Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12829-1:2020 về Công trình phòng cháy, chữa cháy rừng - Đường băng cản lửa - Phần 1: Băng trắng được ban hành vào năm 2020, quy định các yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với việc thiết kế, xây dựng, nghiệm thu và quản lý hệ thống đường băng cản lửa dạng băng trắng nhằm tối ưu hóa công tác phòng cháy và chữa cháy rừng tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với đường băng cản lửa dạng băng trắng được xây dựng mới hoặc nâng cấp, cải tạo trong các loại rừng. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp, các chủ rừng (tổ chức, hộ gia đình, cá nhân), các đơn vị tư vấn thiết kế, thi công và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động phòng cháy, chữa cháy rừng.

Các thuật ngữ và định nghĩa cơ bản

• Băng trắng cản lửa: Là khoảng đất trống chạy dọc theo ranh giới hoặc xuyên qua các khu rừng, được dọn sạch hoàn toàn thảm thực vật, cây bụi, thảm khô và các chất dễ cháy khác nhằm ngăn chặn sự cháy lan của lửa mặt đất.
• Vật liệu cháy: Gồm tất cả các bộ phận của thực vật dễ bắt lửa và duy trì sự cháy như lá khô, cành rơi rụng, cỏ khô, cây bụi và thảm mục trong rừng.

Yêu cầu kỹ thuật trong thiết kế băng trắng

• Vị trí bố trí: Băng trắng phải được thiết kế tại các khu vực có nguy cơ cháy cao, ranh giới giữa các loại rừng, ranh giới giữa rừng và đất nông nghiệp, khu dân cư, hoặc dọc theo các tuyến đường giao thông lâm nghiệp, đường ranh giới hành chính.
• Chiều rộng băng trắng: Chiều rộng của băng trắng phải được xác định dựa trên đặc điểm của từng loại rừng, trữ lượng vật liệu cháy, độ dốc địa hình và hướng gió chủ đạo. Thông thường, chiều rộng tối thiểu phải đạt từ 10 mét đến 20 mét để đảm bảo ngăn chặn hiệu quả tàn lửa bay và lửa mặt đất.
• Độ dốc và biện pháp chống xói mòn: Tại các khu vực có độ dốc lớn, thiết kế băng trắng phải đi kèm với các biện pháp kỹ thuật chống xói mòn đất như bố trí rãnh thoát nước cắt ngang, trồng các dải cây xanh chống xói mòn ở hai bên mép băng.

Quy trình thi công và xử lý vật liệu cháy

• Phát dọn thực bì: Tiến hành chặt hạ toàn bộ cây thân gỗ, phát sạch cây bụi, dây leo và thảm cỏ trong phạm vi chiều rộng thiết kế của băng trắng. Các gốc cây phải được đào bỏ hoặc xử lý sát mặt đất để không cản trở việc di chuyển và bảo trì.
• Thu gom và xử lý vật liệu: Toàn bộ vật liệu cháy sau khi phát dọn phải được thu gom và vận chuyển ra khỏi phạm vi băng trắng hoặc tiêu hủy bằng phương pháp đốt có kiểm soát vào thời điểm thời tiết an toàn (đầu mùa mưa hoặc những ngày độ ẩm cao) để tránh nguy cơ cháy lan vào rừng.

Công tác nghiệm thu và quản lý, bảo trì công trình

• Nghiệm thu công trình: Việc nghiệm thu phải căn cứ vào hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt, kiểm tra thực tế về vị trí, chiều rộng, độ sạch thực bì của băng trắng và các biện pháp an toàn phòng chống xói mòn đi kèm.
• Bảo trì định kỳ hằng năm: Trước khi bước vào mùa hanh khô, chủ rừng có trách nhiệm tổ chức phát dọn lại băng trắng, loại bỏ toàn bộ cỏ dại mới mọc, lá khô, cành khô tích tụ trên bề mặt băng để đảm bảo băng luôn ở trạng thái sạch hoàn toàn vật liệu cháy.
• Kết hợp tuần tra: Băng trắng phải được duy trì thông thoáng để kết hợp làm đường tuần tra bảo vệ rừng và tạo lối tiếp cận nhanh chóng cho lực lượng, phương tiện chữa cháy khi xảy ra sự cố.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12829-1:2020 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày công bố. Các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật trong tiêu chuẩn này khi lập và thực hiện các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng.