Thông tư 14/2013/TT-BCT do Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành quy định chi tiết về các điều kiện kinh doanh than, nhằm thiết lập hành lang pháp lý chặt chẽ đối với hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ và mua bán mặt hàng này tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước và mọi doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến kinh doanh than trên lãnh thổ Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ các hoạt động kinh doanh than như: mua bán nội địa, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, vận tải, tàng trữ và làm đại lý kinh doanh than.

Quy định về nguồn gốc than hợp pháp và các thuật ngữ liên quan

Để đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, Thông tư đưa ra các định nghĩa và tiêu chuẩn cụ thể để xác định tính hợp pháp của nguồn than:

• Than: Bao gồm tất cả các loại than hóa thạch và than có nguồn gốc hóa thạch dưới dạng nguyên khai hoặc đã qua chế biến.
• Cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Là các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương (các Bộ) và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Than có nguồn gốc hợp pháp: Phải thuộc một trong các trường hợp sau:
  • Được khai thác hoặc tận thu từ các mỏ, điểm mỏ, bãi thải có Giấy phép khai thác hoặc Giấy phép khai thác tận thu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp và còn hiệu lực.
  • Được nhập khẩu hợp pháp, có Tờ khai hàng hóa than nhập khẩu có xác nhận của Hải quan cửa khẩu (bản sao có chứng thực theo quy định).
  • Do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tịch thu và phát mại, đi kèm đầy đủ chứng từ gồm: Hóa đơn bán tài sản tịch thu, sung công quỹ; Phiếu xuất kho; Biên bản bàn giao tài sản vi phạm hành chính bị tịch thu bán đấu giá (bản sao có chứng thực theo quy định).
  • Được chế biến theo Giấy chứng nhận đầu tư chế biến than tại cơ sở chế biến có Hợp đồng mua than ký trực tiếp với doanh nghiệp có nguồn than hợp pháp nêu trên.

Điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp kinh doanh than

Doanh nghiệp muốn tham gia vào hoạt động kinh doanh than phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau đây:

• Chủ thể kinh doanh: Chỉ có doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật Doanh nghiệp, có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong đó có đăng ký ngành nghề kinh doanh than mới được phép hoạt động.
• Cơ sở vật chất và phương tiện kỹ thuật: Doanh nghiệp phải sở hữu hoặc thuê địa điểm kinh doanh, phương tiện vận tải, phương tiện bốc rót, kho bãi, bến cảng, phương tiện cân, đo khối lượng than để phục vụ hoạt động kinh doanh. Tất cả các trang thiết bị này phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, an toàn, vệ sinh môi trường và phòng chống cháy nổ theo quy định hiện hành.
• Yêu cầu về vận chuyển: Phương tiện vận tải than phải được trang bị hệ thống che chắn chống gây bụi, chống rơi vãi nhằm bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ môi trường khi tham gia giao thông.
• Yêu cầu về bến cảng và kho bãi:
  • Địa điểm, vị trí các cảng và bến xuất than, nhận than phải phù hợp với quy hoạch bến cảng của địa phương, có kho chứa than, có trang thiết bị bốc rót lên phương tiện vận tải bảo đảm an toàn và có biện pháp bảo vệ môi trường.
  • Kho trữ than, trạm, cửa hàng kinh doanh than phải có các ô chứa riêng biệt để chứa từng loại than khác nhau. Vị trí đặt phải phù hợp với quy hoạch xây dựng của địa phương, bảo đảm các yêu cầu về môi trường và trật tự an toàn giao thông.
  • Đối với các loại than tự cháy, doanh nghiệp bắt buộc phải có biện pháp và phương tiện phòng cháy, chữa cháy được cơ quan phòng cháy - chữa cháy địa phương kiểm tra và cấp phép.
• Yêu cầu về nhân sự: Đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và nhân viên trực tiếp mua bán than, nhân viên trực tiếp thực hiện dịch vụ kinh doanh than phải có chứng chỉ hành nghề được cấp theo các quy định hiện hành.
• Tính hợp pháp của hàng hóa: Doanh nghiệp chỉ được phép kinh doanh các loại than có nguồn gốc hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh than

Công tác quản lý, thanh tra và giám sát hoạt động kinh doanh than được phân cấp cụ thể như sau:

• Tổng cục Năng lượng (Bộ Công Thương): Là đầu mối chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương liên quan để định kỳ tổ chức kiểm tra việc chấp hành quy định của Thông tư này và các quy định pháp luật liên quan. Đồng thời, Tổng cục có trách nhiệm báo cáo Bộ Công Thương xem xét điều chỉnh, bổ sung quy định khi cần thiết dựa trên tình hình thực tế.
• Bộ Công Thương: Có thẩm quyền yêu cầu dừng hoạt động kinh doanh than đối với các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh than vi phạm các quy định tại Thông tư này.

Hiệu lực thi hành và Tổ chức thực hiện

Thông tư 14/2013/TT-BCT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2013. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 04/2007/TT-BCT ngày 22 tháng 10 năm 2007 của Bộ Công Thương hướng dẫn điều kiện kinh doanh than. Các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến kinh doanh than chịu trách nhiệm thực hiện Thông tư này. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc phát sinh, các cơ quan và doanh nghiệp cần phản ánh kịp thời bằng văn bản về Bộ Công Thương để xem xét, xử lý.