sự: Chị Nguyễn Thị H phải nộp 300.000 đồng (ba trăm nghìn) lệ phí dân sự sơ thẩm nhưng được trừ vào 300.000 đồng tiền tạm ứng lệ phí mà chị H đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0005659 ngày 17 tháng 10 năm 2025 của Chi thi hành án dân sự tỉnh Lâm Đồng. Chị Nguyễn Thị H đã nộp đủ tiền lệ phí dân sự sơ thẩm.

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ vào khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39, Điều 370, 376, 378 Bộ luật tố tụng dân sự;

- Căn cứ các Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015;

- Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Toà án.

1. Chấp nhận đơn yêu cầu của chị Nguyễn Thị H.

Tuyên bố anh Nguyễn Văn C, sinh năm 1982. Nơi thường trú: Số nhà B đường L, thôn A, xã D, tỉnh Lâm Đồng, là người mất năng lực hành vi dân sự.

2. Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Chị Nguyễn Thị H phải nộp 300.000 đồng (ba trăm nghìn) lệ phí dân sự sơ thẩm nhưng được trừ vào 300.000 đồng tiền tạm ứng lệ phí mà chị H đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0005659 ngày 17 tháng 10 năm 2025 của Chi thi hành án dân sự tỉnh Lâm Đồng. Chị Nguyễn Thị H đã nộp đủ tiền lệ phí dân sự sơ thẩm.
3. Quyền kháng cáo, kháng nghị: Người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo, quyết định giải quyết việc dân sự trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được thông báo, niêm yết theo quy định của pháp luật. Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp có quyền kháng nghị trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát nhân dân cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.