Nghị định số 13/2014/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 4 năm 2014, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật giáo dục quốc phòng và an ninh. Văn bản tập trung vào các nội dung cốt lõi bao gồm: thẩm quyền triệu tập và cơ sở bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho các đối tượng; quy trình xây dựng, phê duyệt kế hoạch bồi dưỡng; quản lý giấy chứng nhận; tiêu chuẩn trình độ của giáo viên, giảng viên; điều kiện mở ngành đào tạo; và cơ chế bảo đảm nguồn kinh phí cùng các nội dung chi cụ thể của từng cơ quan, tổ chức.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật giáo dục quốc phòng và an ninh về bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho các đối tượng trong cơ quan, tổ chức của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, cá nhân tiêu biểu và người có uy tín trong cộng đồng dân cư. Đồng thời, Nghị định áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh trên phạm vi cả nước.

Thẩm quyền triệu tập đối tượng bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh

Nghị định phân định rõ thẩm quyền triệu tập bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh đối với từng nhóm đối tượng cụ thể:

• Đối tượng trong cơ quan, tổ chức của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội:
  • Chủ tịch Hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh Trung ương: Quyết định triệu tập đối tượng 1 (gồm cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, người được Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, đại biểu Quốc hội).
  • Chủ tịch Hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh quân khu / Chủ tịch Hội đồng thành phố Hà Nội: Quyết định triệu tập đối tượng 2 (gồm cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương quản lý; cán bộ lãnh đạo cấp cục, vụ và tương đương; đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh).
  • Chủ tịch Hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh cấp tỉnh: Quyết định triệu tập đối tượng 3 (gồm cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ cấp huyện quản lý; đại biểu Hội đồng nhân dân cấp huyện; cán bộ lãnh đạo cấp phòng và tương đương thuộc cơ quan cấp tỉnh và Trung ương trên địa bàn).
  • Chủ tịch Hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh cấp huyện: Quyết định triệu tập đối tượng 4 (gồm cán bộ, công chức, viên chức quản lý, đảng viên trong cơ quan thuộc huyện, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã).
  • Chủ tịch Hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh cấp xã: Quyết định triệu tập cán bộ, công chức cấp xã, người hoạt động không chuyên trách cấp xã, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, trưởng các đoàn thể ở thôn và đảng viên không thuộc các nhóm đối tượng trên.
  • Người đứng đầu cơ quan, tổ chức của Trung ương, tỉnh có trụ sở trên địa bàn cấp huyện: Quyết định triệu tập cán bộ, công chức, viên chức quản lý, đảng viên thuộc quyền quản lý (thuộc đối tượng 4).
  • Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an: Quy định thẩm quyền triệu tập đối với sĩ quan cấp tá, cấp úy, người quản lý doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, đảng viên trong Quân đội nhân dân và Công an nhân dân.
• Đối tượng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập:
  • Chủ tịch Hội đồng cấp tỉnh: Triệu tập người quản lý doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập tương đương đối tượng 3.
  • Chủ tịch Hội đồng cấp huyện: Triệu tập người quản lý doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước tương đương đối tượng 4.
• Đối tượng là cá nhân tiêu biểu, người có uy tín trong cộng đồng dân cư:
  • Chủ tịch Hội đồng cấp tỉnh: Triệu tập các chức sắc tôn giáo cao cấp (thành viên Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Giám mục, Hồng y giáo phận Công giáo; chức sắc tương đương của các tôn giáo khác), người đứng đầu trường đào tạo tôn giáo, các nhà hoạt động văn hóa, xã hội, khoa học, nghệ thuật trên địa bàn.
  • Chủ tịch Hội đồng cấp huyện: Triệu tập chức việc tôn giáo, già làng, trưởng họ tộc trên địa bàn.

Hệ thống cơ sở bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh

Hoạt động bồi dưỡng được thực hiện tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chuyên trách tương ứng với từng đối tượng:

• Học viện Quốc phòng: Bồi dưỡng cho đối tượng 1.
• Học viện Chính trị và Trường quân sự quân khu: Học viện Chính trị bồi dưỡng cho đối tượng 2 thuộc bộ, ngành Trung ương trên địa bàn Hà Nội; trường quân sự quân khu bồi dưỡng cho đối tượng 2 trên địa bàn quân khu.
• Trường quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội: Bồi dưỡng cho đối tượng 2, đối tượng 3 và tương đương của thành phố Hà Nội.
• Trường quân sự cấp tỉnh: Bồi dưỡng cho đối tượng 3 và tương đương trên địa bàn tỉnh.
• Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện: Bồi dưỡng cho đối tượng 4 thuộc huyện, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, chức việc tôn giáo, già làng, trưởng họ tộc trên địa bàn.
• Trường chính trị cấp tỉnh: Bồi dưỡng cho các cá nhân tiêu biểu, chức sắc tôn giáo cấp tỉnh.
• Cơ sở thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an: Do Bộ trưởng hai Bộ quy định cụ thể để bồi dưỡng cho sĩ quan cấp tá, cấp úy, người quản lý doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, đảng viên thuộc lực lượng vũ trang.

Quy trình xây dựng và phê duyệt kế hoạch bồi dưỡng

Kế hoạch bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh được xây dựng hằng năm hoặc theo giai đoạn với trình tự chặt chẽ:

• Đối với đối tượng 1: Cơ quan Thường trực Hội đồng Trung ương chủ trì phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương, Bộ Nội vụ xây dựng kế hoạch, giúp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào tháng 7 hằng năm hoặc theo giai đoạn.
• Đối với đối tượng 2: Cơ quan Thường trực Hội đồng quân khu hoặc Hội đồng thành phố Hà Nội xây dựng kế hoạch, trình Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt vào tháng 6 hằng năm.
• Đối với đối tượng 3 và cá nhân tiêu biểu: Cơ quan Thường trực Hội đồng cấp tỉnh phối hợp với Ban Tổ chức cấp ủy, Sở Nội vụ xây dựng kế hoạch, trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt vào tháng 7 hằng năm.
• Đối với đối tượng 4, chức việc tôn giáo, già làng, trưởng họ tộc: Cơ quan Thường trực Hội đồng cấp huyện, Hội đồng cấp xã và người đứng đầu cơ quan Trung ương/tỉnh trên địa bàn huyện xây dựng kế hoạch, trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt vào tháng 7 hằng năm.
• Nội dung kế hoạch bắt buộc: Phải thể hiện rõ mục đích, yêu cầu, nội dung chương trình, thành phần, đối tượng bồi dưỡng, thời gian, địa điểm, điều kiện bảo đảm và tổ chức thực hiện.

Mẫu giấy chứng nhận và công tác quản lý giấy chứng nhận

Giấy chứng nhận hoàn thành chương trình bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh được quản lý thống nhất:

• Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành mẫu giấy chứng nhận áp dụng chung trên phạm vi cả nước.
• Giám đốc Học viện Quốc phòng quyết định việc in, cấp, cấp lại, thu hồi, hủy bỏ giấy chứng nhận cho đối tượng 1.
• Giám đốc Học viện Chính trị và Hiệu trưởng trường quân sự quân khu quyết định đối với đối tượng 2 thuộc thẩm quyền.
• Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Tư lệnh Bộ Tư lệnh thành phố Hồ Chí Minh và Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh chịu trách nhiệm bảo đảm phôi giấy chứng nhận cho các đối tượng thuộc địa bàn quản lý.
• Người đứng đầu các cơ sở bồi dưỡng (trường quân sự cấp tỉnh, trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện, trường chính trị cấp tỉnh) và người đứng đầu cơ quan, tổ chức quyết định việc cấp, cấp lại, thu hồi, hủy bỏ giấy chứng nhận theo thẩm quyền bồi dưỡng thực tế.

Trình độ chuẩn của giáo viên, giảng viên và lộ trình thực hiện

Nghị định đặt ra yêu cầu cao về trình độ chuyên môn đối với đội ngũ giảng dạy:

• Tiêu chuẩn đối với giáo viên: Phải có bằng cử nhân giáo dục quốc phòng và an ninh; hoặc có bằng tốt nghiệp đại học chuyên ngành khác kèm theo chứng chỉ đào tạo giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh; hoặc có văn bằng 2 về chuyên ngành đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh.
• Tiêu chuẩn đối với giảng viên: Phải có bằng cử nhân giáo dục quốc phòng và an ninh trở lên; hoặc là cán bộ quân đội, công an có bằng tốt nghiệp đại học trở lên; hoặc có bằng tốt nghiệp đại học trở lên chuyên ngành khác kèm theo chứng chỉ đào tạo giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh và chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm.
• Lộ trình đạt chuẩn: Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp với Bộ Quốc phòng thực hiện đề án đào tạo nhằm đạt mục tiêu:
  • Đến hết năm 2016: Đạt trên 70% giáo viên và trên 50% giảng viên đạt trình độ chuẩn.
  • Đến hết năm 2020: Đạt trên 90% giáo viên và trên 70% giảng viên đạt trình độ chuẩn.

Điều kiện để cơ sở giáo dục được phép đào tạo giáo viên, giảng viên

Các cơ sở giáo dục đại học và trường của lực lượng vũ trang nhân dân muốn mở ngành đào tạo giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh phải đáp ứng đủ 5 điều kiện:

1. Có đội ngũ giảng viên cơ hữu đảm nhận tối thiểu 70% khối lượng chương trình đào tạo, trong đó có ít nhất 01 tiến sĩ và 03 thạc sĩ đúng chuyên ngành đăng ký.
2. Sử dụng chương trình đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
3. Có đầy đủ cơ sở vật chất, mặt bằng, kết cấu hạ tầng, giảng đường, thao trường, bãi tập, phòng học chuyên dùng bảo đảm việc giảng dạy, học tập và rèn luyện tập trung theo nếp sống quân sự.
4. Có thư viện, phòng tra cứu thông tin, phần mềm quản lý và đầy đủ nguồn tài liệu, sách, giáo trình, bài giảng, tạp chí chuyên ngành trong và ngoài nước.
5. Có đơn vị quản lý chuyên trách đáp ứng yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ quản lý hoạt động đào tạo trình độ đại học ngành này.

Nguồn kinh phí và nội dung chi cho giáo dục quốc phòng và an ninh

Nguồn tài chính bảo đảm cho hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh được phân định rõ ràng theo phân cấp ngân sách và trách nhiệm của từng cơ quan:

• Nguồn kinh phí: Bao gồm ngân sách trung ương (bảo đảm cho các Bộ, ngành); ngân sách địa phương (bảo đảm cho địa phương); kinh phí tự bảo đảm của doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp; và các khoản đầu tư, tài trợ, thu hợp pháp khác.
• Nội dung chi của Bộ Quốc phòng: Chi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, giáo trình, in giấy chứng nhận; bảo đảm bồi dưỡng cho đối tượng 1, đối tượng 2 và lực lượng quân đội; đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, giảng viên; bảo đảm vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, trang bị kỹ thuật, thiết bị dạy học chuyên dùng toàn quốc; bảo đảm trang phục dùng chung cho sinh viên tại các trung tâm; quy hoạch, xây dựng, nâng cấp các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh thuộc nhà trường quân đội; nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế; thanh tra, kiểm tra, khen thưởng.
• Nội dung chi của địa phương: Chi xây dựng văn bản chỉ đạo của địa phương; bồi dưỡng, tập huấn cho tuyên truyền viên, giáo viên, giảng viên thuộc quyền; thực hiện giáo dục trong các trường từ THPT đến đại học của địa phương; bồi dưỡng cho các đối tượng thuộc thẩm quyền triệu tập của cấp tỉnh, huyện, xã; bảo đảm phương tiện, vật chất, tài liệu cho cơ sở giáo dục địa phương; hoạt động của Hội đồng các cấp ở địa phương; quy hoạch, xây dựng công trình phục vụ giáo dục quốc phòng và an ninh tại địa phương.
• Nội dung chi của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội: Chi xây dựng văn bản hướng dẫn theo thẩm quyền; thực hiện giáo dục, bồi dưỡng, tuyên truyền; bảo đảm phương tiện, tài liệu cho các đơn vị thuộc quyền; xây dựng, nâng cấp cơ sở giáo dục, bồi dưỡng thuộc quyền quản lý; kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết.
• Nội dung chi của doanh nghiệp ngoài nhà nước, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập: Chi bảo đảm chế độ, quyền lợi cho người lao động khi tham gia bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh; chi cho công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức quốc phòng và an ninh cho người lao động tại đơn vị.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định số 13/2014/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 10 tháng 4 năm 2014. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an có trách nhiệm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các nội dung được giao. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cùng các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.