Nghị định 74-HĐBT do Hội đồng Bộ trưởng ban hành năm 1982 quy định chi tiết về quân hiệu, cấp hiệu, phù hiệu và lễ phục của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thống nhất trang phục, nâng cao tính chính quy, kỷ luật và danh dự của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam trong giai đoạn mới.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Các quy định về quân hiệu, cấp hiệu, phù hiệu và lễ phục tại Nghị định này được áp dụng thống nhất cho toàn bộ sĩ quan, hạ sĩ quan, binh sĩ đang tại ngũ, lực lượng dự bị, cũng như những sĩ quan đã chuyển ngành hoặc xuất ngũ nhưng được phép mặc quân phục theo quy định cụ thể của Bộ Quốc phòng.

Quy định chi tiết về Quân hiệu (Điều 1)

Quân hiệu của sĩ quan, hạ sĩ quan, binh sĩ thuộc các quân chủng, binh chủng và bộ đội biên phòng trong Quân đội nhân dân Việt Nam được thiết kế theo quy chuẩn thống nhất:

• Hình dáng và màu sắc: Quân hiệu hình tròn, ở giữa có ngôi sao năm cánh màu vàng nổi bật trên nền đỏ tươi. Xung quanh ngôi sao có hai bông lúa vàng ôm lấy, phía dưới nơi hai bông lúa giao nhau là hình nửa bánh xe màu vàng. Đường vành ngoài cùng của quân hiệu cũng có màu vàng.
• Kích thước tiêu chuẩn: Quân hiệu được sản xuất và sử dụng theo hai loại đường kính là 36 ly (36mm) và 26 ly (26mm).

Màu sắc nền phù hiệu và đường viền cấp hiệu (Điều 2)

Để phân biệt rõ ràng giữa các quân chủng, lực lượng và đối tượng quân nhân, màu nền của phù hiệu và màu đường viền của cấp hiệu được phân định cụ thể như sau:

• Lục quân: Sử dụng màu đỏ tươi.
• Không quân và Phòng không: Sử dụng màu xanh da trời.
• Hải quân: Sử dụng màu tím than.
• Bộ đội biên phòng: Sử dụng màu xanh lá cây.
• Quân nhân chuyên nghiệp: Sử dụng màu ghi sáng.

Hệ thống Cấp hiệu của Quân đội nhân dân Việt Nam (Điều 3)

Cấp hiệu là dấu hiệu nhận biết cấp bậc quân hàm của quân nhân, được quy định chi tiết cho từng nhóm đối tượng:

1. Cấp hiệu của sĩ quan và chuẩn úy:

Được đeo ở vai áo, nền cấp hiệu màu vàng tươi, có đường viền xung quanh theo màu sắc đặc trưng của từng quân chủng hoặc bộ đội biên phòng. Trên cấp hiệu bố trí sao và cúc để phân định cấp bậc:

• Cấp Thiếu (Thiếu úy, Thiếu tá, Thiếu tướng, Chuẩn đô đốc hải quân): Đeo 1 sao.
• Cấp Trung (Trung úy, Trung tá, Trung tướng, Phó đô đốc hải quân): Đeo 2 sao.
• Cấp Thượng (Thượng úy, Đại tá, Thượng tướng, Đô đốc hải quân): Đeo 3 sao.
• Cấp Đại (Đại úy, Đại tướng): Đeo 4 sao.
• Sao và cúc cấp tướng: Sao màu vàng, cúc dập nổi hình Quốc huy màu vàng.
• Sao và cúc cấp tá, cấp úy: Sao màu bạc, cúc dập nổi hình ngôi sao giữa hai bông lúa màu bạc.
• Vạch cấp hiệu: Cấp tá có 2 vạch ngang màu bạc; cấp úy có 1 vạch ngang màu bạc.
• Chuẩn úy: Cấp hiệu tương tự cấp úy nhưng không có sao trên nền.

2. Cấp hiệu của hạ sĩ quan và binh sĩ:

• Lục quân, Không quân, Phòng không, Hải quân đánh bộ và Bộ đội biên phòng: Đeo ở vai áo, nền cấp hiệu màu xám nhạt, viền theo màu quân chủng. Cúc màu bạc có hình sao giữa hai bông lúa. Cấp bậc được phân biệt bằng vạch ngang hoặc chữ V màu đỏ: Binh nhì (1 chữ V), Binh nhất (2 chữ V), Hạ sĩ (1 vạch ngang), Trung sĩ (2 vạch ngang), Thượng sĩ (3 vạch ngang).
• Hạ sĩ quan, binh sĩ Hải quân (khi mặc quân phục kiểu áo có yếm): Đeo ở bả vai, nền cấp hiệu màu tím than, sử dụng vạch màu vàng để phân biệt cấp bậc: Binh nhì (1 vạch ngang ở một đầu, giữa có phù hiệu hải quân), Binh nhất (2 vạch ngang ở hai đầu, giữa có phù hiệu hải quân), Hạ sĩ (1 vạch ngang ở giữa), Trung sĩ (2 vạch ngang cân đối ở giữa), Thượng sĩ (3 vạch ngang cân đối ở giữa).

3. Cấp hiệu của học viên quân sự:

• Học viên đã là sĩ quan hoặc chuẩn úy: Giữ nguyên cấp hiệu sĩ quan hoặc chuẩn úy đang có.
• Học viên chưa phải là sĩ quan: Nền cấp hiệu theo màu quân chủng, cúc màu bạc có hình sao giữa hai bông lúa. Trong đó, học viên các trường đào tạo sĩ quan sơ cấp có nền màu vàng; học viên các trường đào tạo hạ sĩ quan thì cấp hiệu không có đường viền.

Hệ thống Phù hiệu và hình phù hiệu các binh chủng, ngành nghề (Điều 4)

Phù hiệu được đeo ở ve cổ áo khi quân nhân đeo cấp hiệu ở vai áo. Nền phù hiệu có màu sắc tương ứng với quân chủng, bộ đội biên phòng hoặc quân nhân chuyên nghiệp. Riêng phù hiệu của cấp tướng có thêm đường viền màu vàng ở ba cạnh. Hình ảnh biểu tượng trên phù hiệu của từng binh chủng, ngành nghề chuyên môn được quy định cụ thể:

• Binh chủng hợp thành và Bộ binh: Hình thanh kiếm và khẩu súng đặt chéo.
• Bộ binh cơ giới: Hình xe bọc thép đặt trên thanh kiếm và khẩu súng chéo.
• Đặc công: Hình dao găm đặt trên khối bộc phá, phía dưới có mũi tên vòng.
• Xe tăng, xe bọc thép: Hình xe tăng.
• Pháo binh và Phòng không: Hình hai khẩu pháo đặt chéo.
• Hóa học: Hình tia phóng xạ đè lên hình nhân ben-zen.
• Công binh: Hình cuốc, xẻng đặt trên nửa bánh xe.
• Thông tin: Hình sóng điện.
• Bộ đội biên phòng: Hình móng ngựa đặt trên thanh kiếm và khẩu súng chéo.
• Quân chủng không quân: Hình ngôi sao đặt trên đôi cánh chim.
• Bộ đội nhảy dù: Hình máy bay trên chiếc dù đang mở.
• Tên lửa: Hình tên lửa trên nền mây.
• Cao xạ: Hình khẩu pháo cao xạ.
• Ra đa: Hình thiết bị ra đa trên bệ đỡ.
• Quân chủng hải quân: Hình mỏ neo.
• Hải quân đánh bộ: Hình mỏ neo đặt trên thanh kiếm và khẩu súng chéo.
• Ngành hậu cần, tài vụ: Hình thanh kiếm và khẩu súng chéo, phía dưới có bông lúa.
• Quân y, thú y: Hình chữ thập đỏ nằm trong hình tròn.
• Ngành kỹ thuật: Hình com-pa đặt trên chiếc búa.
• Lái xe: Hình tay lái đặt trên díp xe.
• Quân pháp, kiểm soát quân sự: Hình chiếc mộc đặt trên hai thanh kiếm chéo.
• Quân nhạc: Hình chiếc kèn và sáo đặt chéo.
• Thể công: Hình cung tên.
• Văn công: Hình ký hiệu âm nhạc và cây đàn nguyệt.

Cấp hiệu kết hợp phù hiệu đeo ở ve cổ áo (Điều 5)

Trong trường hợp không đeo cấp hiệu ở vai áo, quân nhân sử dụng cấp hiệu kết hợp phù hiệu đeo trực tiếp ở ve cổ áo. Loại trang bị này tích hợp cả hình biểu tượng binh chủng, ngành nghề và các ký hiệu sao, vạch để nhận biết cấp bậc:

• Cấp tướng: Có đường viền màu vàng ở ba cạnh của phù hiệu.
• Cấp tá và cấp úy: Không có đường viền, phân biệt bằng vạch màu bạc (cấp tá có 2 vạch, cấp úy có 1 vạch).
• Hạ sĩ quan: Sử dụng vạch chỉ màu vàng để phân biệt.
• Binh sĩ: Không có vạch trên phù hiệu.
• Học viên sĩ quan sơ cấp: Có một vạch dọc màu vàng rộng 6 ly ở giữa, có hình binh chủng hoặc ngành nghề, không có sao.
• Học viên hạ sĩ quan: Có một vạch dọc màu vàng rộng 3 ly ở giữa, có hình binh chủng hoặc ngành nghề, không có sao.

Quy chuẩn Lễ phục của sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (Điều 6)

Lễ phục được sử dụng trong các dịp trọng đại như ngày lễ lớn (1-5, 2-9, 22-12), Đại hội Đảng toàn quốc, các buổi lễ ngoại giao hoặc ngày Quốc tang. Sĩ quan cấp tướng và cấp tá mặc lễ phục theo quy chuẩn thống nhất (mùa hè màu xám nhạt, mùa đông màu cỏ úa thẫm):

1. Đối với cấp tướng:

• Mũ kê-pi: Có đường viền màu đỏ, quai tết màu vàng và hai cành tùng bao quanh quân hiệu.
• Áo ngoài: Thiết kế cổ mở, một hàng cúc màu vàng dập hình sao giữa hai bông lúa. Áo có hai túi dưới chìm, cổ áo viền theo màu quân chủng hoặc biên phòng. Ve cổ áo đính cành tùng và một ngôi sao vàng.
• Quần: Giữ nguyên như quân phục thường dùng.
• Áo sơ-mi bên trong: Màu trắng, dài tay, cổ đứng.
• Phụ kiện đi kèm: Cra-vát màu đen, tất tay màu trắng, giày da màu đen kèm tất.

2. Đối với cấp tá:

Lễ phục tương tự như cấp tướng, tuy nhiên có hai điểm khác biệt lớn để phân cấp:

• Mũ kê-pi không có hai cành tùng bao quanh quân hiệu.
• Ve cổ áo không có ngôi sao vàng, thay vào đó là hình phù hiệu quân chủng, binh chủng hoặc ngành nghề chuyên môn được đeo trực tiếp phía trong cành tùng.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng được giao thẩm quyền quy định chi tiết về lễ phục của cấp úy, việc sử dụng lễ phục trong các dịp khác và các loại trang phục thường dùng khác của quân đội.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp (Điều 7, 8, 9)

Nghị định 74-HĐBT năm 1982 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Nghị định này chính thức bãi bỏ Điều lệ quy định quân hiệu, cấp hiệu, phù hiệu và lễ phục ban hành kèm theo Nghị định số 307-TTg ngày 20-6-1958, cùng tất cả các quy định trước đây trái với nội dung của Nghị định này. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra việc thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này trong toàn quân.