Nghị định 06/2014/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quy định chi tiết về biện pháp vận động quần chúng bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan chuyên trách cũng như các chế độ, chính sách đối với tổ chức, cá nhân tham gia.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định cụ thể về nguyên tắc, nội dung, hình thức, trình tự, thủ tục, thẩm quyền, trách nhiệm và bảo đảm điều kiện áp dụng biện pháp vận động quần chúng bảo vệ an ninh, trật tự. Đồng thời, văn bản cũng quy định chi tiết về chế độ, chính sách ưu đãi đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào công tác này.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm:

• Cơ quan, cán bộ chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự thuộc lực lượng Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
• Cơ quan, tổ chức Việt Nam; cơ quan, tổ chức nước ngoài và tổ chức quốc tế hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam.
• Công dân Việt Nam và cá nhân nước ngoài cư trú, hoạt động trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Giải thích từ ngữ và nguyên tắc áp dụng

Nghị định làm rõ khái niệm "Biện pháp vận động quần chúng bảo vệ an ninh, trật tự" là việc huy động và sử dụng sức mạnh của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào công tác bảo vệ an ninh, trật tự. Việc áp dụng biện pháp này phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt sau:

• Phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Kết hợp chặt chẽ giữa biện pháp vận động quần chúng với các biện pháp công tác nghiệp vụ khác để tối ưu hóa hiệu quả bảo vệ an ninh, trật tự.
• Nghiêm cấm việc lợi dụng biện pháp vận động quần chúng để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Nội dung cốt lõi của biện pháp vận động quần chúng

Biện pháp vận động quần chúng bảo vệ an ninh, trật tự bao gồm các hoạt động trọng tâm sau:

• Tham mưu, đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành hoặc trực tiếp ban hành theo thẩm quyền các chủ trương, quy định, kế hoạch huy động sức mạnh toàn dân; xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.
• Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các cơ quan, tổ chức, cá nhân nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự.
• Tổ chức, động viên và hướng dẫn cụ thể để các cơ quan, tổ chức, cá nhân tích cực tham gia vào phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc.
• Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc xây dựng, thành lập và duy trì hoạt động của các mô hình tổ chức quần chúng tự quản về an ninh, trật tự ngay tại cơ sở.

Thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan, cán bộ chuyên trách

Cơ quan và cán bộ chuyên trách thuộc Công an nhân dân, Quân đội nhân dân khi thực hiện vận động quần chúng có các quyền hạn và trách nhiệm:

• Về thẩm quyền: Được phép thực hiện đầy đủ các nội dung vận động quần chúng và áp dụng các biện pháp công tác cần thiết khác theo quy định của pháp luật để hoàn thành nhiệm vụ.
• Về trách nhiệm: Phải chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ an toàn về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và tài sản của cá nhân, cũng như danh dự, tài sản của cơ quan, tổ chức trong quá trình vận động. Đồng thời, có trách nhiệm đề xuất khen thưởng hoặc giải quyết chế độ chính sách kịp thời cho người tham gia.

Hình thức, trình tự và thủ tục thực hiện

Hoạt động vận động quần chúng được linh hoạt thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc vào tính chất vụ việc:

• Thực hiện bằng hình thức công khai hoặc bí mật.
• Áp dụng phương thức vận động rộng rãi, vận động tập trung hoặc đi sâu vận động cá biệt đối với từng đối tượng cụ thể.
• Trình tự, thủ tục áp dụng chi tiết trong từng lĩnh vực chuyên môn sẽ do Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể.

Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân

Nghị định phân định rõ vai trò của các chủ thể trong xã hội:

• Đối với cơ quan, tổ chức: Có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với lực lượng chuyên trách; tạo mọi điều kiện thuận lợi về thời gian, cơ sở vật chất để thành viên, người lao động của đơn vị mình tham gia các hoạt động bảo vệ an ninh, trật tự.
• Đối với cá nhân: Phải chấp hành nghiêm chỉnh các yêu cầu hợp pháp của cơ quan chuyên trách; chủ động phòng ngừa, phát hiện, tố giác và đấu tranh chống tội phạm; tích cực tham gia các mô hình tự quản tại địa phương và xây dựng đời sống văn hóa, khu dân cư an toàn.

Chế độ, chính sách ưu đãi và bảo vệ người tham gia

Nhà nước cam kết bảo vệ và thực hiện các chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho các đối tượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự:

• Được bảo vệ tuyệt đối về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và tài sản.
• Được khen thưởng kịp thời theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng khi lập thành tích xuất sắc.
• Trường hợp bị tổn hại về danh dự sẽ được khôi phục; bị thiệt hại về tài sản được đền bù thỏa đáng.
• Đặc biệt, cá nhân bị chết khi trực tiếp tham gia bảo vệ an ninh, trật tự sẽ được xem xét công nhận là liệt sĩ; trường hợp bị thương dẫn đến suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi như thương binh theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.

Kinh phí bảo đảm thực hiện

Nguồn kinh phí phục vụ cho công tác vận động quần chúng được bảo đảm từ hai nguồn chính:

• Ngân sách nhà nước cấp theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
• Các khoản đóng góp, tài trợ hợp pháp từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định 06/2014/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 08 tháng 3 năm 2014. Trách nhiệm tổ chức thực hiện được phân công cụ thể:

• Bộ trưởng Bộ Công an chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện trên phạm vi toàn quốc.
• Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Công an để chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện trong phạm vi Quân đội nhân dân.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.