Nghị định 18/2012/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 6 năm 2012, quy định chi tiết về việc lập, quản lý và sử dụng Quỹ bảo trì đường bộ nhằm tạo nguồn tài chính ổn định phục vụ công tác bảo trì, bảo dưỡng và quản lý hệ thống đường bộ tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc hình thành, sử dụng và quản lý Quỹ bảo trì đường bộ trên phạm vi cả nước.

Nguyên tắc hoạt động và Cơ cấu thành lập Quỹ

• Quỹ bảo trì đường bộ là Quỹ của Nhà nước, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, bảo đảm tính công khai, minh bạch, hiệu quả, sử dụng đúng mục đích và phù hợp với quy định của pháp luật.
• Quỹ có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước để thực hiện các giao dịch tài chính.
• Hệ thống Quỹ được tổ chức thành hai cấp quản lý: Quỹ trung ương và Quỹ địa phương (thành lập ở cấp tỉnh).
• Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý và ban hành quy chế hoạt động của Hội đồng quản lý Quỹ trung ương. Trên cơ sở đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý và ban hành quy chế hoạt động của Hội đồng quản lý Quỹ địa phương cho phù hợp với tình hình thực tế.

Nguồn hình thành Quỹ bảo trì đường bộ

• Phí sử dụng đường bộ được thu hàng năm trên đầu phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, bao gồm: xe ô tô, máy kéo, rơ moóc, sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô, máy kéo và xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy.
• Ngân sách nhà nước cấp bổ sung hàng năm cho Quỹ: Ngân sách trung ương cấp bổ sung cho Quỹ trung ương; ngân sách cấp tỉnh cấp bổ sung cho Quỹ địa phương.
• Các nguồn thu khác liên quan đến việc sử dụng đường bộ và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Nguyên tắc phân chia nguồn thu phí sử dụng đường bộ

• Phí sử dụng đường bộ thu được đối với xe mô tô tại địa phương nào sẽ được bổ sung toàn bộ vào Quỹ địa phương của chính địa phương đó.
• Phí sử dụng đường bộ thu được đối với xe ô tô được phân chia theo tỷ lệ: 65% cho Quỹ trung ương và 35% cho các Quỹ địa phương.
• Kinh phí phân chia cho từng Quỹ địa phương từ nguồn 35% phí xe ô tô do Hội đồng quản lý Quỹ trung ương quyết định, căn cứ vào các tiêu chí: chiều dài đường bộ của địa phương, số lượng xe ô tô quy tiêu chuẩn đăng ký tại địa phương và hệ số khó khăn về nguồn thu của từng địa phương.
• Trong trường hợp cần thiết, Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định điều chỉnh tỷ lệ phân chia giữa Quỹ trung ương và Quỹ địa phương cho phù hợp với từng thời kỳ theo đề nghị của Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài chính.

Nội dung chi của Quỹ bảo trì đường bộ

Quỹ trung ương được sử dụng cho công tác bảo trì, quản lý hệ thống quốc lộ; Quỹ địa phương được sử dụng cho công tác bảo trì, quản lý hệ thống đường bộ địa phương theo phân cấp của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Các nội dung chi bao gồm:

• Chi thực hiện công tác bảo trì công trình đường bộ.
• Chi cho các nhiệm vụ quản lý, bảo vệ công trình đường bộ.
• Chi phí hoạt động của bộ máy quản lý Quỹ bảo trì đường bộ các cấp.
• Các khoản chi khác có liên quan trực tiếp đến bảo trì và quản lý công trình đường bộ do Hội đồng quản lý quỹ quyết định.

Quy trình quản lý tài chính Quỹ

• Hàng năm, Hội đồng quản lý quỹ lập kế hoạch tài chính thu, chi (xác định rõ phần ngân sách nhà nước bổ sung) gửi cơ quan giao thông vận tải và cơ quan tài chính cùng cấp. Cơ quan giao thông vận tải tổng hợp phần ngân sách bổ sung vào dự toán ngân sách nhà nước của mình gửi cơ quan tài chính để trình cấp có thẩm quyền quyết định.
• Căn cứ vào số thu thực tế và kinh phí ngân sách cấp bổ sung, Hội đồng quản lý quỹ phê duyệt kế hoạch thu, chi tài chính của Quỹ gửi cơ quan giao thông vận tải, cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước.
• Các đơn vị được giao nhiệm vụ thu phí có trách nhiệm tổ chức thu và nộp đầy đủ vào Quỹ. Các đơn vị quản lý kinh phí thực hiện đấu thầu, đặt hàng, giao kế hoạch cho các đơn vị thực hiện bảo trì đường bộ.
• Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm soát các khoản chi từ Quỹ tương tự như các khoản chi từ ngân sách nhà nước.
• Công tác quyết toán thu, chi thực hiện theo quy định hiện hành. Cuối năm, nguồn kinh phí chi không hết được phép chuyển sang năm sau để tiếp tục sử dụng. Quỹ chịu sự kiểm tra, thanh tra, kiểm toán của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan

• Hội đồng quản lý quỹ: Đề xuất điều chỉnh các quy định về nguồn thu và hoạt động của Quỹ; xây dựng, phê duyệt, kiểm tra kế hoạch tài chính; thực hiện quyết toán thu, chi và quản lý tài chính, tài sản được giao.
• Bộ Giao thông vận tải: Thực hiện quản lý nhà nước về đường bộ; chỉ đạo, kiểm tra việc quản lý thu, sử dụng và quyết toán Quỹ trung ương; chủ trì xem xét đề xuất điều chỉnh nguồn thu; phối hợp với Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh tỷ lệ phân chia nguồn thu giữa trung ương và địa phương.
• Bộ Tài chính: Bảo đảm nguồn ngân sách trung ương cấp bổ sung cho Quỹ trung ương; phối hợp kiểm tra việc quản lý, sử dụng Quỹ trung ương; hướng dẫn chế độ quản lý thu phí; ban hành mức thu phí đối với xe ô tô và khung mức thu phí đối với xe mô tô; chủ trì hướng dẫn chế độ quản lý và sử dụng Quỹ.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Bảo đảm nguồn ngân sách địa phương cấp bổ sung cho Quỹ địa phương; ban hành mức thu phí sử dụng đường bộ đối với xe mô tô trên địa bàn trong khung quy định của Bộ Tài chính; tổ chức thu phí xe mô tô và chỉ đạo, kiểm tra việc quản lý, sử dụng, quyết toán Quỹ địa phương.

Hiệu lực thi hành và Tổ chức thực hiện

Nghị định 18/2012/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 6 năm 2012. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.