Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10739:2015 về Sầu riêng quả tươi do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F10 Rau quả và sản phẩm rau quả biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, chất lượng và phân hạng đối với quả sầu riêng tươi thuộc các giống thương phẩm được trồng từ loài Durio zibethinus Murr., thuộc họ Cẩm quỳ (Malvaceae), được cung cấp dưới dạng tươi cho người tiêu dùng sau khi sơ chế và đóng gói.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

TCVN 10739:2015 áp dụng trực tiếp cho các loại sầu riêng quả tươi được lưu thông trên thị trường thương mại trong nước và phục vụ xuất khẩu. Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với các loại sầu riêng quả tươi được sử dụng làm nguyên liệu trong công nghiệp chế biến.

Yêu cầu tối thiểu về chất lượng sầu riêng quả tươi

Trong tất cả các hạng chất lượng, tùy theo yêu cầu cụ thể cho từng hạng và dung sai cho phép, sầu riêng quả tươi phải đạt được các tiêu chuẩn tối thiểu sau đây:

• Quả phải còn nguyên vẹn, có phần cuống quả được cắt rõ ràng và lành lặn.
• Quả phải tươi, không bị dập nát, thối rữa hoặc hư hỏng đến mức không thể sử dụng được cho mục đích tiêu dùng.
• Vỏ quả sạch sẽ, hầu như không có tạp chất lạ nhìn thấy được bằng mắt thường bám trên bề mặt.
• Hầu như không bị sinh vật hại tấn công làm ảnh hưởng đến hình thức bên ngoài của quả.
• Hầu như không bị hư hỏng do sinh vật hại gây ra đối với phần thịt quả bên trong.
• Không bị ẩm ướt bất thường ngoài vỏ quả, trừ trường hợp bị ngưng tụ nước do vừa đưa ra khỏi môi trường bảo quản lạnh.
• Không có bất kỳ mùi và/hoặc vị lạ nào ảnh hưởng đến chất lượng đặc trưng của quả.
• Quả sầu riêng phải đạt độ phát triển và độ chín thích hợp, đảm bảo tiếp tục quá trình chín tự nhiên và đạt được độ chín sinh lý đặc trưng của giống.

Phân hạng chất lượng sầu riêng quả tươi

Sầu riêng quả tươi được phân chia thành ba hạng chất lượng cụ thể như sau:

• Hạng "đặc biệt" (Extra Class): Quả sầu riêng thuộc hạng này phải có chất lượng cao nhất. Quả phải đặc trưng cho giống về cả hình dáng, sự phát triển và màu sắc vỏ quả. Quả không được có các khuyết tật, trừ các khuyết tật rất nhẹ trên bề mặt vỏ nhưng không được làm ảnh hưởng đến hình thức bên ngoài, chất lượng bên trong và cách trình bày của sản phẩm trong bao bì.
• Hạng I (Class I): Quả sầu riêng thuộc hạng này phải có chất lượng tốt và mang đầy đủ đặc tính đặc trưng của giống. Tuy nhiên, tiêu chuẩn cho phép có các khuyết tật nhẹ về hình dáng, màu sắc vỏ quả và các vết xước nhẹ trên vỏ do cọ xát trong quá trình thu hoạch, vận chuyển, với điều kiện các khuyết tật này không ảnh hưởng đến phần thịt quả bên trong.
• Hạng II (Class II): Hạng này bao gồm những quả sầu riêng không được xếp vào các hạng cao hơn nhưng vẫn đáp ứng được các yêu cầu tối thiểu nêu trên. Cho phép quả có các khuyết tật về hình dáng, màu sắc vỏ quả, các vết thương tổn nhẹ do sinh vật hại hoặc cọ xát cơ học, miễn là quả vẫn giữ được các đặc tính cơ bản về chất lượng, khả năng bảo quản và cách trình bày thương mại.

Quy định về kích cỡ và dung sai kích cỡ

Kích cỡ của sầu riêng quả tươi được xác định bằng khối lượng quả hoặc theo số lượng quả trên một đơn vị bao gói:

• Khối lượng tối thiểu của quả sầu riêng tươi thương mại không được nhỏ hơn 1,5 kg (hoặc tùy thuộc vào quy định cụ thể của từng giống thương phẩm đặc trưng).
• Dung sai kích cỡ: Đối với tất cả các hạng, cho phép tối đa 10% số lượng hoặc khối lượng sầu riêng không đáp ứng yêu cầu về kích cỡ quy định, nhưng phải nằm trong nhóm kích cỡ liền kề dưới hoặc trên nhóm kích cỡ được ghi trên bao bì.

Quy định về dung sai chất lượng

Tiêu chuẩn cho phép một tỷ lệ dung sai nhất định về chất lượng trong mỗi bao gói đối với các sản phẩm không đáp ứng yêu cầu của hạng được biểu thị:

• Hạng "đặc biệt": Cho phép tối đa 5% số lượng hoặc khối lượng quả không đáp ứng yêu cầu của hạng "đặc biệt", nhưng phải đạt chất lượng của Hạng I hoặc nằm trong phạm vi dung sai của hạng đó.
• Hạng I: Cho phép tối đa 10% số lượng hoặc khối lượng quả không đáp ứng yêu cầu của Hạng I, nhưng phải đạt chất lượng của Hạng II hoặc nằm trong phạm vi dung sai của hạng đó.
• Hạng II: Cho phép tối đa 10% số lượng hoặc khối lượng quả không đáp ứng yêu cầu của Hạng II cũng như các yêu cầu tối thiểu, trừ các quả bị thối rữa, dập nát hoặc hư hỏng nghiêm trọng dẫn đến không thể sử dụng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10739:2015 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố ban hành, đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật quan trọng để các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu sầu riêng quả tươi thực hiện đánh giá và phân loại chất lượng sản phẩm trên thị trường.