Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13904-1:2023 về Phúc lợi động vật - Vận chuyển - Phần 1: Trâu, bò quy định các nguyên tắc, yêu cầu kỹ thuật và hướng dẫn thực hành nhằm bảo đảm phúc lợi động vật cho trâu và bò trong suốt quá trình chuẩn bị, bốc xếp, vận chuyển và dỡ hàng.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến việc vận chuyển trâu, bò bằng các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy hoặc đường hàng không tại Việt Nam. Đối tượng điều chỉnh trực tiếp bao gồm chủ vật nuôi, người vận chuyển, người áp tải, người quản lý trang trại, cơ sở giết mổ và các cơ quan kiểm dịch động vật liên quan.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Điều 1 đến Điều 4)

• Phạm vi và nguyên tắc chung: Xác định rõ mục tiêu giảm thiểu tối đa sự đau đớn, sợ hãi, căng thẳng (stress) và chấn thương cho trâu, bò trong suốt hành trình. Việc vận chuyển phải được lập kế hoạch kỹ lưỡng, tính toán thời gian di chuyển, lộ trình và các điểm dừng nghỉ hợp lý để cung cấp thức ăn, nước uống cho vật nuôi.
• Đánh giá khả năng vận chuyển của vật nuôi: Chỉ những cá thể trâu, bò khỏe mạnh, có đủ khả năng tự di chuyển và chịu đựng được hành trình mới được phép vận chuyển. Nghiêm cấm vận chuyển trâu, bò bị thương nặng, kiệt sức, con giống ở giai đoạn cuối thai kỳ hoặc vừa mới sinh sản, trừ trường hợp vận chuyển khẩn cấp để điều trị dưới sự giám sát của bác sĩ thú y.
• Yêu cầu về phương tiện và thiết bị vận chuyển: Phương tiện vận chuyển phải có thiết kế sàn chống trơn trượt, hệ thống thông gió đảm bảo lưu thông không khí và kiểm soát nhiệt độ phù hợp. Thành thùng xe phải nhẵn, chắc chắn, không có góc nhọn hoặc vật sắc nhọn gây nguy hiểm cho vật nuôi. Cầu dốc lên xuống xe phải có độ dốc an toàn, có tấm chắn bảo vệ hai bên để ngăn ngừa trâu, bò bị ngã hoặc thoát ra ngoài.
• Trách nhiệm và năng lực của người xử lý động vật: Người trực tiếp lùa dẫn, bốc xếp và chăm sóc trâu, bò phải được đào tạo, có hiểu biết về tập tính hành vi của loài (như vùng an toàn, tầm nhìn) để thao tác nhẹ nhàng. Tuyệt đối không sử dụng roi điện, gậy gộc hoặc bạo lực gây đau đớn không cần thiết cho con vật trong quá trình bốc xếp.

Hiệu lực và khuyến nghị áp dụng

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13904-1:2023 khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ chăn nuôi áp dụng rộng rãi nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm thịt, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phúc lợi động vật, giảm thiểu hao hụt và thúc đẩy giao thương bền vững.