Nghị định 79/2021/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 97/2018/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2018 về cho vay lại vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ. Nghị định này tập trung điều chỉnh các quy định về tài sản bảo đảm, tỷ lệ cho vay lại đối với chính quyền địa phương, trách nhiệm của cơ quan được ủy quyền cho vay lại, chế độ báo cáo và các biện pháp xử lý nợ quá hạn nhằm tăng cường quản lý an toàn nợ công và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay nước ngoài.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình quản lý, sử dụng, cho vay lại và vay lại nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ. Đối tượng chịu tác động trực tiếp bao gồm Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập là bên vay lại; các cơ quan được ủy quyền cho vay lại và các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ liên quan.

Quy định về tài sản bảo đảm tiền vay

Nghị định 79/2021/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến trị giá tài sản bảo đảm và các trường hợp miễn yêu cầu bảo đảm tiền vay như sau:

• Trị giá tài sản bảo đảm tối thiểu: Trị giá tài sản bảo đảm tiền vay phải đạt tối thiểu bằng 120% dư nợ của khoản vay lại đối với trường hợp bên vay lại là doanh nghiệp. Đối với bên vay lại là đơn vị sự nghiệp công lập, trị giá tài sản bảo đảm tối thiểu phải bằng 100% dư nợ của khoản vay lại.
• Trách nhiệm bổ sung tài sản bảo đảm: Trong quá trình thực hiện khoản vay lại, nếu giá trị của tài sản bảo đảm bị giảm xuống thấp hơn mức tối thiểu quy định nêu trên, bên vay lại có trách nhiệm phải bổ sung tài sản bảo đảm để duy trì đúng tỷ lệ quy định.
• Trường hợp không yêu cầu bảo đảm tiền vay: Việc bảo đảm tiền vay không áp dụng đối với hai trường hợp: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh vay lại; hoặc các khoản vay do Ban quản lý dự án thuộc các Bộ nhận nợ, sau đó chuyển giao lại cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Tỷ lệ cho vay lại đối với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Tỷ lệ cho vay lại nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi đối với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được xác định dựa trên khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương, cụ thể:

• Tỷ lệ cho vay lại 10%: Áp dụng đối với các địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương so với tổng chi cân đối ngân sách địa phương từ 70% trở lên.
• Tỷ lệ cho vay lại 30%: Áp dụng đối với các địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương so với tổng chi cân đối ngân sách địa phương từ 50% đến dưới 70%.
• Tỷ lệ cho vay lại 50%: Áp dụng đối với các địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương so với tổng chi cân đối ngân sách địa phương dưới 50%.
• Tỷ lệ cho vay lại 70%: Áp dụng đối với các địa phương có điều tiết về ngân sách trung ương (ngoại trừ thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh).
• Tỷ lệ cho vay lại 100%: Áp dụng riêng đối với thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
• Cơ chế đặc thù cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long: Đối với một số chương trình, dự án liên quan đến phát triển bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo Nghị quyết số 41/NQ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2021, Chính phủ sẽ quyết định tỷ lệ cho vay lại cụ thể nhưng không được thấp hơn 10%.
• Thẩm quyền quyết định tỷ lệ cho vay lại khác: Trường hợp cần áp dụng tỷ lệ cho vay lại khác cho các đối tượng đặc thù, Bộ Tài chính sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các cơ quan liên quan trình Chính phủ xem xét, quyết định đối với từng trường hợp cụ thể trên cơ sở đề nghị của cơ quan chủ quản và bên vay lại, đảm bảo tỷ lệ cho vay lại không thấp hơn 10%.

Trách nhiệm của cơ quan được ủy quyền cho vay lại không chịu rủi ro tín dụng

Nghị định bổ sung chi tiết các trách nhiệm của cơ quan được ủy quyền cho vay lại trong trường hợp không chịu rủi ro tín dụng, bao gồm:

• Thẩm định năng lực tài chính, phương án cho vay lại đối với doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập và báo cáo kết quả thẩm định cho Bộ Tài chính, trong đó phải khẳng định rõ khả năng hoàn vốn của dự án và khả năng trả nợ của bên vay lại.
• Tổ chức, quản lý việc cho vay lại và thu hồi nợ đầy đủ, đúng hạn để hoàn trả cho Bộ Tài chính theo đúng hợp đồng ủy quyền và kết quả thẩm định.
• Thẩm định phương án bảo đảm tiền vay; thực hiện đăng ký, quản lý và xử lý tài sản thế chấp hoặc các tài sản bảo đảm khác theo quy định pháp luật.
• Kiểm tra việc sử dụng vốn vay thông qua hồ sơ giải ngân, trừ các khoản giải ngân đã được Kho bạc Nhà nước kiểm soát chi.
• Giám sát định kỳ và đột xuất khoản vay lại, tình hình tài chính của bên vay, cũng như tình hình khai thác, vận hành công trình đầu tư bằng vốn vay để báo cáo Bộ Tài chính.
• Thẩm định các đề xuất phương án xử lý nợ (nếu có) của bên vay lại và báo cáo kết quả thẩm định, kiến nghị phương án xử lý phù hợp gửi Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền quyết định.

Thời hạn ký hợp đồng bảo đảm tiền vay và chế độ báo cáo

Để đảm bảo tính chặt chẽ trong quản lý dư nợ, Nghị định quy định rõ về thời hạn hoàn thành thủ tục bảo đảm và chế độ báo cáo định kỳ:

• Thời hạn ký hợp đồng bảo đảm: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng cho vay lại đối với bên vay lại là doanh nghiệp hoặc đơn vị sự nghiệp công lập, các bên phải hoàn thành việc ký kết hợp đồng bảo đảm tiền vay. Cơ quan được ủy quyền cho vay lại có trách nhiệm gửi bản sao hợp đồng bảo đảm tiền vay đã ký về Bộ Tài chính.
• Chế độ báo cáo của bên vay lại: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Bộ Tài chính; doanh nghiệp và đơn vị sự nghiệp công lập báo cáo cơ quan được ủy quyền cho vay lại định kỳ 02 lần/năm. Kỳ 1 báo cáo trước ngày 31/7 (cho giai đoạn từ 01/01 đến 30/6) và Kỳ 2 báo cáo trước ngày 15/02 năm sau (cho giai đoạn từ 01/7 đến 31/12). Nội dung báo cáo phải thể hiện rõ tình hình rút vốn, trả nợ, dư nợ, biến động tài sản bảo đảm, tình hình tài chính và tình hình vận hành dự án.
• Chế độ báo cáo của cơ quan được ủy quyền: Báo cáo Bộ Tài chính định kỳ 02 lần/năm. Kỳ 1 trước ngày 31/8 và Kỳ 2 trước ngày 28/02 năm sau, hoặc báo cáo đột xuất ngay khi phát sinh các vấn đề ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của dự án.

Biện pháp xử lý đối với nợ quá hạn

Đối với các khoản nợ quá hạn từ 02 kỳ đến 03 kỳ của bên vay lại là doanh nghiệp theo phương thức cơ quan được ủy quyền chịu rủi ro tín dụng, bên vay lại phải thực hiện duy trì số dư tài khoản tối thiểu chậm nhất 15 ngày trước kỳ trả nợ tiếp theo gần nhất:

• Duy trì số dư tài khoản tối thiểu bằng 02 kỳ trả nợ tiếp theo nếu khoản nợ bị quá hạn 02 kỳ.
• Duy trì số dư tài khoản tối thiểu bằng 03 kỳ trả nợ tiếp theo nếu khoản nợ bị quá hạn 03 kỳ.

Bãi bỏ quy định cũ

Nghị định 79/2021/NĐ-CP chính thức bãi bỏ khoản 3 Điều 17 của Nghị định số 97/2018/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2018.

Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp

• Hiệu lực thi hành: Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 10 năm 2021.
• Quy định chuyển tiếp đối với dự án mới: Các chương trình, dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư, cơ chế tài chính và điều kiện cho vay lại trước ngày 01 tháng 10 năm 2021 được tiếp tục thực hiện theo các nội dung đã phê duyệt.
• Xử lý nợ quá hạn lịch sử: Đối với các khoản nợ vay lại quá hạn phát sinh trước ngày Luật Quản lý nợ công năm 2009 có hiệu lực mà đến nay chưa xử lý dứt điểm, cơ quan cho vay lại có trách nhiệm xây dựng phương án xử lý rủi ro cụ thể cho từng trường hợp, gửi Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.