Ngày 24 tháng 6 năm 2004, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 14/2004/L-CTN về việc công bố Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004, nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện cho các hoạt động giao thông, vận tải và bảo đảm an toàn trên các tuyến đường thủy nội địa của cả nước.

Văn bản xác định rõ phạm vi điều chỉnh bao gồm các quy định về hoạt động giao thông đường thủy nội địa, điều kiện bảo đảm an toàn giao thông đối với kết cấu hạ tầng, phương tiện và người tham gia giao thông, cũng như hoạt động vận tải đường thủy. Đối tượng áp dụng của Luật là các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động giao thông đường thủy nội địa trên lãnh thổ Việt Nam.

Quy định chung và phạm vi điều chỉnh của Luật

• Luật tập trung điều chỉnh toàn bộ các hành vi, hoạt động của tổ chức, cá nhân liên quan đến việc quy hoạch, xây dựng, khai thác và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa.
• Xác lập các tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện hoạt động của phương tiện thủy nội địa và các yêu cầu bắt buộc đối với người lái phương tiện, thuyền viên nhằm tối thiểu hóa tai nạn giao thông đường thủy.
• Quy định chi tiết về quy tắc giao thông, hệ thống báo hiệu đường thủy nội địa và các hoạt động vận tải hành khách, hàng hóa bằng đường thủy.

Các nguyên tắc cơ bản trong hoạt động giao thông đường thủy nội địa

• Hoạt động giao thông đường thủy nội địa phải bảo đảm thông suốt, trật tự, an toàn, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.
• Phát triển giao thông đường thủy nội địa phải phù hợp với quy hoạch phát triển giao thông vận tải, gắn liền với bảo vệ môi trường, sinh thái và cảnh quan thiên nhiên.
• Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy nội địa là trách nhiệm chung của toàn xã hội, của các cơ quan nhà nước, tổ chức và mọi cá nhân khi tham gia giao thông.
• Quản lý nhà nước về giao thông đường thủy nội địa được thực hiện thống nhất trên cơ sở phân công, phân cấp rõ ràng trách nhiệm giữa các bộ, ngành trung ương và Ủy ban nhân dân các cấp.

Giải thích các thuật ngữ pháp lý cốt lõi

• Đường thủy nội địa: Được định nghĩa là các luồng, tuyến sông, kênh, rạch, hồ, đầm, vịnh, đường ra đảo, đường nối các đảo thuộc nội thủy của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tổ chức quản lý, khai thác giao thông vận tải.
• Luồng chạy tàu thuyền: Là vùng nước được giới hạn bằng hệ thống báo hiệu đường thủy nội địa để phương tiện thủy đi lại an toàn và thuận lợi.
• Phương tiện thủy nội địa: Gồm tàu, thuyền và các cấu trúc nổi khác, có động cơ hoặc không có động cơ, chuyên hoạt động trên đường thủy nội địa.
• Hành lang bảo vệ luồng: Là phần đất hoặc vùng nước liền kề với luồng chạy tàu thuyền nhằm bảo đảm an toàn giao thông và bảo vệ công trình đường thủy.

Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2005, thay thế cho các quy định trước đây trái với Luật này.