Nghị định 93/1999/NĐ-CP do Chính phủ ban hành (người ký: Nguyễn Tấn Dũng) quy định chi tiết về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê, nhằm thiết lập trật tự, kỷ cương và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê trên phạm vi cả nước.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Đối tượng áp dụng bao gồm cá nhân, tổ chức trong nước và cá nhân, tổ chức nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam (trừ trường hợp Điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác).

Nguyên tắc và thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính

• Nguyên tắc xử phạt: Việc xử lý vi phạm phải do người có thẩm quyền thực hiện, đảm bảo kịp thời và phải đình chỉ ngay hành vi vi phạm. Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần; cá nhân, tổ chức thực hiện nhiều hành vi thì bị xử phạt về từng hành vi; nhiều đối tượng cùng thực hiện một hành vi thì mỗi đối tượng đều bị xử phạt. Việc xử phạt phải căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, nhân thân và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng. Nghiêm cấm việc giữ lại các vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm để xử phạt hành chính.
• Thời hiệu xử phạt: Là 01 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm hành chính. Đối với trường hợp cá nhân bị khởi tố hoặc có quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục tố tụng hình sự nhưng sau đó có quyết định đình chỉ điều tra hoặc đình chỉ vụ án, nếu hành vi có dấu hiệu vi phạm hành chính thì vẫn bị xử phạt; thời hiệu xử phạt trong trường hợp này là 03 tháng kể từ ngày có quyết định đình chỉ.
• Các hình thức xử phạt: Hình thức xử phạt chính bao gồm cảnh cáo và phạt tiền. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả khác theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính.

Các hành vi vi phạm cụ thể và mức xử phạt tương ứng

• Vi phạm quy định về sử dụng mẫu biểu thống kê: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi sử dụng mẫu biểu không do cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc đã hết thời hạn sử dụng (bao gồm báo cáo thống kê, phiếu điều tra, bảng hỏi, báo cáo kết quả điều tra). Phạt tiền từ trên 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng nếu tái phạm. Biện pháp bổ sung là buộc hủy bỏ mẫu biểu đang sử dụng và lập lại báo cáo đúng mẫu quy định.
• Vi phạm việc ban hành, bổ sung, sửa đổi chế độ thống kê: Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi cố ý thực hiện hoặc ép buộc người khác bổ sung, sửa đổi trái phép mẫu biểu báo cáo, bảng phân loại, phương án điều tra, phương pháp tính các chỉ tiêu thống kê. Phạt tiền từ trên 4.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với hành vi ban hành hệ thống chỉ tiêu, chế độ báo cáo và điều tra thống kê không đúng thẩm quyền hoặc trái quy định. Biện pháp bổ sung là bãi bỏ và thu hồi mẫu biểu ban hành trái phép.
• Báo cáo sai và khai man số liệu thống kê: Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi báo cáo số liệu hụt hoặc vượt mức so với thực tế vượt quá tỷ lệ sai số cho phép. Phạt tiền từ trên 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với hành vi báo cáo sai các hiện tượng kinh tế - xã hội phát sinh. Phạt tiền từ trên 7.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi khai man số liệu, cố ý báo cáo sai hoặc ép buộc người khác báo cáo sai số liệu. Biện pháp bổ sung là buộc lập lại báo cáo thống kê đúng thực tế.
• Nộp báo cáo thống kê không kịp thời, đầy đủ: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi nộp chậm dưới 20 ngày hoặc nộp không đầy đủ biểu mẫu, chỉ tiêu của kỳ báo cáo tháng, quý. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi nộp chậm từ 20 ngày đến dưới 60 ngày hoặc nộp không đầy đủ đối với kỳ báo cáo 6 tháng, 9 tháng, năm. Phạt tiền từ trên 3.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không báo cáo thống kê. Biện pháp bổ sung là buộc lập lại báo cáo thống kê đúng quy định.
• Vi phạm phương pháp thống kê: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi ghi chép số liệu không rõ ràng, sửa chữa, tẩy xóa tài liệu thống kê. Phạt tiền từ trên 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi áp dụng sai phương pháp thống kê. Phạt tiền từ trên 5.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi cố ý áp dụng sai hoặc ép buộc người khác áp dụng sai phương pháp. Biện pháp bổ sung là buộc tính toán lại và lập lại báo cáo theo đúng phương pháp.
• Vi phạm chế độ cung cấp, công bố số liệu, tài liệu thống kê: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi cung cấp không đầy đủ, không chính xác số liệu theo yêu cầu hợp pháp. Phạt tiền từ trên 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi gây trở ngại, trì hoãn hoặc không cung cấp số liệu. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp, công bố số liệu chưa được công khai hoặc chưa được giải mật. Biện pháp bổ sung là buộc cung cấp số liệu cho cơ quan có thẩm quyền.
• Vi phạm chế độ bảo quản số liệu, tài liệu thống kê: Phạt tiền từ 200.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi bảo quản kém để hư hỏng tài liệu nhưng còn khả năng khôi phục. Phạt tiền từ trên 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi để hư hỏng không thể khôi phục hoặc làm thất lạc tài liệu. Phạt tiền từ trên 5.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi hủy bỏ hoặc ép buộc người khác hủy bỏ tài liệu khi chưa hết niên hạn quy định. Biện pháp bổ sung là buộc khôi phục tài liệu và thực hiện bảo quản đúng quy định.

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

• Thanh tra chuyên ngành thống kê: Thanh tra viên đang thi hành công vụ có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 200.000 đồng, tịch thu tang vật vi phạm có giá trị đến 500.000 đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Chánh Thanh tra cấp tỉnh có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 10.000.000 đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Chánh Thanh tra thuộc Tổng cục Thống kê có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 20.000.000 đồng và áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung, khắc phục hậu quả.
• Ủy ban nhân dân các cấp: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 10.000.000 đồng và áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung, khắc phục hậu quả. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 20.000.000 đồng và áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung, khắc phục hậu quả.
• Ủy quyền và phân định thẩm quyền: Khi người có thẩm quyền vắng mặt hoặc ủy quyền, cấp phó được thực hiện thẩm quyền xử phạt của cấp trưởng. Ủy ban nhân dân cấp huyện, tỉnh có thẩm quyền xử phạt vi phạm thuộc địa phương quản lý. Cơ quan thanh tra chuyên ngành thống kê xử phạt vi phạm thuộc chức năng quản lý nhà nước của ngành. Trường hợp hành vi thuộc thẩm quyền của nhiều cơ quan thì cơ quan thụ lý đầu tiên sẽ thực hiện xử phạt.

Thủ tục, cưỡng chế thi hành và các quy định liên quan

• Thủ tục và cưỡng chế: Thủ tục xử phạt và việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê được thực hiện theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 06 tháng 7 năm 1995.
• Chuyển hồ sơ hình sự: Khi phát hiện hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm, người có thẩm quyền xử phạt phải chuyển ngay hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết để truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Chống đối người thi hành công vụ: Hành vi chống đối người thi hành công vụ trong lĩnh vực thống kê bị xử phạt theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự.
• Thời hiệu thi hành quyết định: Quyết định xử phạt hết hiệu lực thi hành sau 01 năm kể từ ngày ra quyết định. Trường hợp cá nhân, tổ chức bị xử phạt cố tình trốn tránh, trì hoãn thì không áp dụng thời hiệu này.
• Khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm: Việc khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với quyết định xử phạt được thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo. Người có thẩm quyền xử phạt nếu vi phạm quy định sẽ bị xử lý theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 93/1999/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký. Nghị định này thay thế các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê tại Nghị định số 52/HĐBT ngày 19 tháng 02 năm 1992 của Hội đồng Bộ trưởng. Các quy định trước đây trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ. Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.