Nghị định số 198-CP được ban hành năm 1961 bởi Hội đồng Chính phủ quy định chi tiết về nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Bộ Giáo dục nhằm kiện toàn cơ cấu quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản này áp dụng đối với Bộ Giáo dục, Bộ trưởng, các Thứ trưởng, các đơn vị trực thuộc Bộ Giáo dục, các cơ quan giáo dục địa phương, cũng như các Bộ, ngành và Ủy ban hành chính các cấp có liên quan đến hoạt động giáo dục và đào tạo tại Việt Nam.

Vị trí và chức năng của Bộ Giáo dục

Bộ Giáo dục là cơ quan của Hội đồng Chính phủ có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với công tác giáo dục theo đúng đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Bộ có vai trò bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ và kế hoạch phát triển sự nghiệp giáo dục phổ thông, bổ túc văn hóa nhằm bồi dưỡng thế hệ trẻ thành những người lao động có giác ngộ xã hội chủ nghĩa, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ văn hóa, kỹ thuật và sức khỏe tốt. Đồng thời, Bộ phối hợp với các Bộ liên quan phụ trách việc đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật để thỏa mãn nhu cầu phát triển kinh tế, văn hóa xã hội chủ nghĩa.

Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của Bộ Giáo dục

Để thực hiện chức năng quản lý nhà nước, Bộ Giáo dục được giao các nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể sau:

• Xây dựng chính sách và kế hoạch: Nghiên cứu, trình Hội đồng Chính phủ ban hành các chính sách, chế độ, thể lệ về giáo dục; tổ chức và chỉ đạo thực hiện các chính sách này. Xây dựng và trình phê duyệt kế hoạch phát triển giáo dục trong phạm vi Bộ phụ trách.
• Quản lý chuyên môn và hệ thống trường học: Ban hành các quy chế, chế độ chuyên môn áp dụng cho các trường phổ thông, bổ túc văn hóa, đại học, trung cấp chuyên nghiệp; chỉ đạo các cơ quan giáo dục địa phương về mặt chuyên môn; chỉ đạo việc xây dựng trường sở, thiết bị cho các trường thuộc phạm vi quản lý.
• Quản lý đào tạo đại học và trung cấp: Trực tiếp quản lý các trường đại học, trung cấp chuyên nghiệp trực thuộc Bộ; theo dõi, tổng hợp tình hình chung của ngành đại học và trung cấp chuyên nghiệp (kể cả các trường trực thuộc các Bộ khác).
• Xây dựng chương trình và biên soạn sách giáo khoa: Biên soạn chương trình, sách giáo khoa cho các trường đại học, trung cấp chuyên nghiệp trực thuộc Bộ; hướng dẫn, giúp đỡ các Bộ khác xây dựng chương trình và sách giáo khoa cho các trường thuộc Bộ đó theo đúng nguyên lý giáo dục của Đảng và Nhà nước. Biên soạn chương trình, sách giáo khoa cho các trường phổ thông, vỡ lòng, mẫu giáo và hệ thống bổ túc văn hóa.
• Quản lý lưu học sinh: Quản lý lưu học sinh, nghiên cứu sinh Việt Nam ở nước ngoài và lưu học sinh, nghiên cứu sinh nước ngoài ở Việt Nam; phối hợp với Ủy ban đào tạo và phân phối cán bộ trong việc phân phối sinh viên, nghiên cứu sinh tốt nghiệp.
• Nghiên cứu khoa học giáo dục: Thực hiện nghiên cứu khoa học giáo dục; phối hợp với Ủy ban Khoa học Nhà nước quản lý công tác nghiên cứu khoa học tại các trường đại học trực thuộc Bộ.
• Xóa mù chữ và bổ túc văn hóa: Chỉ đạo công tác thanh toán nạn mù chữ, đẩy mạnh công tác bổ túc văn hóa cho cán bộ và nhân dân lao động.
• Giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Nghiên cứu, hướng dẫn việc xây dựng chữ dân tộc và việc dạy chữ dân tộc tại các trường phổ thông, bổ túc văn hóa ở vùng dân tộc.
• Đào tạo đội ngũ giáo viên: Tổ chức đào tạo giáo viên các loại, các cấp để kịp thời đáp ứng nhu cầu phát triển của công tác giáo dục.
• Hợp tác quốc tế và quản lý nội bộ: Thi hành các hiệp định giáo dục đã ký kết với nước ngoài, thực hiện trao đổi kinh nghiệm giáo dục; quản lý tổ chức, cán bộ, biên chế, lao động, tiền lương, tài sản, tài vụ và vật tư trong các cơ quan, trường học thuộc Bộ theo chế độ chung của Nhà nước.

Lưu ý: Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Bộ Giáo dục cần phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, đoàn thể, đặc biệt là các ngành kinh tế và Đoàn thanh niên lao động Việt Nam để bảo đảm hoàn thành sự nghiệp phát triển giáo dục.

Chế độ làm việc và thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Giáo dục

• Bộ trưởng Bộ Giáo dục chịu trách nhiệm trước Hội đồng Chính phủ và trước Quốc hội về việc lãnh đạo toàn bộ công tác của Bộ. Các Thứ trưởng giúp Bộ trưởng trong việc lãnh đạo chung và có thể được ủy nhiệm chỉ đạo từng phần công tác cụ thể.
• Trong phạm vi quyền hạn, Bộ trưởng ban hành các thông tư, quyết định trên cơ sở thi hành pháp luật và các văn bản của Hội đồng Chính phủ; kiểm tra các ngành, các cấp trong việc thi hành các văn bản đó.
• Bộ trưởng có quyền sửa đổi hoặc bãi bỏ những quyết định không thích đáng của cơ quan cấp dưới thuộc ngành mình; đề nghị sửa đổi hoặc bãi bỏ những thông tư, quyết định không thích đáng liên quan đến công tác giáo dục của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Hội đồng Chính phủ hoặc của Ủy ban hành chính địa phương.

Cơ cấu tổ chức bộ máy của Bộ Giáo dục

Tổ chức bộ máy của Bộ Giáo dục bao gồm các đơn vị cấu thành sau:

• Văn phòng Bộ.
• Vụ Tổ chức cán bộ.
• Ban Thanh tra.
• Vụ các trường Sư phạm.
• Vụ Đại học và Chuyên nghiệp trung cấp.
• Vụ Giáo dục phổ thông.
• Vụ Bổ túc văn hóa.
• Viện Nghiên cứu khoa học giáo dục.
• Các đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ quản lý.

Việc thành lập, sửa đổi hoặc bãi bỏ Văn phòng, các Vụ, Viện, Ban và các đơn vị tương đương phải do Hội đồng Chính phủ phê chuẩn. Nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị được quy định chi tiết trong điều lệ tổ chức của Bộ Giáo dục do Hội đồng Chính phủ phê chuẩn.

Hiệu lực thi hành

Nghị định này có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Bộ trưởng Bộ Giáo dục chịu trách nhiệm thi hành nghị định này. Văn bản được ký thay mặt Hội đồng Chính phủ bởi Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng.