Nghị định số 23/2013/NĐ-CP do Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 45/2011/NĐ-CP ngày 17 tháng 6 năm 2011 về lệ phí trước bạ. Văn bản này tập trung điều chỉnh các quy định quan trọng liên quan đến đối tượng được miễn lệ phí trước bạ, phương pháp xác định giá tính lệ phí trước bạ, mức thu lệ phí trước bạ đối với ô tô và cơ chế ghi nợ lệ phí trước bạ đối với nhà, đất.

Phạm vi điều chỉnh của Nghị định tập trung vào các quy định về lệ phí trước bạ đối với tài sản tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sở hữu tài sản thuộc đối tượng chịu lệ phí trước bạ khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng; cơ quan thuế các cấp; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan khác có liên quan đến quản lý và thu lệ phí trước bạ.

Các trường hợp miễn lệ phí trước bạ đối với nhà, đất

Nghị định đã sửa đổi, bổ sung các quy định cụ thể về việc miễn lệ phí trước bạ đối với một số loại tài sản là nhà, đất như sau:

• Miễn lệ phí trước bạ đối với nhà, đất nhận thừa kế hoặc là quà tặng giữa các mối quan hệ gia đình trực hệ và gần gũi, bao gồm: Vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau. Các trường hợp này phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
• Miễn lệ phí trước bạ đối với nhà xưởng của cơ sở sản xuất; nhà kho, nhà ăn, nhà để xe của cơ sở sản xuất, kinh doanh nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giảm bớt chi phí đầu vào trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Quy định về giá tính lệ phí trước bạ

• Giá tính lệ phí trước bạ được xác định là mức giá do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành theo thẩm quyền tại địa phương.
• Bộ Tài chính có trách nhiệm quy định chi tiết về trình tự, thủ tục cũng như các nguyên tắc xây dựng và ban hành giá tính lệ phí trước bạ để áp dụng thống nhất.

Mức thu lệ phí trước bạ đối với ô tô và các loại rơ moóc

Nghị định quy định chi tiết mức thu lệ phí trước bạ đối với phương tiện giao thông đường bộ, đặc biệt là ô tô:

• Mức thu chung đối với ô tô, rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô là 2%.
• Đối với ô tô chở người dưới 10 chỗ ngồi (kể cả lái xe) nộp lệ phí trước bạ lần đầu: Mức thu tiêu chuẩn là 10%. Trong trường hợp cần thiết để phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được quyền quyết định điều chỉnh tăng mức thu này, nhưng mức tăng tối đa không quá 50% so với mức quy định chung (tức là tối đa không quá 15%).
• Đối với ô tô chở người dưới 10 chỗ ngồi (kể cả lái xe) nộp lệ phí trước bạ từ lần thứ 2 trở đi: Áp dụng thống nhất một mức thu duy nhất là 2% trên phạm vi toàn quốc.
• Cơ quan thuế sẽ căn cứ vào loại phương tiện được ghi nhận cụ thể tại Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường do cơ quan đăng kiểm Việt Nam cấp để xác định chính xác mức thu lệ phí trước bạ tương ứng.

Cơ chế ghi nợ lệ phí trước bạ đối với nhà, đất

Nghị định tạo điều kiện cho các đối tượng gặp khó khăn về tài chính thông qua quy định ghi nợ lệ phí trước bạ:

• Thực hiện ghi nợ lệ phí trước bạ đối với đất và nhà gắn liền với đất của hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về thu tiền sử dụng đất (cụ thể là Khoản 8 Điều 2 Nghị định số 120/2010/NĐ-CP).
• Khi thực hiện thanh toán khoản nợ lệ phí trước bạ, hộ gia đình hoặc cá nhân phải nộp số tiền lệ phí trước bạ được tính theo giá nhà, đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm xác định nghĩa vụ tiền sử dụng đất.
• Trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang được ghi nợ lệ phí trước bạ mà thực hiện chuyển nhượng, chuyển đổi nhà, đất cho tổ chức, cá nhân khác thì bắt buộc phải hoàn thành việc nộp đủ số lệ phí trước bạ còn nợ trước khi tiến hành các thủ tục chuyển nhượng, chuyển đổi.

Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp

Nghị định 23/2013/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2013 với các quy định chuyển tiếp cụ thể như sau:

• Đối với ô tô chở người dưới 10 chỗ ngồi đăng ký lần đầu tại các tỉnh, thành phố đang áp dụng mức thu cao hơn 10% nhưng không quá 15% thì tiếp tục áp dụng mức thu hiện hành. Trường hợp địa phương đang áp dụng mức thu cao hơn 15% thì phải điều chỉnh ngay về mức 15% cho đến khi Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành mức thu mới theo quy định của Nghị định này.
• Đối với ô tô chở người dưới 10 chỗ ngồi đăng ký từ lần thứ 2 trở đi, áp dụng ngay mức thu lệ phí trước bạ thống nhất là 2% trên toàn quốc kể từ ngày Nghị định có hiệu lực.
• Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành chi tiết các điều khoản của Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành.