Lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 được ban hành nhằm chính thức công bố đạo luật quan trọng này sau khi được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp bất thường lần thứ hai vào ngày 09/01/2023. Đây là văn bản pháp lý nền tảng, đánh dấu bước chuyển biến lớn trong việc hoàn thiện thể chế về y tế, nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân và tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản hướng tới việc điều chỉnh toàn diện các hoạt động liên quan đến công tác y tế trên phạm vi cả nước, cụ thể:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định về quyền và nghĩa vụ của người bệnh; quyền và nghĩa vụ của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; quyền và nghĩa vụ của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; các điều kiện bảo đảm cho hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và quản lý nhà nước về khám bệnh, chữa bệnh.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Phần mở đầu của Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 thiết lập các nguyên tắc định hướng, giải thích thuật ngữ và xác định chính sách phát triển của ngành y tế:

1. Phạm vi điều chỉnh (Điều 1)

Điều 1 xác định rõ giới hạn pháp lý mà Luật điều chỉnh, bao gồm toàn bộ quy trình từ tiếp nhận, chẩn đoán, điều trị đến các hoạt động hậu cần, quản lý chất lượng dịch vụ y tế, quyền lợi và trách nhiệm của các bên tham gia vào quá trình khám bệnh, chữa bệnh.

2. Giải thích từ ngữ (Điều 2)

Để đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật, Điều 2 đưa ra định nghĩa chuẩn xác cho các khái niệm then chốt:

• Khám bệnh: Là việc hỏi bệnh, khai thác tiền sử bệnh, thăm khám thực thể, chỉ định làm xét nghiệm, thăm dò chức năng, chẩn đoán hình ảnh để xác định tình trạng bệnh, phương pháp chữa bệnh.
• Chữa bệnh: Là việc sử dụng phương pháp chuyên môn kỹ thuật đã được cho phép và thuốc, thiết bị y tế, dinh dưỡng để điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng cho người bệnh.
• Người hành nghề: Là người đã được cấp giấy phép hành nghề và thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.
• Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Là cơ sở cố định hoặc di động đã được cấp giấy phép hoạt động để cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.
• Tai biến y khoa: Là hậu quả không mong muốn xảy ra đối với sức khỏe, tính mạng của người bệnh do sai sót chuyên môn kỹ thuật hoặc do sự cố ngoài ý muốn nằm trong giới hạn y học cho phép.

3. Nguyên tắc trong khám bệnh, chữa bệnh (Điều 3)

Luật thiết lập các nguyên tắc đạo đức và chuyên môn nghiêm ngặt nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người bệnh:

• Tôn trọng, bảo vệ, đối xử bình đẳng đối với người bệnh; không kỳ thị, phân biệt đối xử hoặc ép buộc người bệnh, trừ trường hợp bắt buộc chữa bệnh theo quy định.
• Ưu tiên khám bệnh, chữa bệnh đối với trường hợp cấp cứu, trẻ em dưới 06 tuổi, người khuyết tật nặng, người từ đủ 75 tuổi trở lên, người có công với cách mạng, phụ nữ có thai.
• Bảo đảm kịp thời, tuân thủ đúng quy định chuyên môn kỹ thuật và đạo đức nghề nghiệp.
• Kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại với y học cổ truyền; kết hợp giữa dự phòng với điều trị.
• Công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm giải trình trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.

4. Chính sách của Nhà nước về khám bệnh, chữa bệnh (Điều 4)

Nhà nước cam kết đầu tư và định hướng phát triển hệ thống y tế thông qua các chính sách vĩ mô:

• Ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước cho các hoạt động y tế cơ sở, y tế dự phòng, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Khuyến khích xã hội hóa, thu hút các nguồn lực xã hội đầu tư vào phát triển cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực y tế chất lượng cao.
• Đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực y tế, đặc biệt là nhân lực chuyên sâu và nhân lực phục vụ tại các vùng khó khăn.
• Thực hiện kết hợp quân dân y trong khám bệnh, chữa bệnh tại các địa bàn chiến lược, biên giới, hải đảo.

Hiệu lực thi hành

Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2024, thay thế cho Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 40/2009/QH12 đã ban hành trước đó.