Pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao năm 2001 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành (ký bởi Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh) quy định chi tiết về nghĩa vụ, đối tượng, biểu thuế và công tác quản lý thuế thu nhập đối với các cá nhân có thu nhập cao tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Pháp lệnh áp dụng đối với các đối tượng sau:

• Công dân Việt Nam ở trong nước hoặc đi công tác, lao động ở nước ngoài có thu nhập chịu thuế.
• Cá nhân khác định cư tại Việt Nam có thu nhập chịu thuế.
• Người nước ngoài làm việc tại Việt Nam có thu nhập chịu thuế.

Trong trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác với Pháp lệnh này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó.

- Các khoản thu nhập chịu thuế và không chịu thuế

• Thu nhập thường xuyên chịu thuế: Bao gồm tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp, tiền thưởng; các khoản thu nhập ngoài tiền lương, tiền công do tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ không thuộc đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Thu nhập không thường xuyên chịu thuế: Bao gồm quà biếu, quà tặng bằng hiện vật từ nước ngoài chuyển về; chuyển giao công nghệ, bản quyền sử dụng sáng chế, nhãn hiệu, bí quyết kỹ thuật, thiết kế kỹ thuật xây dựng, thiết kế công nghiệp và dịch vụ khác; trúng thưởng xổ số.
• Các khoản tạm thời chưa thu thuế: Thu nhập về lãi tiền gửi ngân hàng, lãi tiền gửi tiết kiệm, lãi mua tín phiếu, trái phiếu, kỳ phiếu, cổ phiếu.
• Các khoản thu nhập không chịu thuế: Phụ cấp làm đêm; phụ cấp độc hại, nguy hiểm; phụ cấp khu vực; phụ cấp thâm niên đối với lực lượng vũ trang; phụ cấp đặc biệt đối với một số đảo xa và vùng biên giới có điều kiện đặc biệt khó khăn; phụ cấp thu hút; tiền công tác phí; tiền ăn định lượng, phụ cấp đặc thù của một số ngành nghề; các khoản phụ cấp của cán bộ, công chức nhà nước và các khoản phụ cấp khác từ ngân sách nhà nước; tiền thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế phát minh, các giải thưởng quốc gia, quốc tế, danh hiệu Nhà nước phong tặng; tiền trợ cấp xã hội, bồi thường bảo hiểm, trợ cấp thôi việc, trợ cấp điều động; thu nhập của chủ hộ kinh doanh cá thể thuộc diện chịu thuế thu nhập doanh nghiệp; thu nhập phát sinh tại Việt Nam của người nước ngoài không cư trú dưới 30 ngày; tiền nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế từ tiền lương, tiền công.

- Căn cứ tính thuế và biểu thuế đối với thu nhập thường xuyên

Căn cứ tính thuế là thu nhập chịu thuế và thuế suất. Thu nhập bằng hiện vật hoặc ngoại tệ phải quy đổi ra tiền Việt Nam theo giá thị trường hoặc tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh thu nhập.

• Đối với công dân Việt Nam và cá nhân khác định cư tại Việt Nam: Áp dụng đối với thu nhập bình quân tháng trên 3.000.000 đồng. Biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 6 bậc: đến 3 triệu đồng (0%); trên 3 đến 6 triệu đồng (10%); trên 6 đến 9 triệu đồng (20%); trên 9 đến 12 triệu đồng (30%); trên 12 đến 15 triệu đồng (40%); trên 15 triệu đồng (50%). Sau khi nộp thuế theo biểu này, nếu phần thu nhập còn lại bình quân trên 15.000.000 đồng/tháng thì phải nộp bổ sung 30% số vượt trên 15.000.000 đồng.
• Đối với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam và công dân Việt Nam lao động, công tác ở nước ngoài: Áp dụng đối với thu nhập bình quân tháng trên 8.000.000 đồng. Biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 6 bậc: đến 8 triệu đồng (0%); trên 8 đến 20 triệu đồng (10%); trên 20 đến 50 triệu đồng (20%); trên 50 đến 80 triệu đồng (30%); trên 80 đến 120 triệu đồng (40%); trên 120 triệu đồng (50%). Người nước ngoài được coi là cư trú tại Việt Nam nếu ở tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên tính cho 12 tháng kể từ khi đến Việt Nam.
• Đối với người nước ngoài không cư trú tại Việt Nam: Áp dụng thuế suất phẳng 25% trên tổng số thu nhập do làm việc tại Việt Nam.

- Biểu thuế đối với thu nhập không thường xuyên

Thu nhập không thường xuyên chịu thuế là số thu nhập của từng cá nhân trong từng lần phát sinh trên 2.000.000 đồng:

• Biểu thuế lũy tiến từng phần chung: Áp dụng cho các khoản thu nhập không thường xuyên (trừ các trường hợp đặc biệt bên dưới) với các mức thuế suất: đến 2 triệu đồng (0%); trên 2 đến 4 triệu đồng (5%); trên 4 đến 10 triệu đồng (10%); trên 10 đến 20 triệu đồng (15%); trên 20 đến 30 triệu đồng (20%); trên 30 triệu đồng (30%).
• Thu nhập về chuyển giao công nghệ: Áp dụng thuế suất 5% trên tổng số thu nhập đối với mỗi lần phát sinh trên 2.000.000 đồng.
• Thu nhập về trúng thưởng xổ số: Áp dụng thuế suất 10% trên tổng số thu nhập đối với mỗi lần phát sinh trên 12.500.000 đồng.
• Thu nhập về quà biếu, quà tặng bằng hiện vật từ nước ngoài chuyển về: Áp dụng thuế suất 5% trên tổng số thu nhập đối với mỗi lần phát sinh trên 2.000.000 đồng.

- Đăng ký, kê khai, nộp thuế và quyết toán thuế

• Thuế đối với thu nhập thường xuyên: Được tính bình quân tháng trong năm, thực hiện kê khai và tạm nộp hàng tháng. Cuối năm hoặc khi hết hạn hợp đồng phải thực hiện thanh quyết toán với cơ quan thuế chậm nhất không quá ngày 28 tháng 2 năm sau hoặc sau 30 ngày kể từ ngày hết hạn hợp đồng. Người nước ngoài phải xuất trình biên lai nộp thuế thu nhập trước khi rời khỏi Việt Nam.
• Thuế đối với thu nhập không thường xuyên: Thực hiện nộp theo từng lần phát sinh thu nhập.
• Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập: Có trách nhiệm khấu trừ tiền thuế thu nhập để nộp vào ngân sách nhà nước trước khi chi trả thu nhập cho cá nhân. Đơn vị chi trả được hưởng từ 0,5% đến 1% số tiền thuế đã nộp vào ngân sách nhà nước để bù đắp chi phí. Đồng thời, phải kê khai đầy đủ số người nộp thuế, giữ sổ sách chứng từ liên quan và xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu.
• Nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thuế: Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc kê khai, nộp thuế; lập sổ thuế, thu thuế và cấp biên lai; xử phạt hành chính hoặc đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các vi phạm; giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế.

- Miễn, giảm thuế thu nhập

Người nộp thuế được xét giảm thuế hoặc miễn thuế thu nhập trong trường hợp bị thiên tai, địch họa, tai nạn ảnh hưởng đến đời sống. Các trường hợp đặc biệt khác được xem xét miễn giảm thuế theo quy định cụ thể của Chính phủ.

- Xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại

• Xử lý vi phạm đối với cá nhân, tổ chức nộp thuế và chi trả thu nhập: Hành vi không làm đúng thủ tục kê khai, lập sổ sách kế toán hoặc không khấu trừ thuế sẽ bị xử phạt hành chính. Hành vi khai man, trốn thuế ngoài việc phải nộp đủ tiền thuế còn bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế gian lận; trường hợp trốn thuế số lượng lớn hoặc tái phạm nghiêm trọng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nộp chậm tiền thuế hoặc tiền phạt bị phạt 0,1% số tiền nộp chậm cho mỗi ngày chậm nộp. Các biện pháp cưỡng chế bao gồm trích tiền từ tài khoản ngân hàng/kho bạc hoặc kê biên tài sản.
• Xử lý vi phạm đối với cán bộ thuế: Cán bộ thuế có hành vi chiếm dụng, tham ô tiền thuế phải bồi thường toàn bộ và bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp bao che, cố ý làm trái hoặc thiếu trách nhiệm gây thiệt hại cho người nộp thuế cũng bị xử lý nghiêm và phải bồi thường thiệt hại.
• Giải quyết khiếu nại: Tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận thông báo thuế hoặc quyết định xử lý. Trong thời gian chờ giải quyết, người khiếu nại vẫn phải nộp đủ tiền thuế và tiền phạt. Cơ quan thuế phải giải quyết khiếu nại trong vòng 15 ngày (tối đa 30 ngày đối với vụ việc phức tạp). Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết, người khiếu nại có quyền khiếu nại lên cơ quan cấp trên trực tiếp. Thời hạn truy thu hoặc hoàn trả tiền thuế do nhầm lẫn, trốn thuế tối đa là 5 năm trở về trước kể từ ngày phát hiện.

- Hiệu lực thi hành

Pháp lệnh này có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2001. Pháp lệnh này thay thế Pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao ngày 19 tháng 5 năm 1994 và các Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung vào các năm 1997, 1999. Trong trường hợp giá cả thị trường biến động từ 20% trở lên, Chính phủ trình Ủy ban thường vụ Quốc hội điều chỉnh các mức bằng tiền trong biểu thuế cho phù hợp.