Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13868:2023 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 6165:2022) về Máy làm đất - Các loại cơ bản - Phân loại và từ vựng được ban hành nhằm thiết lập một hệ thống phân loại thống nhất và định nghĩa các thuật ngữ cơ bản để nhận biết các loại máy làm đất. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là tài liệu kỹ thuật nền tảng, giúp đồng bộ hóa thuật ngữ chuyên ngành và phân loại các thiết bị máy móc sử dụng trong lĩnh vực xây dựng, khai thác và thi công công trình tại Việt Nam tiệm cận với tiêu chuẩn quốc tế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại máy làm đất hoạt động trên mặt đất, bao gồm cả các máy được trang bị thiết bị công tác chuyên dùng để thực hiện các công việc như đào, xúc, vận chuyển, san rải, đầm nén đất và các vật liệu khác.
• Đối tượng áp dụng: Các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thử nghiệm, nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu, phân phối và các cá nhân, tổ chức vận hành, sử dụng máy làm đất trên lãnh thổ Việt Nam.

Phân loại các loại máy làm đất cơ bản

TCVN 13868:2023 phân loại máy làm đất thành các nhóm chính dựa trên chức năng vận hành và đặc tính cấu tạo cốt lõi:

• Máy đào (Excavators): Các loại máy tự hành được thiết kế chủ yếu để đào vật liệu bằng gầu và đổ vật liệu mà không di chuyển khung gầm trong suốt chu kỳ làm việc của máy.
• Máy xúc (Loaders): Máy tự hành bánh lốp hoặc bánh xích, có cơ cấu đỡ phía trước để lắp gầu xúc, chủ yếu dùng cho các thao tác xúc, nâng, vận chuyển và đổ vật liệu.
• Máy xúc đào (Backhoe loaders): Dòng máy đa năng kết hợp đặc tính cấu tạo của máy xúc ở phía trước và máy đào ở phía sau.
• Máy ủi (Bulldozers/Tractors): Máy tự hành bánh lốp hoặc bánh xích, được trang bị lưỡi ủi phía trước để đẩy, san gạt hoặc xới vật liệu.
• Máy san (Graders): Máy tự hành có lưỡi san điều chỉnh được, bố trí ở khoảng giữa trục bánh trước và trục bánh sau, chuyên dùng để san phẳng mặt bằng công trình.
• Máy cạp (Scrapers): Máy tự hành hoặc máy kéo có thùng cạp để thực hiện tuần tự các bước cắt, xúc, vận chuyển, rải và đầm sơ bộ vật liệu.
• Xe tự đổ (Dumpers): Xe tự hành có thùng chứa hở để vận chuyển và đổ vật liệu rời, hoạt động chủ yếu trong phạm vi công trường.
• Máy đầm nén (Compactors): Thiết bị chuyên dụng dùng để đầm nén đất, đá hoặc các vật liệu nhựa đường bằng lực nén tĩnh, lực rung hoặc đầm chân dê.

Hệ thống thuật ngữ và định nghĩa kỹ thuật

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các thuật ngữ chuyên ngành nhằm đảm bảo tính đồng nhất trong việc diễn giải các thông số kỹ thuật:

• Thuật ngữ về cấu trúc di chuyển: Định nghĩa rõ ràng các dạng di chuyển của máy bao gồm bánh lốp, bánh xích, chân đế hoặc các cơ cấu di chuyển hỗn hợp khác.
• Thuật ngữ về kích thước và khối lượng: Quy định phương pháp xác định các thông số hình học cơ bản, khối lượng vận hành tối đa, công suất định mức của động cơ và các giới hạn tải trọng an toàn.
• Thuật ngữ về thiết bị công tác đi kèm: Định nghĩa các bộ phận công tác lắp thêm như gầu đào, lưỡi ủi, răng xới, thiết bị khoan, búa phá đá và các cơ cấu tháo lắp nhanh.

Hiệu lực thi hành

TCVN 13868:2023 có hiệu lực kể từ ngày công bố ban hành theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Tiêu chuẩn này thay thế cho các quy định phân loại cũ không còn phù hợp, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho công tác kiểm định an toàn chất lượng, thông quan nhập khẩu và quản lý vận hành máy làm đất tại Việt Nam.