TÓM TẮT NGHỊ ĐỊNH 222/2026/NĐ-CP VỀ HOẠT ĐỘNG BAY

Nghị định 222/2026/NĐ-CP là văn bản pháp quy quan trọng quy định chi tiết các nội dung của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam liên quan đến hoạt động bay. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết, chuyên sâu về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và hệ thống thuật ngữ chuyên ngành được quy định tại các điều khoản đầu tiên của Nghị định.

1. Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định thiết lập ranh giới pháp lý rõ ràng đối với công tác quản lý và thực hiện các hoạt động bay trong phạm vi chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam:

• Phạm vi điều chỉnh (Điều 1): Nghị định quy định chi tiết Luật Hàng không dân dụng Việt Nam về hoạt động bay, cụ thể hóa các nội dung tại các Điều 39, 40, 41, 42, 43, 45, 46, 47, 48; khoản 3 Điều 61; điểm c, điểm k khoản 1 Điều 99; và khoản 3 Điều 103 của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam.
• Đối tượng áp dụng (Điều 2): Áp dụng đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân (bao gồm cả tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài) có hoạt động liên quan đến bay trong lãnh thổ Việt Nam và trong vùng thông báo bay (FIR) do Việt Nam quản lý.

2. Hệ thống giải thích từ ngữ chuyên ngành (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng pháp luật, Nghị định định nghĩa chi tiết 27 thuật ngữ chuyên môn cốt lõi, được phân chia theo các nhóm lĩnh vực cụ thể:

Nhóm thông tin, tài liệu và kế hoạch bay:

• AIP: Tài liệu tin tức hàng không chứa đựng các thông tin mang tính ổn định lâu dài, cần thiết cho hoạt động bay.
• AIRAC: Hệ thống kiểm soát và điều chỉnh tin tức hàng không nhằm thông báo trước về những thay đổi quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bay, căn cứ vào các ngày có hiệu lực chung do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) quy định.
• NOTAM: Thông báo được phát hành bằng phương tiện viễn thông liên quan đến việc thiết lập, tình trạng hoặc sự thay đổi của phương tiện dẫn đường, dịch vụ, phương thức hoặc mối nguy hiểm mang tính quan trọng mà tổ lái và những người liên quan cần nhận biết kịp thời.
• Kế hoạch bay không lưu: Bản kế hoạch bay do người lái, người khai thác tàu bay hoặc người đại diện được ủy quyền nộp cho cơ sở cung cấp dịch vụ không lưu.
• Kế hoạch sử dụng vùng trời: Bản thông báo ban hành hàng ngày về các quyết định phân bổ vùng trời ở cấp độ tiền chiến thuật.
• Kế hoạch sử dụng vùng trời cập nhật: Bản cập nhật được ban hành khi cần thiết để thông báo các thay đổi so với Kế hoạch sử dụng vùng trời đã công bố trước đó.

Nhóm hoạt động quân sự và xử lý vi phạm trên không:

• Bay chặn: Hành động của tàu bay Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp cận tàu bay vi phạm ở vị trí phù hợp và phát đi các ký hiệu, tín hiệu nhằm ngăn chặn không cho tàu bay vi phạm vùng trời Việt Nam.
• Bay kèm: Hành động của tàu bay Quân đội nhân dân Việt Nam thực hiện bay ở vị trí phù hợp với tàu bay vi phạm để dẫn dắt, hướng dẫn bay cho đến khi kết thúc vi phạm.
• Bay ép tàu bay vi phạm hạ cánh: Hành động của tàu bay Quân đội nhân dân Việt Nam bay ở vị trí phù hợp với tàu bay vi phạm để phát đi các ký hiệu, tín hiệu và buộc tàu bay vi phạm hạ cánh tại cảng hàng không, sân bay.
• Chuyến bay nhiệm vụ của lực lượng vũ trang: Chuyến bay không thực hiện theo giáo trình huấn luyện chiến đấu hoặc giáo trình huấn luyện - đào tạo thông thường, do cấp có thẩm quyền giao hoặc phê duyệt kế hoạch, bao gồm: bay diễn tập, chuyên cơ, chuyển sân, tìm kiếm cứu nạn, cứu thương, tuần tiễu, quan sát, trinh sát, chụp ảnh, vận chuyển, duyệt binh, diễu binh, biểu diễn, bay thử, bay kiểm tra máy bay và bay làm nhiệm vụ đặc biệt.

Nhóm quy tắc bay và điều kiện khí tượng:

• VMC (Điều kiện khí tượng bay bằng mắt): Các điều kiện khí tượng được biểu thị bằng tầm nhìn, khoảng cách tới mây và trần mây, bằng hoặc tốt hơn các tiêu chuẩn tối thiểu được quy định.
• VFR (Quy tắc bay bằng mắt): Tập hợp các quy định áp dụng cho tàu bay hoạt động trong điều kiện VMC. Tổ lái điều khiển tàu bay dựa trên việc duy trì tham chiếu bằng mắt với bề mặt địa hình, tự định vị và tự chịu trách nhiệm quan sát để phòng tránh va chạm với tàu bay khác và chướng ngại vật.
• IFR (Quy tắc bay bằng thiết bị): Tập hợp các quy định áp dụng cho chuyến bay trong đó tàu bay được điều khiển và dẫn đường chủ yếu dựa vào các thiết bị trên tàu bay.
• Mực bay (FL): Bề mặt áp suất khí quyển không đổi, liên quan đến mốc áp suất chuẩn 1013.2 hectopascal (hPa) và được tách biệt với các bề mặt khác bằng các khoảng áp suất quy định.
• Cơ sở ATS: Cơ sở được thiết lập để cung cấp dịch vụ không lưu theo quy định.

Nhóm quản lý đường bay và phân vùng không gian:

• Đường hàng không có điều kiện: Đường hàng không được lập kế hoạch và sử dụng với một số điều kiện khai thác cụ thể.
• Đường hàng không nội địa: Đường hàng không nằm hoàn toàn trong vùng trời Việt Nam.
• Đường hàng không quốc tế: Đường hàng không nằm trong mạng lưới đường hàng không quốc tế, có ít nhất một điểm nằm ngoài vùng thông báo bay của Việt Nam và một điểm nằm trong vùng trời Việt Nam hoặc trong phân vùng thông báo bay trên biển quốc tế do Việt Nam quản lý.
• Khu vực kiểm soát: Một vùng trời có kiểm soát, kéo dài từ một giới hạn xác định phía trên mặt đất hoặc mặt nước trở lên.
• Khu vực cấm bay tạm thời: Khu vực cấm bay mà trong đó mọi hoạt động bay tạm thời không được thực hiện, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
• Khu vực hạn chế bay tạm thời: Khu vực hạn chế bay mà trong đó mọi hoạt động bay tạm thời chỉ được thực hiện khi được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
• Khu vực nguy hiểm tạm thời: Khu vực nguy hiểm mà trong đó hoạt động bay có thể bị nguy hiểm trong khoảng thời gian xác định; hoạt động bay chỉ được thực hiện khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
• Sử dụng vùng trời linh hoạt: Quá trình tổ chức, điều phối, phối hợp giữa các cơ quan của lực lượng vũ trang, cơ quan quản lý nhà nước về hàng không dân dụng và cơ sở cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay trong việc phân bổ, điều chỉnh, quản lý và sử dụng vùng trời trên cơ sở bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh, an toàn hoạt động bay và hiệu quả khai thác.

Nhóm an toàn tĩnh không và chướng ngại vật:

• Bề mặt chướng ngại vật: Bề mặt giới hạn độ cao tối đa của các vật thể bảo đảm an toàn cho tàu bay thực hiện các giai đoạn cất cánh, bay lên, bay theo các đường bay, vòng lượn, hạ thấp độ cao, hạ cánh; bảo đảm hoạt động bình thường cho các đài, trạm vô tuyến điện hàng không.
• Cảnh báo chướng ngại vật hàng không: Việc sơn, kẻ dấu hiệu và lắp đèn cảnh báo nguy hiểm hoặc đặt dấu hiệu, cắm cờ trên chướng ngại vật để tổ lái trong khi bay có thể nhìn thấy cảnh báo từ cự ly an toàn ở mọi hướng.
• Tĩnh không sân bay: Phạm vi không gian xung quanh sân bay mà trên đó không được có chướng ngại vật ảnh hưởng đến an toàn cất, hạ cánh của tàu bay. Tĩnh không sân bay có các bề mặt chướng ngại vật phù hợp với cấp sân bay.
• Tĩnh không các đài, trạm vô tuyến điện hàng không: Phạm vi không gian (bề mặt chướng ngại vật) được xác định phù hợp với vị trí đặt và tính năng các trang thiết bị, nhằm bảo đảm không có chướng ngại vật gây mất an toàn và ảnh hưởng đến việc thu, phát sóng vô tuyến của các đài, trạm vô tuyến điện hàng không.

Lưu ý: Các nội dung chi tiết tiếp theo của Nghị định 222/2026/NĐ-CP đang được cập nhật.