Công an hình sự có quyền giữ xe, giữ bằng lái và cà vẹt xe khi người dân vi phạm giao thông không?

Em xin phân tích chi tiết các vấn đề Quý khách đang gặp phải như sau

I. Về thẩm quyền xử phạt và tạm giữ giấy tờ xe của Công an hình sự

1. Công an hình sự có quyền xử phạt vi phạm giao thông không?

Theo quy định pháp luật hiện hành, lực lượng Công an nhân dân (bao gồm cả Công an hình sự, Công an trật tự, Công an khác) khi đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm hành chính (VPHC) vẫn có thẩm quyền xử phạt đối với một số hành vi vi phạm giao thông đường bộ, đặc biệt là các lỗi rõ ràng như không đội mũ bảo hiểm, không có giấy tờ xe, hoặc các lỗi liên quan đến an ninh trật tự.

Cụ thể, hành vi của Quý khách là không đội mũ bảo hiểm khi điều khiển xe mô tô, xe gắn máy. Đây là hành vi vi phạm quy tắc giao thông đường bộ và có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 7 của Nghị định 168/2024/NĐ-CP (thay thế Nghị định 100/2019/NĐ-CP).

Do đó, việc cán bộ Công an (kể cả Công an hình sự) phát hiện và xử lý lỗi vi phạm giao thông của Quý khách khi đang thi hành công vụ là có cơ sở pháp lý về mặt thẩm quyền xử phạt.

2. Việc tạm giữ giấy tờ xe có đúng quy trình không?

Việc cán bộ Công an giữ lại Giấy phép lái xe (GPLX) và Giấy đăng ký xe (Cà vẹt) của Quý khách để đảm bảo việc thi hành quyết định xử phạt là một biện pháp ngăn chặn VPHC được phép áp dụng theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, hành vi của cán bộ Công an trong trường hợp này có dấu hiệu sai quy trình ở các điểm sau:

+ Khi tạm giữ bất kỳ giấy tờ, tang vật, phương tiện nào, cơ quan có thẩm quyền bắt buộc phải lập biên bản tạm giữ theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Việc cán bộ giữ lại GPLX và Giấy đăng ký xe mà không giao cho Quý khách bất kỳ giấy tờ nào (như Biên bản VPHC, Biên bản tạm giữ tang vật/giấy tờ) là vi phạm quy trình.

+ Việc yêu cầu Quý khách nộp tiền phạt (500.000 đồng) trước khi có Quyết định xử phạt bằng văn bản là sai quy định. Tiền phạt phải được nộp vào Kho bạc Nhà nước hoặc nộp qua các kênh được ủy quyền (như bưu điện, cổng dịch vụ công) sau khi có Quyết định xử phạt chính thức.

Kết luận: Cán bộ Công an có thẩm quyền xử phạt lỗi vi phạm giao thông của Quý khách, nhưng việc tạm giữ giấy tờ xe và yêu cầu nộp tiền phạt mà không tuân thủ quy trình lập biên bản, ra quyết định xử phạt là không đúng quy định pháp luật.

II. Về hành vi chửi mắng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm

Việc cán bộ Công an chửi mắng, la mắng, xúc phạm Quý khách bằng những lời lẽ khó nghe, chợ búa là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức và có thể bị xử lý theo hai hướng:

1. Xử lý hành chính (Nếu người dân tố cáo)

Hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Theo điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP) quy định:

Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi: Xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác...

Nếu hành vi này xảy ra giữa cán bộ công an và người dân, người dân có quyền tố cáo để cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý.

2. Xử lý kỷ luật nội bộ

Cán bộ Công an nhân dân có nghĩa vụ giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín. Hành vi xúc phạm người dân là vi phạm đạo đức công vụ và có thể bị xử lý kỷ luật theo quy định nội bộ của ngành Công an và Nghị định 112/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung) về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức.

III. Hướng giải quyết cho Quý khách

Quý khách nên thực hiện các bước sau để bảo vệ quyền lợi của mình:

Quý khách cần quay lại Đồn Công an và yêu cầu cán bộ đó hoặc cấp trên của họ cung cấp Biên bản vi phạm hành chính và Biên bản tạm giữ giấy tờ xe (GPLX và Giấy đăng ký xe). Nếu không có hai loại biên bản này, việc tạm giữ là trái pháp luật.

Nếu đã có Biên bản VPHC, Quý khách chỉ cần nộp phạt theo mức quy định (lỗi không đội mũ bảo hiểm) và yêu cầu nhận lại giấy tờ. Mức phạt cho lỗi không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông bằng xe mô tô, xe gắn máy thường là từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng (theo quy định cũ, mức phạt cụ thể sẽ được quy định trong NĐ 168/2024/NĐ-CP).