Lệnh của Chủ tịch nước công bố Luật Giá năm 2023 (Luật số 16/2023/QH15) là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chính thức ban hành và triển khai áp dụng đạo luật mới về quản lý giá trong nền kinh tế. Luật Giá năm 2023 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 5 ngày 19 tháng 6 năm 2023, đánh dấu bước phát triển mới trong việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, tăng cường vai trò quản lý, điều tiết của Nhà nước đối với các mặt hàng thiết yếu và thúc đẩy hoạt động thẩm định giá chuyên nghiệp.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Giá 2023

Luật Giá năm 2023 xác định rõ giới hạn điều chỉnh và các chủ thể chịu sự tác động trực tiếp của luật, cụ thể như sau:

• Phạm vi điều chỉnh (Điều 1): Luật quy định chi tiết về quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực giá; các hoạt động quản lý, điều tiết giá của Nhà nước bao gồm bình ổn giá, định giá của Nhà nước, hiệp thương giá, kê khai giá, niêm yết giá, tham chiếu giá; hoạt động tổng hợp, phân tích, dự báo giá thị trường; và các quy định về dịch vụ thẩm định giá.
• Đối tượng áp dụng (Điều 2): Luật áp dụng đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; người tiêu dùng; cơ quan nhà nước; tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động trong lĩnh vực giá, thẩm định giá trên lãnh thổ Việt Nam.

Nguyên tắc áp dụng Luật Giá và các luật có liên quan (Điều 3)

Để giải quyết xung đột pháp luật và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Luật Giá năm 2023 đưa ra các nguyên tắc áp dụng rất chặt chẽ:

• Trường hợp có quy định khác nhau về giá giữa Luật Giá và luật khác được ban hành trước ngày Luật Giá có hiệu lực thi hành thì thực hiện theo quy định của Luật Giá, trừ trường hợp luật khác có quy định cụ thể về việc không áp dụng Luật Giá.
• Trường hợp luật khác ban hành sau ngày Luật Giá có hiệu lực thi hành cần quy định đặc thù về quản lý, điều tiết giá khác với quy định tại Luật Giá thì phải xác định cụ thể nội dung thực hiện hoặc không thực hiện theo quy định của Luật Giá, nội dung thực hiện theo quy định của luật khác đó.
• Trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của Luật Giá thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó.

Giải thích các thuật ngữ pháp lý cốt lõi trong lĩnh vực giá (Điều 4)

Luật Giá năm 2023 đã chuẩn hóa và làm rõ nghĩa nhiều khái niệm chuyên ngành quan trọng nhằm tạo sự đồng bộ trong cách hiểu và áp dụng thực tế:

• Bình ổn giá: Là việc áp dụng các biện pháp thích hợp về điều hòa cung cầu, tài chính, tiền tệ và các biện pháp hành chính, kinh tế khác của Nhà nước để hạn chế sự biến động bất thường của giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu trong những trường hợp cần thiết.
• Định giá: Là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thiết lập mức giá cho hàng hóa, dịch vụ theo các phương pháp và nguyên tắc do pháp luật quy định.
• Hiệp thương giá: Là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức và làm trung gian cho bên mua và bên bán thỏa thuận về mức giá hàng hóa, dịch vụ đáp ứng các điều kiện theo quy định của luật này.
• Kê khai giá: Là việc tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ gửi thông báo mức giá sau khi quyết định giá hoặc điều chỉnh giá cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ công tác giám sát, quản lý và tổng hợp thông tin.
• Niêm yết giá: Là việc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh công khai mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng các hình thức phù hợp, rõ ràng tại địa điểm giao dịch để thuận tiện cho khách hàng và cơ quan giám sát.
• Thẩm định giá: Là hoạt động tư vấn chuyên nghiệp xác định giá trị bằng tiền của tài sản thẩm định giá tại một địa điểm, thời điểm nhất định, phục vụ cho mục đích nhất định theo hệ thống Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam.
• Yếu tố hình thành giá: Bao gồm giá thành toàn bộ của hàng hóa, dịch vụ; lợi nhuận dự kiến (nếu có); các nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật; các yếu tố thương mại khác cấu thành nên giá bán của sản phẩm.

Hiệu lực thi hành của văn bản

Luật Giá năm 2023 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2024. Kể từ ngày Luật này có hiệu lực, Luật Giá số 11/2012/QH13 hết hiệu lực thi hành, mở ra một giai đoạn mới với các cơ chế quản lý giá minh bạch, linh hoạt và phù hợp hơn với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.