Lệnh của Chủ tịch nước số 17/2019/L-CTN ngày 03 tháng 12 năm 2019 công bố Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2019. Đây là văn bản pháp lý tối cao đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển minh bạch, an toàn và bền vững của thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn mới, đồng thời chuẩn hóa các hoạt động đầu tư và kinh doanh chứng khoán tiệm cận với các thông lệ quốc tế tốt nhất.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng của Luật Chứng khoán 2019

Luật Chứng khoán 2019 xác định rõ ràng giới hạn pháp lý và các chủ thể chịu sự tác động trực tiếp nhằm thiết lập trật tự quản lý thống nhất trên thị trường vốn:

• Phạm vi điều chỉnh (Điều 1): Luật quy định toàn diện về hoạt động chào bán chứng khoán, niêm yết, giao dịch, kinh doanh, đầu tư chứng khoán, các dịch vụ về chứng khoán và thị trường chứng khoán, cũng như công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này tại Việt Nam.
• Đối tượng áp dụng (Điều 2): Áp dụng đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia đầu tư chứng khoán, hoạt động trên thị trường chứng khoán Việt Nam; cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán; cùng các tổ chức, cá nhân khác có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động chứng khoán.

Nguyên tắc áp dụng pháp luật (Điều 3)

Để giải quyết các xung đột pháp lý có thể xảy ra giữa Luật Chứng khoán và các luật chuyên ngành khác, Điều 3 quy định nguyên tắc ưu tiên áp dụng rõ ràng:

• Hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán phải tuân thủ quy định của Luật Chứng khoán và các luật khác có liên quan.
• Trong trường hợp có sự khác biệt giữa quy định của Luật Chứng khoán và quy định của luật khác về cùng một vấn đề liên quan đến hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán thì áp dụng quy định của Luật Chứng khoán. Điều này khẳng định tính chuyên ngành và hiệu lực pháp lý tối cao của Luật Chứng khoán trong lĩnh vực thị trường vốn.

Giải thích các thuật ngữ pháp lý cốt lõi (Điều 4)

Điều 4 của Luật Chứng khoán 2019 đưa ra hệ thống định nghĩa chuẩn hóa, làm cơ sở để áp dụng thống nhất các quy định pháp luật. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Chứng khoán: Là tài sản bao gồm các loại như cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ; chứng quyền, chứng quyền có bảo đảm, quyền mua cổ phần, chứng chỉ lưu ký; chứng khoán phái sinh; và các loại chứng khoán khác do Chính phủ quy định. Định nghĩa này đã mở rộng phạm vi tài sản tài chính, tạo hành lang pháp lý cho các sản phẩm mới trong tương lai.
• Đầu tư chứng khoán: Là việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
• Nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp: Là nhà đầu tư có năng lực tài chính hoặc có trình độ chuyên môn về chứng khoán theo quy định của Luật này, bao gồm ngân hàng thương mại, công ty tài chính, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, các tổ chức tài chính quốc tế, và cá nhân nắm giữ danh mục chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch có giá trị tối thiểu theo quy định hoặc có thu nhập chịu thuế năm gần nhất đạt mức chuẩn. Việc phân loại này giúp bảo vệ nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ trước các sản phẩm tài chính phức tạp, rủi ro cao.
• Tổ chức phát hành: Là tổ chức thực hiện chào bán chứng khoán.
• Chào bán chứng khoán ra công chúng: Là việc chào bán chứng khoán theo một trong các phương thức: chào bán thông qua phương tiện thông tin đại chúng; chào bán cho từ 100 nhà đầu tư trở lên, không bao gồm nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp; hoặc chào bán cho một số lượng nhà đầu tư chưa xác định.
• Chào bán chứng khoán riêng lẻ: Là việc chào bán chứng khoán không thuộc trường hợp chào bán ra công chúng và chỉ dành cho dưới 100 nhà đầu tư (không bao gồm nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp) hoặc chỉ dành cho các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.
• Niêm yết chứng khoán: Là việc đưa chứng khoán đã được chấp thuận giao dịch trên hệ thống giao dịch chứng khoán của Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam.
• Giao dịch nội bộ: Là giao dịch chứng khoán của người nội bộ và người có liên quan của người nội bộ đối với cổ phiếu của công ty đại chúng hoặc chứng chỉ quỹ của quỹ đại chúng.

Hiệu lực thi hành

Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2021, thay thế cho Luật Chứng khoán số 70/2006/QH11 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán số 62/2010/QH12. Việc ban hành Lệnh công bố của Chủ tịch nước là thủ tục hiến định bắt buộc để đưa Luật vào cuộc sống, góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.