Lệnh của Chủ tịch nước công bố Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam (Luật số 49/2019/QH14) được ban hành nhằm công bố chính thức đạo luật quan trọng điều chỉnh toàn diện về hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam. Đạo luật này được Quốc hội khóa XIV thông qua tại kỳ họp thứ 8 ngày 22 tháng 11 năm 2019, đánh dấu bước tiến lớn trong việc thể chế hóa quyền tự do cư trú, đi lại của công dân theo Hiến pháp năm 2013.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Văn bản xác định rõ giới hạn pháp lý và các nhóm đối tượng chịu sự tác động trực tiếp từ các quy định mới về xuất nhập cảnh:

• Phạm vi điều chỉnh: Luật quy định về nguyên tắc, điều kiện, trình tự, thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh; cấp, quản lý và sử dụng giấy tờ xuất nhập cảnh; trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với mọi công dân Việt Nam, các cơ quan quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh, cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi điều chỉnh (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn pháp lý của Luật, tập trung vào việc điều chỉnh các hành vi xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam. Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm quản lý của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan nhằm đảm bảo tính thống nhất, minh bạch trong công tác quản lý xuất nhập cảnh.

2. Đối tượng áp dụng (Điều 2)

Xác định chủ thể chịu sự tác động trực tiếp của Luật là công dân mang quốc tịch Việt Nam. Bên cạnh đó, các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan (bao gồm cả tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động tại Việt Nam có liên quan đến thủ tục xuất nhập cảnh của công dân Việt Nam) cũng thuộc đối tượng điều chỉnh của văn bản này.

3. Giải thích từ ngữ (Điều 3)

Để đảm bảo việc áp dụng pháp luật được thống nhất trên phạm vi cả nước, Luật đưa ra định nghĩa rõ ràng cho các thuật ngữ chuyên ngành quan trọng:

• Xuất cảnh: Là việc công dân Việt Nam ra khỏi lãnh thổ Việt Nam qua cửa khẩu của Việt Nam.
• Nhập cảnh: Là việc công dân Việt Nam từ nước ngoài vào lãnh thổ Việt Nam qua cửa khẩu của Việt Nam.
• Hộ chiếu: Là giấy tờ thuộc sở hữu của Nhà nước, do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp cho công dân Việt Nam để xuất cảnh, nhập cảnh, chứng minh quốc tịch và nhân thân.
• Giấy thông hành: Là giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp cho công dân Việt Nam để qua lại biên giới theo điều ước quốc tế giữa Việt Nam với nước có chung đường biên giới.
• Kiểm soát xuất nhập cảnh: Là việc kiểm tra, giám sát, kiểm chứng người và giấy tờ xuất nhập cảnh theo quy định của pháp luật tại cửa khẩu.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh của công dân Việt Nam: Là tập hợp thông tin về công dân Việt Nam xuất cảnh, nhập cảnh được số hóa, lưu trữ, quản lý và khai thác bằng hạ tầng thông tin.

4. Nguyên tắc xuất cảnh, nhập cảnh (Điều 4)

Hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau:

• Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; tôn trọng và bảo vệ quyền con người.
• Bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và chủ quyền lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Mọi hành vi vi phạm pháp luật về xuất cảnh, nhập cảnh phải được phát hiện và xử lý kịp thời, nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho công dân Việt Nam xuất cảnh, nhập cảnh theo quy định; đồng thời bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức trong quản lý xuất nhập cảnh.

Hiệu lực thi hành

Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2020, thay thế cho các quy định trước đây trái với Luật này.